دودی که جانسوز است

بصیرت: سیگار چهار هزار نوع ماده مسموم کننده دارد که با هر پک سمی از طریق تنفس و استنشاق به همه اعضای بدن شخص سیگاری رخنه و نفوذ می کند. ترکش های نامحسوس و عیان این آسیب ها بر سلامت اطرافیان هم تأثیر می گذارد. استعمال دخانیات- سیگار- سوای تعداد ماده مذکور، هشتاد ماده مضر دیگر و سرطان زا دارد که وارد بدن انسان می شوند.
ابتلا به سرطان ریه، برونشیت مزمن، ایجاد چین و شکن و تیرگی پوست، پیری زودرس، حذف ماده چربی زیر جلدی و خشن و ترش رو شدن افراد سیگاری از جمله پیامدهای دود کردن سیگار هستند.
انسان همواره سعی و مراقبت کرده از هر نوع آسیب جسمانی و روانی در امان باشد لیکن جای شگفتی است که برخی با دست خود سلامت شان را با مصرف سیگار دود می کنند و بابت از بین بردن تندرستی شان اینچنین هزینه می کنند.
تأثیر سیگار از نگاه آمار
براساس داده های ستاد کشوری و مبارزه ملی با دخانیات و همچنین آمار منتشره سازمان بهداشت جهانی، حدود یک میلیاردوسیصدمیلیون نفر از جمعیت جهان سیگار مصرف می کنند و هشتاد و چهار درصد از این عده در کشورهای درحال توسعه زندگی می کنند.
بر طبق آمار منتشره، در ایران سالانه بیش از شصت میلیارد نخ سیگار مصرف می شود که بالغ به بیش از یکهزار وهفتصدمیلیارد تومان هزینه می شود. در همین ارتباط، میانگین تعداد نخ سیگار مصرفی روزانه 18/12 نخ توسط مردان و 44/5نخ توسط زنان دود می شود. به بیان دیگر، ده میلیون نفر سالانه یکهزاروصدمیلیارد تومان بابت دود کردن سیگار هزینه می کنند. پیامد جبران ناپذیر سالانه آن، فوت بیش از شصت هزار نفر در کشور است. این واقعه جدا از مخارج اقتصادی و هزینه های پیش درمانی است.
تعارف دوست و 27سال مصرف دود
بیست وهفت سال پیش اولین بار دوستش یک نخ سیگار تعارفش می کند. او حالا هر روز یک بسته سیگار دو هزارتومان می خرد و دود می کند.
از «حسین نعمتی» راننده سؤال می کنم: با نزدیک به سه دهه تجربه دود کردن سیگار، حال چه نظری درمورد زیان های سلامتی و اقتصادی آن دارید؟ می گوید: «سیگار کشیدن ضرر و زیان فراوانی برای آدم دارد از جمله مشکلات تنفسی، آلودگی سینه و ریه و هزینه مالی می باشد.» سؤال می کنم: باتوجه به وجود حتمی چنین اثرات سیگار، به فکر ترک آن بوده اید؟ می گوید: «یکبار یک سال و نیم سیگار نکشیدم. اما وسوسه دود کردن سیگار باعث شد که دوباره به سمت آن بروم ولی هنوز هم درصدد ترک سیگار هستم. آدم نباید خودش را گول بزند، تا کی؟...»
«سیگار برای سلامتی شخص مضر است.» این اولین جمله شهروندی است که دوران جوانی را طی می کند و تأکید بر جلوگیری از تولیدسیگار دارد.
«کامران» که فروشنده لوازم یدکی ماشین است اما می گوید ده سال است هر روز یک پاکت سیگار هزار و پانصدتومانی دود می کند و درعین حال که دود کردن سیگار برای تفریح را کاری خیلی ناپسند می داند، ترک آن را نیز سخت می خواند. با این حال یکبار به مدت یک ماه سیگار نمی کشد ولی باز سیگار را رها نمی کند. او می افزاید: «متأسفانه همه جا؛ دکه های تنقلات فروشی سرراهی، خواربارفروشی، دستفروشی و... انواع سیگارهای داخلی و خارجی در دسترس عمومی است.»
30سال سیگار کشیدن و...
مرد رهگذری دقایقی کنارمان می ایستد و گفت وگویم با یک شهروند پیرامون زیان های استعمال سیگار را گوش می دهد. بعد خود نظرش را در این باره مطرح می کند و از این می گوید که ریه اش در اثر سیگار کشیدن داغان شده است و...
