اسلام ناب

دکتر محمد منصورنژاد
مروری بر ویژگیها و مشخصات اسلام ناب محمدی(ص) از نگاه امام خمینی(ره)
الف) مصلحان و محییان برای به حرکت درآوردن آحاد جامعه نیاز به تأسیس و یا تفسیر و تأویل از ایدئولوژی خاص دارند. حضرت امام خمینی(ره) به عنوان یکی از دست پروردگان دین مقدس اسلام، تلاش در تفسیر از اسلام داشتند که در بیان ایشان این برداشت به اسلام ناب محمدی(ص) شهرت یافت. این روایت، گاه به تلویح و گاه به صراحت، نافی برداشتهای دیگر اسلامی است که در قرون و اعصار و در زمان حاضر در جهان اسلام ساری و جاری بوده و یا هست.
اگر گفته اند که «تعرف الاشیاء باضدادها» هرچیز با ضدخودش شناخته می شود، بدرستی می توان گفت که مفاهیم نیز از طریق مفاهیم متضاد بهتر شناخته و باز شناسی می شوند. از این رو در معرفی اسلام ناب از نگاه امام خمینی جا دارد که مفهوم متضاد اسلام ناب که عمدتاً از سوی ایشان تحت عنوان «اسلام آمریکایی» یاد می شد نیز هر چند به اجمال معرفی گردد.
ب) از آنجا که پیام امام خمینی برای فراتر از پیروان مذهب و گروه خاص از مسلمانان طرح و با رویکردی همگرایانه صادر می گردید، از این رو، هم در مفهوم بندی «اسلام ناب محمدی» به «اسلام» (و نه مذهب خاص) عنایت داشته و هم بر نام مبارک پیامبر اسلام، «حضرت محمد» که مقبول و مطلوب همه مسلمانان است تأکید و توجه داشته اند. به همین دلیل مخاطب اندیشه امام تنها ایرانیان و یا تنها شیعیان و ... نمی باشند و پیروان اسلام ناب محمدی شامل همه اقشار و مذاهب اسلامی می شود و در مقابل آن اسلام آمریکایی نیز در مرزهای ایران تحدید و تعریف نشده و افق آن تمام مسلمین عالم را در بر می گیرد.
ج) بحث اسلام ناب محمدی از نگاه امام خمینی موضوع مبهم و یا تأمل نظری ناشده ای نیست، بلکه عمدتاً مغفول مانده است. به عنوان شاهد کافی است تنها به کتاب «اسلام ناب محمدی در کلام و پیام امام خمینی» که با حجم 784 صفحه فراهم آمده مراجعه شود، منبعی که در این مکتوب مأخذ استشهادات در بحث خواهد بود.⁽¹⁾
از آنجا که تعبیر و اصطلاح «اسلام ناب محمدی» از سوی حضرت امام طرح و در ادبیات اسلامی و دینی وارد شده است تنها راه شناخت مشخصات این تعبیر از اسلام، مراجعه به اندیشه و آثار حضرتشان است. برای روشن شدن روح کلام و پیام امام خمینی در موضوع اسلام ناب محمدی، مجموعه عناوین و محتوا به صورت استقرایی مورد ملاحظه و سپس مطالب کلیدی تر و عام تر انتخاب و از هر بحث تاحد امکان جامع ترین گزاره انتخاب شده و نهایتاً به دستاورد زیر منتج گردیده است. به عبارت دیگر این محتوای مباحث بوده که قالب بحث را به شکل حاضر سامان داده است.
از بین مطالب کثیری که از حضرت امام درباره اسلام آمده است، لاجرم باید دست به گزینش مطلب زد و به صورت بسیار کوتاه بسنده نمود.
1) ذو ابعاد بودن اسلام:« اسلام مکتبی است که در تمام شئون فردی و اجتماعی و مادی و معنوی و فرهنگی و سیاسی و نظامی و اقتصادی دخالت و نظارت دارد.
آنقدر آیه و روایت که در سیاست وارد شده است در عبادت وارد نشده است. شما از پنجاه و چند کتاب فقه که ملاحظه می کنید هفت، هشت تایش کتابی است که مربوط به عبادت است. باقیش مربوط به سیاسات و اجتماعیات و معاشرات و اینطور چیزهاست.
آنی که می گوید دین از سیاست جداست تکذیب خدا را کرده است، تکذیب رسول خدا را کرده است، تکذیب ائمه هدی را کرده است.»
2) مدافعان اسلام ناب:«پابرهنگان، مظلومان و فقرای جهان... افراد مجاهدی که به دنبال حق و عدالتند، دین کسانی که آزادی و استقلال می خواهند، مکتب مبارزان و مردم، ضد استعماری است.»
