55 درصد وبلاگ‌های دانشجویی دل‌نوشته است

بصیرت:در سال تحصیلی 88-87 طرح پژوهشی رصد فرهنگی دانشگاه‌های کشور توسط دکتر آزاد ارمکی و اعضای هیات علمی گروه جامعه‌شناسی دانشگاه تهران انجام شد. این پژوهش در اصل به آینده‌نگری فرهنگی، شناسایی بموقع جریان‌ها، مسائل فرهنگی جامعه، دانشگاهی و ارائه راهبردهای مواجهه صحیح و هدفمند با آنها پرداخته است. حجت‌الاسلام والمسلمین حبیب محمد‌نژاد، معاون پژوهشی نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها درباره این پژوهش می‌گوید: «مخاطبان این پژوهش دانشگاهیان، اساتید، دانشجویان و کارمندان بودند. در این پژوهش از روش‌های مطالعاتی مرکب کمی و کیفی شامل پیمایشی، مصاحبه کیفی و تحلیل محتوا یعنی بررسی مجلات و وبلاگ‌های دانشگاهی استفاده شد تا سطح باورپذیری تحقیق افزایش پیدا کند». همچنین روزنامه‌های جام‌جم، همشهری، کیهان، ایران، مجله خانواده سبز، مجله موفقیت و اعتماد به ترتیب بیشترین مخاطب را در بین دانشجویان به خود اختصاص داده‌اند. محمدنژاد در ادامه می‌گوید: «از بین تولیدات سینما، فیلم‌های سینمایی، برنامه‌های خبری، سریال‌های تلویزیونی، مسابقات ورزشی و فیلم مستند به ترتیب بیشترین مخاطب را در بین دانشجویان داشته‌اند و شبکه سوم نیز محبوب‌ترین کانال تلویزیونی در بین این قشر است». در این پژوهش مشخص شد که در برنامه‌های ماهواره‌ای، فیلم سینمایی، موسیقی و برنامه‌های سرگرم کننده تلویزیونی، گفت‌وگوی سیاسی و مستندهای تلویزیونی به ترتیب جزو برنامه‌های مورد علاقه دانشجویان هستند. در بخشی دیگر، کتاب با موضوعات ادبیات شعر، داستان، تاریخی، روانشناسی، اجتماعی، سیاسی، مذهبی و فلسفه به ترتیب مورد توجه پاسخ‌دهندگان بوده است. از نظر پاسخ‌دهندگان تشکل‌های سیاسی دانشجویان، کانون‌های هنری دانشجویی، گروه‌های علمی دانشجویی، گروه‌های صنفی و نشریات دانشجویی به ترتیب جزو گروه‌های مرجع از نظر هواداری به حساب می‌آیند. رفتارهای پرخطر از نظر پاسخگویان به ترتیب سیگار، قلیان، مشروبات الکلی، قرص‌های آرامبخش، قرص‌های روانگردان، تریاک، کراک، شیشه و هروئین است. معاون پژوهشی این نهاد عوامل هنجارشکن و خلاف عرف پاسخ‌دهندگان را اینگونه برشمرد: «تقلب، داشتن رابطه با جنس مخالف، پوشش و آرایش نامناسب در دانشگاه‌ها، دزدی، غیبت‌های مکرر، تاخیر و ایجاد مزاحمت برای دانشجویان». محمدنژاد در ادامه به اولویت‌بندی ارزش‌های دینی پاسخگویان که در این پژوهش به دست آمده است، اشاره می‌کند: «برای دانشجویان احترام به والدین، امانتداری، راستگویی و صداقت، درستکاری و رعایت حقوق دیگران مهم‌ترین ارزش‌های مذهبی را تشکیل می‌دهد و نیز نماز، روزه، راز و نیاز با خدا، صدقه‌دادن، رعایت حجاب و پوشش و خواندن قرآن اولویت‌های رفتار دینی دانشجویان پاسخ‌دهنده محسوب می‌شود». سیاست و پیگیری مسائل سیاسی همیشه مورد علاقه دانشجویان بوده و هست. در این پژوهش مشخص شد 3/31 درصد پاسخگویان تا حد زیاد و خیلی زیاد به سیاست علاقه‌مند هستند. 