«سرابی» چهره ای نسبتاً لاغر و موهای جوگندمی دارد. از او می پرسم نظرتان در خصوص دود کردن سیگار و عواقب آن چیست؟ می گوید: «سی سال است که سیگار می کشم. ریه ام از سیگار کشیدن داغان شده است. سخت نفس می کشم. نمی توانم راحت راه بروم. عضلات پاهایم ضعیف شده است. یک عیب دیگر این که بوی تند و زننده سیگار هنگام صحبت کردن با دیگران ناراحت کننده است.» سؤال می کنم: با این اوضاع گریبانگیر از دود کردن سیگار چرا هنوز سیگار راترک نکرده ای؟ جوابش چنین است: «بی ارادگی و تلقین است که آدم را از ترک سیگار سست می کند.»
... قول ترک سیگار می دهد
تا سن سی وشش سالگی لب به سیگار نمی زند. پانزده سال است که دود کردن سیگار عادتش شده است اما برعکس برخی افراد که سیگار می کشند تا به خیال خود ناسازی های روزمره و نهایتاً ناراحتی فکری را ساز کنند، هیچ مشکل اقتصادی و فشار زندگی ندارد بلکه از سر تفنن سیگاری شده است.
از «رضا رستمی» که شغل آزاد دارد می پرسم: تأثیر دود کردن سیگار در شخص چیست؟ می گوید: «سیگار در درجه اول قطعاً مضر تندرستی انسان است. با این شناخت تا سی وشش سالگی لب به سیگار نمی زدم. پانزده سال است تا الان که پنجاه و یک ساله هستم سیگار کشیدن عادتم شده است.» می گویم: برخی افراد دلیل دود کردن سیگار را وجود مشکلات در چم وخم زندگی و درگیری های کاری و... می خوانند و به این گمان که موجب آرامش روانی شان می شود. شما چه نظری دارید؟ - «الحمدلله نه ازنظر مالی و نه فشار زندگی و کسی هم جز خودم عامل و علت سیگار کشیدنم نبوده است. حالا در این سن و سال به این واقعیت رسیده ام که دود کردن سیگار به نوعی هدر دادن تندرستی و شادابی انسان است. تجربه ام از ضرر جسمانی استعمال سیگار این است که مقداری دچار نفس تنگی شده ام.» از او که روزی پنج -شش نخ سیگار دود می کند، به مزاح می گویم: فامیلی تان هم که همنام رستم است! - می خندد- تصمیم نگرفته اید برای همیشه دور دود سیگار خط قرمز بکشید؟ او حالا نیمه آتش سیگارش را با سرانگشت روی زمین پرت می کند و می گوید: «الان تصمیم گرفتم سیگار را کنار بگذارم!» بعد غیرمنتظره با نگاهی صمیمانه و چهره ای شادمانه دستم را می فشارد. می پرسم: واقعاً تصمیم گرفتید؟!
سیگار دود می کنم فکرم راحت شود!
پشت قفس آهنی پرندگان در پارک می ایستد. پکی به سیگارش می زند و از روزنه حصار سیمی قفس پرنده ها را تماشا می کند. موقعی که سر صحبت را باز می کنم ته سیگارش را زمین می اندازد. جوانی 18-17 ساله است.
«مانی» در یک هنرستان درس می خواند. از یک سال پیش، به دود کردن سیگار می پردازد و روزی یک- دو نخ سیگار می کشد. دلیل سیگار دود کردنش را می پرسم، می گوید: «می دانم سیگار برای تندرستی ضرر دارد- با تبسمی ادامه می دهد: ولی دود می کنم تا مسأله فکری ام برطرف شود. دود کردن سیگار نوعی تلقین است که احساس می شود کمی راحت می شوم. کسی اگر درگیری روحی داشته باشد با تلقین به خود حس می کند آرامش پیدا کرده است و سیگار یک وسیله می شود.»
این جوان می افزاید در خانواده اش همه جور امکانات رفاهی هست اما جر و بحث بین افراد خانواده هم هست.
سیگار دود کردن نزد برخی افراد می تواند حتی خانمان برانداز شود. دود کردن سیگار جز ایجاد مشکلات مختلف تندرستی، هیچ ربطی به تلقین خود گول زدن ندارد. یک دوست ناباب و تعارف یک نخ سیگار و کلاً مصرف سیگار و بعد احتمال بیراهه رفتن به سایر موادمخدر، این عوامل می توانند سبب نگرانی و توجه بیشتر والدین به فرزندان شوند که همه در جهت هوشیاری آنان در جامعه است. قطعاً نباید دود کردن سیگار را سپر و مانع و دافع مشکلات زندگی دانست. تلقین و احساساتی شدن ها و سیگاری شدن، چندان معقولانه نیست.
