بصیرت: پارچه مشکی از لای دست که سُر میخورد آدم احساس خنکی میکند و برقی هم دارد که ناخوشایند نیست. زن فروشنده در بخش چادرِ فروشگاهِ لباس زنانه در بیروت میگوید: «این مدل بهترین فروش را دارد. روزی نیست که 4،3 تا نفروشیم.» این چادر که ۵۰ یورو قیمت دارد از سرتا پای زن را میپوشاند: آخرین مدل بین زنان معتقد شیعه در محلههای جنوبی بیروت. فروشنده با غرور میگوید: «زمانی که زیر هر چادر، خانم جهانگردی از ایران بود گذشته است. مشتریان ما لبنانیهایی هستند که میخواهند با چادر پیامی بدهند».
چادر به جای روسری
اروپاییها فوری نمیتوانند تفاوتهای ظریف را در لباسهای اسلامی ببینند. برای انسانها در خاورمیانه این لباسها موضعگیری مشخص افراد است. اینکه پیوسته زنان لبنانی بیشتری تصمیم میگیرند مانند زنان محافظهکار تهرانی لباس بپوشند نوعی ابراز علاقه به ایران است و قرینهای برای نفوذ فزایندهای که جمهوری اسلامی روی شیعیان لبنان دارد.در سالهای گذشته، ایران در لبنان بویژه بهعنوان حامی شبه نظامیان حزبالله ظاهر شده است: تهران به بازسازی مناطق شیعه کمک میکند و به جنبش حزبالله اسلحه میدهد – و با حزبالله وسیلهای در دست دارد که میتواند مستقیم در مرز شمالی اسرائیل به اجرای سیاست خود بپردازد. گفته میشود موشکهای ساخت ایران حزبالله در این فاصله به تلآویو هم میرسد. درعین حال حزبالله نماینده ایران در نبرد برای تسلط بر خاورمیانه است؛ نبردی که در خاک لبنان انجام میشود. در بهار ۲۰۰۸ حزبالله توانست در درگیری چند روزه علیه اتحاد غربگرا که از سوی عربستان سعودی سنی حمایت میشود حرف خود را به کرسی بنشاند. در این نبرد ۸۰ نفر جان باختند.
ایران در حال تقسیم فرهنگی لبنان است
از نظر عقیدتی و مذهبی، ایران و حزبالله مدتهای زیادی است که همخوانی دارند. دیوار خانهها درعدیسه این را ثابت میکند: حاشیههای جنوبی بیروت کانون شبه نظامیان حزبالله است، از اینرو در جنگ تابستان ۲۰۰۶ بر اثر بمباران اسرائیل تا حد زیادی ویران شد. امروز بر دیوارهای خانهها – که بیشتر با پول ایران بازسازی شده – باز هم نمادهای زردرنگ جمهوری اسلامی آویخته شده است. عکسهای آیتاللهالعظمی خمینی با نگاهی نافذ در کنار عکسهایی با لبخند جانشینش آیتالله العظمی خامنهای قرار دارد. عکس رهبران شیعی با حسن نصرالله رهبر حزبالله کامل میشود. برادری تهران و جنوب لبنان در گذشته در سطح سیاسی – مذهبی محدود بود. مدتها گفته میشد شیوه زندگی ایرانی و عربی متفاوتتر از آن است که نفوذ ایران بر لبنان فرهنگی هم باشد. اکنون لبنانیهای دیگر بویژه سنیها و مسیحیان که بر اثر افزایش سریع جمعیت شیعیان خود را در فشار میبینند اعلام خطر میکنند. یک تحلیلگر لبنانی که نمیخواهد نامش فاش شود، میگوید: «ما با نگرانی شاهد نفوذ آرام فرهنگ ایران هستیم.» ، «کمیته فرهنگی ایران»، نوعی انستیتو گوته، یکی از بزرگترین شعبههایش را در سطح جهان در بیروت دارد؛ در کشوری که فقط 4 میلیون مسلمان دارد. رئیس انستیتو ابوالفضل صالحینیا کار خود را قدمی در راه مبارزه فرهنگی خاورمیانه علیه غرب میداند و میگوید، لبنان به شکل سنتی محل این آوردگاه است: «غرب در سراسر جهان به ایران حمله میکند. در لبنان ما دست به حمله متقابل میزنیم». وی میگوید موفقیتهای بهدست آمده زیاد است: «لبنان برای ما بستر مناسبی است، به دلیل وجود شیعیان». جشنوارههای ادبی و بازار فروش هنرهای دستی یا فرش ایران و نمایش سالانه فیلمهای ایرانی در سینمای هنری بیروت: به گفته صالحینیا همه این موارد افزایش چشمگیری دارند: «ما ناظریم که علاقه روز به روز بیشتر میشود».
فارسی بهعنوان زبان خارجی اول
در مدرسههای مهدی
صالحینیا سال گذشته پیروزی مقطعی بهدست آورد: پدر و مادر دانشآموزان ۱۳ مدرسه مهدی در لبنان که نزدیک به حزبالله هستند به فارسی بهعنوان زبان خارجی اول در مدرسه رأی دادند. صالحینیا خوشحال است: «۹۰ درصد رأی مثبت دادند.» از آن به بعد بچهها از همان پایه اول فارسی یاد گرفتند، ورودیهای 2 سال اول 2 هزار نفر هستند. شیعیانی هم که بچههایشان را به مدرسههای حزبالله نمیفرستند به هر آنچه فارسی است ابراز علاقه میکنند. اینها بچههای خود را به کلاسهای زبان فارسی میفرستند که بعد از پایان مدرسه عرضه میشود. صالحینیا میگوید: «بزودی در دانشگاه لبنان دوره کارشناسی ایجاد میکنیم». اما نه فقط زبان بلکه دید ایران نسبت به اوضاع سیاسی هم قرار است به ملتهای عرب عرضه شود. از اینرو العالم، تلویزیون برونمرزی دولتی ایران با ماهواره و به زبان عربی برای تمام خاورمیانه برنامه پخش میکند، عاطف موسوی که دفتر این تلویزیون را در بیروت با ۱۰۰ نفر اداره میکند، میگوید: «ما به دنیا دید ایران را نشان میدهیم.» موسوی می افزاید: استقبال بسیار زیاد است. مدتهاست که العالم در بین شبکههای عربزبان بعد از الجزیره و العربیه جای سوم را دارد. العالم میخواهد فعالیت خود را در لبنان گسترش دهد: بزودی قرار است نسخه ایرانی «تاگِس شاو» (معتبرترین برنامه خبری در آلمان) نه از تهران که مستقیم از بیروت وارد اتاقهای نشیمن جهان عرب شود. کارشناسان دلیل علاقه روزافزون را به هر آنچه ایرانی است در سیاست میبینند. اَمَل سعد قُرَیّب نویسنده کتاب «حزبالله: سیاست و مذهب» میگوید: محکوم کردن ایران در مناقشه اتمی موجب شده خیلی از لبنانیها با این کشور احساس همبستگی کنند. به گفته وی، شیعیان اینجا و آنجا بر این باورند که دنیا آنها را درک نمیکند و از اینرو به یکدیگر ابراز علاقه زیادی میکنند. سعد قُرَیّب توضیح میدهد: اگر زنان لبنانی امروز چادر بر سر میکنند نه به این دلیل است که ناگهان مذهبی شدهاند. آنها با این کار محور تهران – جنوب لبنان را مورد تأکید قرار میدهند.
اولریکه پوتس
منبع: اشپیگل آنلاین