ترکیه در میان دو انتخاب / علی امینی

هفته گذشته «علی باباجان»، وزیر امور خارجه ترکیه به سوریه سفری دو روزه داشت تا روابط سیاسی تخریب شده دو کشور را ترمیم و مقامات دمشق را برای شرکت در اجلاس آینده همسایگان عراق که در استانبول برگزار می شود ترغیب نماید. روابط سیاسی دو کشور در نتیجه تحرکات و اقدامات ایذایی رژیم صهیونیستی و فشارهای سیاسی مقامات واشنگتن تا اندازه ای تیره گردیده است. ترکیه و سوریه دو کشور مهم جهان اسلام و تاثیرگذار در تحولات منطقه ای هستند. هر دو از همسایگان مهم عراق و مخالف لشکرکشی آمریکا و اشغال این کشور بوده اند. همچنین هر دو کشور با تداوم اشغال کشور عراق مخالف و به طرح های تجزیه طلبانه کنگره آمریکا برای عراق به شدت واکنش نشان داده اند. طی سال های پس از اشغال عراق، این دو کشور هدف طرح های سیاسی، امنیتی و نظامی آمریکا قرار گرفته اند. سوریه از این منظر که متحد استراتژیک ایران، حزب ا... و حماس است و در جبهه مقاومت ضد آمریکایی قرار دارد در طرح ها و سیاست های منطقه ای آمریکا نقش مهم و ویژه ای دارد. ترکیه نیز اگر چه از نظر نظامی حلقه غربی ناتو قلمداد می شود اما طی سال های اخیر، از نظر سیاسی و مخصوصا پس از روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه در این کشور، به گروه کشورهای اسلامی مخالف سیاست های یک جانبه گرایی آمریکا گرایش بیشتری پیدا کرده است. آنکارا پیش از این نیز از این منظر که با گشودن جبهه ای جدید از خاک این کشور برای لشکرکشی آمریکا به عراق در سال 2006 مخالفت کرده بود خشم مقامات واشنگتن را برانگیخته بود. هر چه روابط ترکیه با ایران، سوریه و سایر جریان های ضد آمریکایی بیشتر شده، حساسیت آمریکایی ها و صهیونیست ها نسبت به رفتار اسلامگرایان آنکارا که از محبوبیت زیادی در جامعه ترکیه برخوردارند بیشتر شده است. به همین منظور آنها تلاش های سیاسی و امنیتی گسترده ای را به منظور ایجاد فاصله میان ترکیه و کشورهای جبهه مقاومت ضد آمریکایی انجام داده اند. سفرهای مکرر دیپلماتیک ارشد نظامی و سیاسی آمریکا به آنکارا گویای همین مطلب است. در ماه گذشته هواپیماهای نظامی رژیم صهیونیستی با عبور از حریم هوایی ترکیه، چند نقطه غیرنظامی سوریه را بمباران کردند و سپس در موقع بازگشت، با تخلیه بمب های باقی مانده خود در بیابان های خالی از سکنه ترکیه، بار دیگر به حریم هوایی این کشور تجاوز نمودند. این اقدام صهیونیست ها با این هدف انجام گرفت که به مقامات سوری تفهیم نمایند که در مقابل دمشق، میان تل آویو و آنکارا توافقی پنهانی و محرمانه وجود دارد تا بدینوسیله بتوانند روابط دو کشور را آلوده نماید. دولت ترکیه با درک این واقعیت که هدف آمریکا و رژیم صهیونیستی، ایجاد اخلال در روابط آنکارا با جهان عرب و کشورهای اسلامی است، وزیر خارجه خود را به دمشق اعزام نموده تا مانع تخریب روابط سیاسی دو کشور شود. شکی نیست ترکیه در شرایطی که در مرزهای شمالی عراق با نیروهای تجزیه طلب PKK درگیر است هرگونه تنش سیاسی با دمشق را به مصلحت منافع ملی خود نمی داند. عدم توجه به این مهم ممکن است آسیب های غیرقابل جبرانی به روابط این کشور با جهان اسلام وارد نماید. از سوی دیگر علی بابا جان ماموریت دارد تا از مقامات دمشق برای شرکت در اجلاس همسایگان عراق که در آینده ای نزدیک در استانبول برگزار می شود دعوت کند. عدم شرکت سوریه در اجلاس مذکور، به منزله عدم توفیق اجلاس و شکست آن قلمداد می شود. از این رو شرکت سوریه در اجلاس استانبول برای مقامات ترکیه از نظر سیاسی مهم است.

آنچه که در این میان حائز اهمیت است این است که اسلامگرایان نوظهور ترکیه در عرصه منطقه ای بین دو جبهه قرار گرفته اند. مقامات آمریکایی از طریق سیاسی و امنیتی به آنکارا فشار وارد می کنند تا از جبهه مقاومت اسلامی فاصله بگیرد. شکی نیست تجزیه طلبان PKK با تحریک آمریکا به درگیری نظامی با نیروهای دولتی روی آورده اند. هدف آمریکا از این اقدامات امتیاز گرفتن از ترکیه است. از سوی دیگر هرگونه گرایش ترکیه به آمریکا و رژیم صهیونیستی خشم و عصبانیت جهان عرب و کشورهای اسلامی را سبب می گردد. از این رو مقامات اسلامگرای ترکیه بین دو انتخاب قرار گرفته اند. بدون تردید مصالح و منافع ملی ترکیه در گرایش به جهان اسلام و جبهه متحد ضد آمریکایی جریان اسلامی است چرا که تجربه سال های گذشته موید آن است که غرب و به ویژه آمریکا از ترکیه تنها در راستای منافع خود و به منظور ایجاد شکاف در میان جهان اسلام استفاده ابزاری کرده و سیاست چماق و هویج، سیاستی است که غرب همواره در قبال ترکیه برای گرفتن امتیاز از آن بهره برده است.