القاعده عراق در پایان راه

بصیرت:گروه بین‌الملل عراقی‌ها پس از تحمل مرحله سخت عملیات‌های تروریستی که همزمان با انتخابات آغاز شد، دیروز نفس راحتی کشیدند.
کشته شدن دو لیدر اصلی القاعده در عراق که نامشان برای شهروندان وحشت و خونریزی را تداعی می‌کرد، رویدادی مهم برای مردم و دولت عراق است.نوری المالکی، نخست‌وزیر عراق با نشان دادن تصویر اجساد این دو، پایان حیات ابوایوب المصری و ابوعمر البغدادی را اعلام کرد. اندکی پس از اعلام خبر، جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور امریکا و دیموند اودیرنو فرمانده نیروهای امریکایی در عراق ناگزیر زبان به تحسین موفقیت دولت مالکی گشودند. در میان چهره‌هایی که دوره خونبار 7 سال اخیر عراق را رقم زده‌اند ابوعمر بغدادی از همه سرشناس‌تر بود. او سرکرده جماعت موسوم به «دولت اسلامی عراق» (القاعده) بود. در این مدت بسیاری از نوارهای صوتی و ویدیویی تهدیدآمیز القاعده با نام وی منتشر می‌شد. المصری نیز طراح اصلی حملات تروریستی در زمان ابومصعب زرقاوی رهبر سابق القاعده و رهبر گروه القاعده پس از مرگ وی شد.
المصری به عنوان رهبر افراطی القاعده در عراق، در اواخر دهه 1990 در افغانستان به نیروهای القاعده پیوست. وی پیش از آن که در سال 2003 به عراق عزیمت کند به عنوان کارشناس حملات انتحاری و انفجار خودروها فعالیت می‌کرد. المصری که یک مصری الاصل بود و با این‌که او نسبت به زرقاوی از شهرت کمتری برخوردار بود، ولی با به دست گرفتن رهبری القاعده در عراق روش‌های تروریستی این گروه را از کشتن بی‌رحمانه افراد به بمب‌گذاری‌های بی‌رحمانه در مکان‌های عمومی تغییر داد. البغدادی نیز در قاموس القاعده جزو مغز متفکرهای شبکه تروریستی القاعده محسوب می‌شد. به گفته مقامات ارتش امریکا نام اصلی وی حمید داوود محمد خلیل الزاوی بوده است.
در آخرین پیامی که به وی منسوب است، البغدادی بر ادامه خشونت و ترور در آستانه انتخابات تأکید کرده بود.
گسیل القاعده به عراق در قالب یک طراحی پیچیده صورت گرفت. آن گونه که از اسناد و شواهد پیداست این نقل و انتقال‌ از مرز اردن و عربستان انجام شده است. القاعده در عراق پس از آن گسترش یافت که زرقاوی در سال 2004 وفاداری و تبعیت خود از اسامه‌بن لادن را اعلام کرد. آن روز عرب‌های سنی‌تبار در غرب عراق در قالب شوراهای بیداری علیه نیروهای القاعده به پا خواستند و پایگاه‌های اصلی آن را در الانبار از بین بردند.
هر چند بسیاری از مسائل درباره گردانندگان شبکه القاعده در عراق در پرده ابهام است، اما ناظران می‌گویند در اثر کشته شدن مهره‌های کلیدی، شاخه القاعده در عراق نسبت به چهار سال گذشته قدرتش را از دست داده و با بحران تعیین رهبر جدید و سازماندهی مجدد نیروها دچار مشکل شده است.
پروژه خشونت و ترور را در 7 سال دوران اشغال عراق، دو جریان بازماندگان بعثی و تکفیری‌های تحت فرمان القاعده پیش برده‌اند. این دو جریان به ظاهر با دو هدف متفاوت ایدئولوژیک (اولی برای کسب دوباره قدرت،دومی برای حاکمیت مسلک افراطی خویش) سر به شورش برداشتند. اما منابع پشتیبان آنها یکسان است. کشورهای عربی بویژه پس از برگزاری انتخابات سراسری عراق در ماه مارس، بعثی‌ها و گروه القاعده را به سلسله عملیات تروریستی جدید سوق دادند تا با ایجاد هرج و مرج از خلأ سیاسی به وجود آمده استفاده شایان ببرند. به همین سبب المالکی به عنوان کسی که توانسته امنیت نسبی را بر عراق حاکم سازد در کانون حملات هر دو گروه قرار گرفت. اما با اعلام خبر کشته شدن این دو رهبر القاعده دولت مالکی توانسته اعتبار خود را بیش از پیش در مجامع عراقی ترمیم کند. به این سبب کشته شدن دو مهره اعراب متعصب با نگرانی برخی دولت‌ها روبه‌رو است زیرا در سایه این موفقیت مالکی در ائتلاف با سایر گروه‌های سیاسی می‌تواند بر رقیب سکولار خود ایاد علاوی پیروز شود و دولت آینده عراق را تشکیل دهد. حتی این موفقیت می‌تواند عاملی در تسهیل اتحاد گروه‌های شیعه با یکدیگر باشد.
ساعاتی پس از اعلام موفقیت دولت و ارتش عراق در تسخیر مهمترین پایگاه القاعده در استان صلاح‌الدین، برخی محافی عربی تلاش کردند این رویداد را به نام امریکایی‌ها ثبت کنند اما سخنگوی ارتش امریکا اذعان کرد که اگر نیروهای امنیتی عراق نبودند نظامیان امریکا نمی‌توانستند این ضربه مهلک را به القاعده وارد کنند.
نباید از نظر دور داشت عملیات انهدام آخرین پایگاه القاعده در استان صلاح‌الدین زمانی انجام شده که ارتش امریکا، امنیت شهرها و استان‌ها را رسماً به دولت مالکی واگذار کرده و فقط به صورت یک نیروی کمکی کنار عراقی‌ها می‌ایستد. بر طبق شواهد مختلف، عملیات علیه افراد القاعده پس از جمع‌آوری اطلاعات کافی توسط نیروهای امنیتی عراق صورت گرفت که طی آن رهبران القاعده در پناهگاه خود به دام افتاده و کشته شدند. المالکی در این رابطه می‌گوید: که نیروهای زمینی پناهگاه آنان را محاصره کردند و هواپیماهای امریکایی اقدام به پرتاب موشک نمودند. معاون المصری و پسر البغدادی نیز که از مظنونین حملات تروریستی بودند در میان کشته‌شدگان هستند.
با آن که کشته شدن دو چهره شاخص القاعده موفقیت بزرگی برای مالکی است اما نباید حیات تروریسم در این کشور را تمام یافته تلقی کرد. زیرا اراده سیاسی حامیان شورشیان عراق بر این اصل استوار است که از چاشنی خشونت و رعب‌آفرینی برای پیشبرد اهداف سیاسی بهره گیرند.
ایران