3)نمای اسلام ناب محمدی:« اسلام پابرهنگان زمین، اسلام مستضعفین، اسلام رنج دیدگان تاریخ، اسلام عارفان خداجو، اسلام پاک طینتان عارف...اسلامی که تمام اقشار در آن به رفاه زندگی کنند، اسلامی که همه آزاد باشند، اسلامی که استقلال را برای ما حفظ کند، اسلامی که طبقات ضعیف را برومند کند.»
4)تحجرگرایی معارض با اسلام ناب:« باید تلاش کنیم زهد و قدس اسلام ناب محمدی را از زنگارهای تقدس مآبی و تحجرگرایی اسلام آمریکایی جدا کرده و به مردم مستضعفمان نشان دهیم. خطر تحجرگرایان و مقدس نمایان در حوزه های علمیه کم نیست. طلاب عزیز از فکر این مارهای خوش خط و خال کوتاهی نکنند اینان مروج اسلام آمریکایی اند و دشمن رسول الله (ص). »
5)سیاسی بودن اسلام ناب:« در صدر اسلام در دو زمان، دو بار حکومت اصیل اسلام محقق شد. (حکومت رسول خدا و حکومت حضرت امیر)... در این دو مورد ارزشهای معنوی حکومت می کرد. یعنی یک حکومت عدل برقرار و حاکم ذره ای از قانون تخلف نمی کرد. حکومت در این دو زمان حکومت قانون بوده است. حکومتی که ولی امرش در مقابل قانون با پایین ترین فردی که در آنجا زندگی می کنند علی السواء باشد... برای اینکه قانون اسلام، قانون الهی است و همه در مقابل خدای تبارک و تعالی حاضرند، چه حاکم و چه محکوم، چه پیامبر و چه امام و چه سایر مردم.»
6)اسلام ناب و حقوق سیاسی همگانی:« در دانشگاه بعضی از اشخاص رفتند گفته اند که دخالت در انتخابات دخالت در سیاست است و این حق مجتهدین است....دانشگاهیها بدانند این را که همانطوری که یک مجتهد در سرنوشت خودش باید دخالت کند، یک دانشجوی جوان هم باید در سرنوشت خودش دخالت کند... این توطئه ای است برای اینکه شما جوانها را مأیوس کنند.»
7) معنای هنر در اسلام ناب: «تنها هنری مورد قبول قرآن است که صیقل دهنده اسلام ناب محمدی (ص)، اسلام ائمه هدی (ع)، اسلام فقرای دردمند، اسلام پابرهنگان، اسلام تازیانه خوردگان تاریخ، تلخ و شرم آور محرومیتها باشد..... هنر در مدرسه عشق نشان دهنده نقاط کور و مبهم موضوعات اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، نظامی است. هنر در عرفان اسلامی ترسیم روشن عدالت و شرافت و انصاف و تجسم تلخکامی گرسنگان مغضوب قدرت و پول است.»
8)ضرورت تبیین مرز اسلام ناب با اسلام آمریکایی:«راه مبارزه با اسلام آمریکایی از پیچیدگی های خاصی برخوردار است که تمامی زوایای آن باید برای مسلمانان پابرهنه روشن گردد. که متأسفانه هنوز برای بسیاری از ملتهای اسلامی مرز بین اسلام آمریکایی و اسلام ناب محمدی و اسلام پابرهنگان و محرومان و اسلام مقدس نماهای متحجر و سرمایه داران خدا نشناس و مرفهین بی درد کاملاً مشخص نشده است. »
9)مبارزه مستمر بر مبنای باور اعتقادی:«تا شرک و کفر هست، مبارزه هست و تا مبارزه هست، ما هستیم ما بر سر شهر و مملکت با کسی دعوا نداریم. ما تصمیم داریم پرچم «لااله الا الله » را بر قلل رفیع کرامت و بزرگواری به اهتزاز در آوریم... من به تمام دنیا با قاطعیت اعلام می کنم اگر جهانخواران بخواهند در مقابل دینمان بایستند، ما در مقابل همه دنیای آنان خواهیم ایستاد.»
10)ضرورت آمادگی نظامی برای بسط اسلام ناب:« من به عنوان فرمانده کل قوا به مسئولان و تصمیم گیرندگان نیز دستور می دهم که در هیچ شرایطی از تقویت نیروهای مسلح و بالا بردن آموزشهای عقیدتی و نظامی و توسعه تخصصهای لازم و خصوصاً حرکت به طرف خودکفایی نظامی غفلت نکنند و این کشور را برای دفاع از ارزشهای اسلام ناب و محرومین و مستضعفین جهان در آمادگی کامل نگه دارند و مبادا توجه به برنامه های دیگری موجب غفلت از این امر حیاتی گردد.
ملتی که در خط اسلام ناب محمدی (ص) و مخالف با استکبار و پول پرستی و تحجرگرایی و مقدس نمایی است، باید همه افرادش بسیجی باشند و فنون نظامی و دفاعی لازم را بدانند.»