5/35 درصد آنان نیز در حد متوسط و 4/17 درصد به میزان کم و 5/14 درصد خیلی کم به سیاست علاقه‌مندند. این در حالی است که 77 درصد پاسخگویان اذعان کرده‌اند در جمع‌های مختلف به گفتمان درباره مباحث سیاسی می‌پردازند. از میان پاسخگویان 7/46 درصد اعتراضات انجام شده در دانشگاه در سال 87 را هم صنفی و هم سیاسی، 7/22 درصد آنان اعتراضات را صرفا سیاسی و 3/17 درصد از دانشجویان دلیل بیشتر اعتراضات را صنفی می‌دانند. علاوه بر آن 4/48 درصد پاسخگویان امکان نقد اساتید در دانشگاه‌ها را کم و خیلی کم دانسته‌اند. 7/15درصد نیز این امکان را زیاد و خیلی زیاد و 2/34 درصد متوسط ارزیابی کرده‌اند. حجت‌الاسلام محمدنژاد با مقایسه نشریات علوم انسانی و مهندسی در این پژوهش می‌گوید: «معمولا زبان نشریات علوم انسانی تندتر و رادیکال‌تر است و از طرف دیگر آنها دایره لغاتی دارند که در نشریات فنی دیده نمی‌شود. معمولا زبان نشریات علوم انسانی چندان طنز نیست و جدیتی گزنده دارد. در حالی که نشریات فنی از زبان طنز بیشتر استفاده می‌کنند. محتوای نشریات علوم انسانی بیشتر تحلیلی و نسبتا عمیق و به مسائل کلان جامعه با دیدی علمی‌تر پرداخته است اما نشریات فنی موضوعات را به صورت ژورنالیستی و اقتباسی بیان می‌کنند و مقاله‌هایشان از چند کتاب یا مقاله دیگر وام گرفته شده است». معاون پژوهشی نهاد نمایندگی با بیان اینکه اگر مذهب را به عنوان یک متغیر برای مقایسه نشریات علوم انسانی و فنی در نظر بگیریم، می‌افزاید: «نشریات فنی معمولا به موضوع مذهب بیشتر پرداخته‌اند، در حالی که به نظر می‌رسد نشریات انسانی چندان به مذهب نمی‌پردازند. بخش عمده نشریات سیاسی رادیکال دانشگاه‌های کشور به تهران تعلق دارد. بیشتر نشریات تهرانی اگر کلا به مسائل سیاسی تعلق نداشته باشند، بخش عمده‌ای را به مسائل سیاسی اختصاص داده‌اند. این مساله با شدت کمتری درباره نشریات شهرستانی صدق می‌کند و فضای نشریات شهرستان‌ها عمدتا صنفی، ادبی و فرهنگی است».
داده‌های به دست آمده نشان می‌دهد که نویسندگان وبلاگ‌های دانشجویی به ترتیب بیشتر متاثر از رهبر انقلاب اسلامی و در مراتب بعدی از روشنفکران و فعالان سیاسی داخل و خارج از کشور هستند و باقی تحت تاثیر دوستان، همکلاسی‌ها، فامیل، روحانیون و شعرا قرار دارند. بررسی نظرات نویسندگان وبلاگ درباره امید به زندگی و آینده نشان داد که 38 درصد از دانشجویان به زندگی امیدوار، 26درصد نسبتا امیدوار و 8 درصد امید کمی به آینده داشتند و به بقیه داده‌ها نیز اعتنایی نمی‌توان کرد. در مجموع می‌توان گفت میزان امید در دانشجویان نسبتا بالاست. همچنین وبلاگ‌های دل‌نوشته 55 درصد یعنی بالاترین پست‌ها را به خود اختصاص داده است و بقیه به ترتیب سیاسی، علمی- تخصصی، دانشگاهی و دینی بودند. رئیس پژوهشکده فرهنگ و معارف در نتیجه‌گیری این پژوهش می‌گوید: «این مطالعه نشان می‌دهد که امور سیاسی، اجتماعی و فرهنگی در بین دانشجویان به امری غیرجدی تبدیل شده است و این امر می‌تواند معلول عواملی چون افزایش روحیه مدرک‌گرایی، دل‌نگرانی‌های اقتصادی – معیشتی و کم شدن اقتدار پدر، معلم، استاد و ... باشد که این خود معلول میل بعضی از مراکز قدرت بویژه مراکز متولی تربیت و ارشاد در راستای افزایش اقتدار خود است که اقتدارهای سنتی دیگر در جامعه را تا حدی تضعیف می‌کند. نتیجه فراغتی و بی‌اهمیت شدن امور مهم سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بویژه در عرصه سیاست به نوعی ممکن است به تضعیف امر سیاسی بینجامد که تداوم چنین وضعیتی در جامعه‌ای مثل ایران که براساس مردم‌سالاری دینی بنا شده مطلوب نیست». حجت‌الاسلام محمدنژاد معتقد است: «تضعیف اقتدار سنتی در دانشگاه می‌تواند آثار دیگری هم داشته باشد، از جمله اخلاق‌زدایی و بی‌توجهی گروه‌های مرجع و تابعان آنها به اخلاق و ارزش‌های اخلاقی. جامعه بدون حضور اخلاق به سوی مصرف‌گرایی، سیاست‌زدایی، بی‌مسؤولیتی نسبت به مسائل اجتماعی و نسبی شدن ارزش‌ها می‌رود، پوچ‌انگاری تقویت و امید به زندگی به چالش کشیده می‌شود».