هر روز یک تحول بنیادین در آموزش و پرورش

بصیرت: واقعیت این است که زمزمه های مربوط به تغییر نظام آموزشی حداقل از سه سال پیش آغاز شده است. برخی می گویند تغییر اگر برای دانش آموزان چیزی نداشته باشد حد اقل چند صباحی برای مسوولان ورسانه ها خوراک تبلیغاتی و سوژه ای دارد اماگذشته از شوخی باید به این موضوع از منظر دیگری نگریست، وقتی بنیانگذار جمهوری اسلامی معلم را امانتداری می داند که انسان امانت اوست و مدارس و دانشگاهها را کارخانه آدم سازی می داند مسأله کاملاً فرق می کند.تازه ترین وزیر آموزش و پرورش نیز به رسم مألوف ودیرین مسند نشینان این وزارتخانه همزمان با ورود به بزرگترین و عایله مند ترین دستگاه اداری و آموزشی کشور، دم ازتحول بنیادین و تغییرات گسترده برای حل مشکلات زد اما...
شورای عالی انقلاب فرهنگی درآخرین روزهای کاری سال 88 مصوبه ای داشت که براساس آن دوره پیش دانشگاهی از نظام آموزش و پرورش حذف می شود و در عوض نظام آموزش و پرورش به یک دوره شش ساله و دو دوره سه ساله تقسیم خواهد شد. همزمان علی عباسپور تهرانی فرد رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس به این مصوبه اعتراض کرد. گرچه حاجی بابایی دریکی از مصاحبه های وزارتی اش گفته من منتقد نظام آموزشی نبوده ام اما وی در دوره های وزارت مرتضی حاجی، محمود فرشیدی و علیرضا علی احمدی از جمله نمایندگانی بوده که با انتقاد از عملکرد آنان، ضعفهای این وزارتخانه را به صورت عیان مطرح کرده و در حال حاضر در جایگاهی حاضر شده که خود نه تنها به چالشهای آن آگاه است، بلکه بیشتر وزرای پیشین را به دلیل سهل انگاری و سؤمدیریت مورد انتقاد قرار داده است.
مشکلی به نام تحولات بنیادین!
وزیر آموزش و پرورش در این باره به خبر نگاران گفت: آموزش و پرورش آماده است تا تحولات بنیادینی را به وجود آورد، باید با محوریت معلم ، مدرسه ، دانش آموز و اولیا جایگاه آموزش و پرورش را ارتقا دهیم.به گفته وی، تغییرات جدید بر اساس تحقیقات 4 ساله و بررسی و تحقیق نظام آموزشی تقریبا اکثر کشورهای دنیا و با جمع بندی صاحب نظران این حوزه مصوب شده است.
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به برخی از موارد تغییرات جدید در نظام جدید آموزشی اظهار داشت: بر اساس تصمیم شورای عالی آموزش و پرورش، یک سال به مقطع ابتدایی با عنوان «پیش دبستانی» اضافه خواهد شد که به این ترتیب مقطع ابتدایی از 5 سال به 6 سال افزایش خواهد یافت.مقام عالی نظام آموزشی تاکید کرد: مقطع راهنمایی از نظام آموزشی حذف نشده است بلکه در صورت اجرای نظام جدید وتغییرات آن، 3 سال مقطع راهنمایی به عنوان دوره اول مقطع متوسطه خواهد بود.
شورای عالی انقلاب فرهنگی با دستور بازنگری وارد شد!
رئیس کمیسیون آموزش مجلس درهمین باره طی نامه ای به رئیس مجلس، مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی را مداخله در وظایف مجلس دانست که در ادامه شورای عالی انقلاب فرهنگی به ریاست رئیس جمهوری تشکیل جلسه داد و پیشنهاد بازنگری در مقاطع و دوره های تحصیلی نظام آموزش و پرورش مورد بررسی اعضا قرار گرفت.همزمان با اعلام خبر تصویب حذف پیش دانشگاهی در شورای عالی انقلاب فرهنگی، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی با ارسال نامه ای به رئیس مجلس شورای اسلامی از موازی کاریهای شورای عالی انقلاب فرهنگی و سایر بخشها با وظایف قانون نمایندگان مجلس انتقاد و تأکید کرد: این مصوبه بدون تصویب مجلس قابلیت اجرا ندارد.
این نماینده مجلس در انتقاد از موازی کاری شورای عالی انقلاب فرهنگی در مسائلی همچون حذف دوره پیش دانشگاهی و طرح 6 ساله شدن نظام آموزشی و... در ارسال نامه به رئیس مجلس شورای اسلامی، خواستار مشخص شدن حد و مرز هر کدام از مراکز تصمیم گیری آموزشی به خصوص شورای عالی انقلاب فرهنگی شده است.
