درس های طرح زودبازده

بصیرت:طرح بنگاه‌های زودبازده یکی از سلاح‌هایی بود که وزیر کار دولت نهم از یکسو برای مبارزه با غول بیکاری و از سوی دیگر به منظور ایجاد اشتغال در جامعه از آن استفاده کرد.
در ابتدای اجرای طرح بنگاه‌های زودبازده، خبرهای فراوانی از سوی وزیر کار دولت نهم درخصوص پیروزی این طرح داده شد و حتی به مشاجره‌های جنجالی میان وزیرکار و رئیس کل بانک مرکزی وقت منجر شد، با این حال از حق هم نگذریم که این طرح در اوایل کار باعث ایجاد بسیاری از بنگاه‌های تولیدی شد که به‌ تبع آن نیروی کار فراوانی هم جذب این واحدها ‌شدند.
ولی مدت زمان کوتاهی از اجرای این طرح نگذشته بود که بازاریاب‌های چشم‌بادامی با تولید کالاهای مشابه بنگاه‌های زودبازده داخلی با قیمت بسیار پایین‌تر از قیمت تمام شده تولیدی‌ها، وارد کشور شدند و مهر پلمب بر سر در بنگاه‌های زودبازده زدند.
مقوله‌ای که وزیر سابق در این طرح آن را نادیده گرفته بود سونامی واردات قاچاق کالا بود که نادیده گرفتن این پدیده از یک‌سو بسیاری از تسهیلات زبان بسته بانکی را به باد داد و از سوی دیگر بسیاری از واحدهای تولیدی را محکوم به ورشکستگی کرد که نتیجه آن بیکار شدن بسیاری از نیروی کار بنگاه‌های زودبازده شد.
هرچند که هم‌اکنون هم در دولت دهم آمار دقیقی از شکست یا موفقیت چنین طرحی در دسترس نمی‌باشد اما سکوت مسؤولان امر، کمرنگ شدن این طرح در بودجه 89 و تمرکز بر روی طرح جدید مشاغل خانگی نشانگر آن است که چنین طرحی به نتیجه و سرانجام مطلوب نرسید.
صرفنظر از انحراف تسهیلات در طرح بنگاه‌های زودبازده مواردی که در بالا به آن اشاره شد از مهمترین عوامل به سرانجام نرسیدن چنین طرحی به شمار‌می‌رود. باید مسؤولان امر توجه داشته باشند که قرار نیست فقط اشتغال و صیانت از آن در قوانین و آمارها ظهور یابد، بلکه باید به دنبال اشتغال پایداری باشیم که توسعه اقتصادی را به ارمغان آورد.
وزیرکار دولت دهم که طرح مشاغل خانگی را در دستور کار خود قرار داده ـ که تداعی‌کننده اصرار وزیر سابق بر طرح بنگاه‌های زودبازده درمیان خبرنگاران این حوزه می‌باشد ـ باید به جای اصرار بر تحقق بخشیدن به ایده‌های شخصی و سازمانی خود، به فکر ایجاد یک هماهنگی میان تمام دستگاه‌ها اعم از بازرگانی، صنایع و معادن، وزارت مسکن، وزارت تعاون، ستاد مبارزه با قاچاق کالا و... باشد تا بتواند با به کارگیری چنین بازوان اجرایی قوی، استراتژی ایجاد اشتغال پایدار از طریق مشاغل خانگی را به تجربه موفقی مانند کشورهای مالزی و چین بدل کند که سال‌ها پیش به دنبال ایجاد صنایع کوچک در داخل خانه‌ها بودند.
هادی غلامحسینی