بصیرت:خلع سلاح و کنترل تسلیحات از دیرباز به عنوان یکی از ابزارهای مهم حفظ و تقویت صلح و امنیت بینالمللی شناخته شده است.
انفجار نخستین بمب هستهای بر فراز هیروشیما، کمتر از دو ماه پس از امضای منشور ملل متحد در سانفرانسیسکو و آثار دهشتناک و غیرقابل باور این حمله هستهای مفاهیم سنتی امنیت جنگ و تسلیحات را یکسره دگرگون کرد و تقاضاهای جدیدی را برای کنترل تسلیحات هستهای و حفظ و تحکیم صلح و امنیت بینالمللی مطرح ساخت. اختصاص موضوع نخستین بندهای مصوبات مجمع عمومی سازمان ملل متحد به مسئله تسلیحات هستهای و ایجاد کمیسیون انرژی اتمی به منظور ارائه پیشنهادهای مربوط به تضمین استفاده صلحآمیز از انرژی اتمی و حذف تسلیحات هستهای به خوبی نشاندهنده نگرانی جامعه بینالمللی از خطر گسترش چنین سلاح ویرانگری است.
با وجود این، نگرانیها از زمانی که با چراغ سبز کشورهای دارنده سلاح هستهای در سال 1968 معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) به امضا رسید، تا سال 1988 تعداد کلاهکهای هستهای از 12 هزار به 55 هزار افزایش یافت. یکی از مواد مهم معاهده NPT که حدود 40 سال از امضای آن میگذرد، امحای سلاحهای هستهای است اما این بند نهتنها تاکنون تحقق نیافته، بلکه توسعه عمودی و افقی نیز داشته و در این راستا نسلهای جدیدی مورد آزمایش قرار گرفته و به برخی از کشورهایی که عضو معاهده NPT نبودهاند، نیز اشاعه پیدا کرده است.
کنفرانس تهران در حالی هفته آینده با شعار «انرژی هستهای برای همه، سلاح هستهای برای هیچ کس» گشایش مییابد که امروزه NPT به ابزاری برای کنترل کشورهای جهان سوم و غیرهستهای و نه دارندگان سلاح اتمی تبدیل شده است؛ آن هم در شرایطی که در زمان مذاکرات مربوط به NPT در دهه 1960، هدف این معاهده، جلوگیری از دستیابی کشورهای صنعتی به جنگافزارهای کشتار جمعی بود.
مایه تأسف است که امریکا و برخی کشورهای دارنده سلاح هستهای که به تعهدات خود تحت معاهده عدم اشاعه پایبند نبوده و نیستند، خود را ضامن حفظ معاهده میخوانند و برای انحراف افکار عمومی جهان از زرادخانههای هستهای خود، انگشت اتهام را براساس اطلاعات واهی و گمراهکننده به سوی کشوری نشانه میروند که سلاحهای کشتار جمعی هیچ جایگاهی در استراتژیهای امنیتی و دفاعی آن نداشته و ندارد.
این در حالی است که رژیم صهیونیستی با خارج ماندن از معاهدات بینالمللی مربوطه بدون هیچگونه دغدغه خاطر، فشار جهانی و اعمال نظارتهای بینالمللی نسبت به فعالیتها و تأسیسات هستهای خود، در حال گسترش کمی و کیفی سلاحهای هستهای است. همان دولتهایی که تلاش میکنند تا شورای امنیت را وادار به تحمیل اقدامات تنبیهی بیپایه علیه برنامه صلحآمیز هستهای ایران کنند، همواره مانع از اتخاذ هرگونه اقدام شورای امنیت، ولو اقدامی اندک علیه رژیم صهیونیستی گردیدهاند.
به باور شمار زیادی از کارشناسان کشورهای مستقل، کنفرانس تهران فرصتی جدی و مهم در راستای نیل به آرمان خلع سلاح است و در این مسیر بر همه کشورها لازم است از تمام ظرفیت سیاسی خویش برای پیشبرد صلح و امنیت و احترام به رعایت حقوق بشر استفاده کنند، چالشهای فراروی جوامع انسانی را بشناسند و در برابر قدرتهایی که با تکیه بر توان نظامی، سیاسی، اقتصادی و رسانهای خود آزادی، استقلال و تمامیت ارضی، حق تعیین سرنوشت ملتها را مورد تهدید قرار دادهاند، مواضع جدید و اصولی اتخاذ کنند.