مطرح بودن تحول آموزشی از دهه 50 تا 90
دکتر تارا توسی نیز در این باره به گزارشگر ما اظهار می دارد: قبل از انقلاب اسلامی ایران تغییر نظام آموزشی یعنی پیدایش نظام آموزش راهنمایی بین دو مرحله دبستان و دبیرستان را داشتیم. ایجاد سازمان نوسازی آموزشی در اویل دهه 50 از دیگر فعالیتها در جهت تحول بود. بعد از انقلاب اسلامی ایران نیز طرح بنیادی تغییر نظام آموزشی، تغییر نظام متوسطه و... را شاهد بودیم اما هیچ نتیجه وبازتاب مثبتی دریافت نکردیم.
این دکترای علوم تربیتی و برنامه ریزی درسی اضافه می کند:تحول را نمی توان از آموزش و پرورش گرفت. تحول جزء لاینفک نظام آموزش و پرورش است واظهارات مسؤولان نیز نشان می دهد که ضرورت تحول در آموزش و پرورش همیشه احساس می شود اما مهم این است که این تحول مدیریت و جهت یابی واز حالت شعاری خارج شود وعمل به نتایج پژوهشی ملاک عمل قرار گیرد.
وی تصریح می کند: متأسفانه برخی از وزرای آموزش و پرورش نظرات شخصی وجناحی خودشان را در مدیریت آموزشی وپرورشی دخالت می دهند و این به زیان جامعه است.
این عضو هیأت علمی و مدرس دانشگاه در ادامه متذکر می شود:اگر مدیران هوشمند باشندجامعه نیز اصلاح می شود بنا بر این باید آموزش و پرورش را نه در شعار و تعارف، بلکه در عمل جدی بگیریم ، زیرا اندیشه ها، افکار و مهارت و آن چیزی که در سر کلاسهای درس روی می دهد، سرمایه انسانی را می سازد و اگر این روند کند و بی کیفیت باشد شاهد افت کیفیت، افزایش بی سوادی پنهان و فقدان تربیت شهروندی مطلوب در نظام آموزش و پرورش ودرنهایت رشد معضلات اجتماعی درکشور خواهیم بود.
تغییرات نظام آموزشی درگرو تصویب مجلس
اسدا... عباسی، نایب رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی با اشاره به تغییر نظام آموزشی به دو دوره 6 ساله به گزارشگر ما می گوید: طبق بند 2 ماده شش اساسنامه شورای عالی انقلاب فرهنگی، هرگونه تغییر در نظام آموزشی باید به تصویب مجلس شورای اسلامی برسد.
وی با بیان این مطلب می افزاید: دولت باید این لایحه را به مجلس شورای اسلامی برای تصویب پیشنهاد کند و مورد کار کارشناسی قرار گیردالبته نمی توان گفت مقطعی از نظام آموزشی حذف شده و در واقع مقطع راهنمایی به دوره اول متوسطه تبدیل شده است.
نایب رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی طرح تبدیل نظام آموزشی به دو دوره 6 ساله را بی شباهت به نظام آموزشی قبل از انقلاب دانست و افزود: پیش از انقلاب، دوره متوسطه کارشناسی شده نبود و دوره پیش دبستانی را هم در آن نداشتیم.
این نماینده مجلس درباره اینکه این طرح به چه میزان کارشناسی شده است و چه تضمینی وجود دارد که خلاءهای نظام آموزشی گذشته را نداشته باشد، گفت: تحقیقات نشان داده که کشورهایی که این طرح را اجرا کرده اند به خصوص کشورهایی که از نظر فرهنگی و امکانات و نظام آموزشی مشابه ایران هستند موفق بوده اند. هم اکنون نظام آموزشی بسیاری از کشورهای دنیا بر همین اساس است و ما دیر به آن رسیده ایم زیرا دوره راهنمایی در همه کشورها منسوخ شده و 40 سال قبل درکشوری مانند فرانسه اجرا می شده است.
بررسی بازنگری در مقاطع و دوره های تحصیلی
مخبردزفولی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی نیزدر این رابطه بیان می کند: در نشست شورای عالی انقلاب فرهنگی پیشنهاد بازنگری در مقاطع و دوره های تحصیلی نظام آموزش و پرورش مورد بررسی اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفته است.
این کارشناس نظام آموزشی واستاد دانشگاه تهران در رابطه با چگونگی و ساختار تحصیلی نظام آموزش و پرورش اظهار داشت: در صورت تصویب نهایی موضوع، دوره های تحصیلی نظام آموزش و پرورش به یک دوره شش ساله و دو دوره سه ساله تقسیم می شود که مقرر شده کمیته های تخصصی ظرف مدت سه ماه برنامه ریزی، کارشناسی و سازوکارهای لازم در این زمینه را برای بررسی و تصویب نهایی به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه کنند.
وی تصریح می کند: همه تغییرات در فرآیند آموزش و پرورش با نظر اعضای شورا خواهد بود و به این ترتیب اگر این مصوبه نهایی شود و به مرحله اجرایی برسد دوره پیش دانشگاهی از نظام آموزش و پرورش حذف می شود.
مخبردزفولی در عین حال درباره علت حذف پیش دانشگاهی هم یادآور شد:برای پیشبرد اهداف آموزش و پرورش قرار است چهار دوره سه ساله در آموزش و پرورش شکل گیرد که دو دوره سه ساله در مقطع ابتدایی و دو دوره سه ساله در مقطع دبیرستان است و برای دوره ابتدایی یک معاونت و برای دوره دبیرستان هم یک معاونت در نظر گرفته می شود، البته شورای عالی انقلاب فرهنگی باید این تصمیم را تصویب کند،
نظام آموزشی ایران پوسته نظام غربی است!
دکتر محمدجعفر یاحقی، مدیر قطب علمی دانشکده ادبیات دانشگاه فردوسی مشهد نیزبه گزارشگر ما می گوید: نظام آموزشی ما یک نظام غربی است و متأسفانه آن هم بیشترپوسته اش را گرفته ایم.
این استاد دانشگاه وکارشناس نظام تعلیم و تربیت با بیان این که در نظام آموزشی سنتی در ایران روش پیشرفته ای داشتیم، افزود: اگر ما بتوانیم از نظام سنتی، نظامی که عشق و علاقه به علم آموزشی را افزایش می دهد، تقلید و آن را احیا کنیم، در آن صورت، می توانیم دانشجویان و دانش آموزان را به رشته های موردعلاقه شان هدایت کنیم تا علم را از سرچشمه فراگیرند و در سطح بالایی متخصص شوند.
سامانه پژوهش سنجی برای تغییرات
شمسی نامی، عضو هیأت علمی پژوهشکده تعلیم وتربیت، نیز معتقد است: سامانه پژوهش سنجی برای تغییرات ضروری است .
وی با تأکید بر اینکه ابتدا ببینیم اولویتها چیست و سپس منابع ملی و انسانی را به آن سمت هدایت کنیم، می گوید: باید تلاش کنیم از طریق پژوهش در اولویتهای نظام آموزش به پیشگیری از چالشهای آینده بپردازیم. ما برای اولویت بخشی نیازمند سامانه پژوهش سنجی هستیم تا جهت گیری پژوهشها را به سمت کلان هدایت کنیم
نامی متذکر می شود: در این صورت اولویتهای نظام آموزشی با تلفیق داده های سخت و نرم قابل شناسایی است.
این عضو پژوهشکده تعلیم و تربیت از ضروریات تغییرات نظام آموزشی را توجه به مدرسه اثربخش می داند و اضافه می کند: برای این کار توجه به وضعیت معلمان اعم از جذب و گزینش و نگهداشت نیروهای انسانی از اولویتهاست. معلم کلید آموزش و پرورش است و بی توجهی به وضعیت مدیر و معلم در مدرسه، کل نظام آموزشی را با مشکل رو به رو می کند.
تغییرات بر اساس مطالعه است
نورا... حیدری، عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس نیز در گفتگو با گزارشگر ما در خصوص طرح مذکور و کم و کیف تغییرات احتمالی قریب الوقوع در نظام آموزشی بیان می کند: کارشناسان آموزش و پرورش طی چندین سال دوره پیش دانشگاهی را مورد مطالعه قرار دادند تا ببینند که آیا این دوره تحصیلی در تحقق اهدافی که بر اساس آنها تشکیل شده بود، موفق بوده است یا نه؟این کارشناس و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی می افزاید: مطالعات چندین ساله وزرای گوناگون آموزش و پرورش، آنها را به این باور رسانده که این دوره تحصیلی نتوانسته است اهداف خودش را به دست آورد و بر این اساس آنها شورای انقلاب فرهنگی را نیزمجاب کردند که دوره پیش دانشگاهی مفید نبوده است و باید حذف شودو ما سال آینده تحصیلی یعنی سال 90 - 89 را با این رویکرد شروع می کنیم.
مقطع راهنمایی هم باید حذف شود !
وی در باره مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در این باره خاطر نشان می کند:من معتقدم مصوبه کنونی شورای عالی انقلاب فرهنگی بیانگر این موضوع است که مقطع راهنمایی چه به لحاظ قالب و چه به لحاظ محتوا باید حذف شود .به گفته وی، مسؤولان نظام آموزشی در حال حاضر انجام چنین کاری را صلاح نمی دانند.آنها می گویند حذف پیش دانشگاهی شوکی را به دانش آموزان وارد می کند و تشدید این شوک با حذف همزمان مقطع راهنمایی، به صلاح نیست.اما در مجموع در بطن این مصوبه این نکته نهفته است که مسؤولان آموزش و پرورش و به تبع آنها اعضای شورا، از دوره راهنمایی هم راضی نیستندو باید برای رفع نواقص آن چاره جویی شود.
حیدری در ادامه متذکر می شود: این مصوبه عیناً در شورای عالی انقلاب فرهنگی هم تصویب شده است ونظر شورای عالی انقلاب فرهنگی هم این است که دوره راهنمایی حذف شود، اما در یک فرایند و بازه زمانی دیگر.
البته این موضوع در حال حاضر خیلی بحث برانگیز است زیرا مصوبه فعلی شفاف نیست. اگر این مصوبه تکلیف محتوا و قالب را به درستی روشن کرده بود، این ابهامها هم پیش نمی آمد.
محمد رضایی