تأثیر سیگار براثر بخشی داروها
موضوعی که در بحث دخانیات معمولاً از آن غفلت می شود، تأثیر مستقیم و غیرمستقیم ترکیبات سمی سیگار و سایر انواع دخانیات بر داروهاست. همه ما درباره عوارض سیگار و دیگر انواع دخانیات به کفایت دیده و شنیده ایم. این عوارض آن چنان وسیع و گسترده است که اگر بگوییم دخانیات تمام قسمت های بدن را از شست پا گرفته تا فرق سر تحت تأثیر قرار می دهد، چندان گزاف نگفته ایم ولی موضوعی که اغلب مورد فراموشی و غفلت قرار می گیرد، تأثیر مستقیم و غیرمستقیم ترکیبات سمی سیگار و دیگر انواع دخانیات روی داروها است.
عدم اطلاع از تأثیر سیگار در زمان شروع مصرف، تغییر مصرف و یا ترک آن می تواند عوارضی را به واسطه تغییر غلظت داروها در بدن برجا گذارد که گاهی جبران آن به آسانی میسر نمی باشد، بنابراین مصرف دخانیات می تواند باعث کاهش اثر بعضی از داروهای مهم و اصلی شده یا نتیجه درمان های دارویی را غیرقابل پیش بینی نماید. این موردی است که در موارد ترک دخانیات و درمان های جایگزینی نیکوتین نیز باید مدنظر قرار داده و به آن توجه ویژه کرد.
سیگار و دیگر انواع دخانیات به روش های گوناگونی روی داروها تأثیر منفی خود را می گذارند ولی مهم ترین و شایع ترین روش آن، افزایش و تحریک مجموعه ای از آنزیم های کبدی است که وظیفه پاک سازی بدن را از داروها برعهده دارند و با سریع تر از زمان معمول از بین بردن داروها مانع می گردند تا دارو اثر خود را با مقدار انتخابی و تأثیرگذار، مشابه آن چه در افراد عادی شاهدیم به جا گذارد. این عمل به واسطه موادی تحت عنوان هیدروکربن های چند حلقه ای (مانند بنزوپیرن) که خود از مهم ترین عوامل سرطان زای موجود در سیگار می باشند، انجام می گیرد.
دود سیگار در چشم دیگران
«سیگاری ها 10برابر بیشتر از دیگران دچار مشکلات قلبی عروقی می شوند»، «سیگار کشیدن احتمال سکته قلبی را دو برابر می کند»، «خطر ابتلا به مشکلات و بیماری های تنفسی در افراد سیگاری بیشتر است»، «سیگار احتمال ابتلا به سرطان هایی مانند دهان، ریه، مری، معده و کلیه را افزایش می دهد.» این ها نمونه هایی از خطراتی است که سلامت سیگاری ها را تهدید می کند اما مضرات سیگار تنها برای خود فرد سیگاری نیست و دود سیگار در چشم دیگران هم می رود.
اگر سیگاری هستید، توصیه اول این است که هرچه زودتر تصمیم بگیرید و سیگار را کنار بگذارید اما اگر هنوز تصمیم قطعی برای ترک سیگار نگرفته اید، برای سلامت خانواده تان هم که شده در خانه سیگار نکشید. دود سیگار سلامت سایر افراد خانواده و هم خانه ای هایتان را هم به خطر می اندازد. آشنایی با خطرات سیگار کشیدن در خانه اگر سیگاری ها را به فکر ترک نیندازد، به این فکر وامی دارد که برای پیشگیری از این خطرات حداقل در خانه سیگار نکشند.
دود سیگار مخلوطی است از دود ناشی از سوختن توتون، کاغذ سیگار و دودی است که از ریه فرد سیگاری خارج می شود. در این ترکیب 250ماده شیمیایی سمی و سرطان زاست که فرمالدئید، بنزن، کلرید وینیل، آمونیاک و سیانید هیدروژن نمونه ای از آن هاست. افراد غیرسیگاری بدون این که بخواهند در معرض این دود قرار می گیرند.
قرار گرفتن در معرض دود سیگار می تواند موجب تحریک چشم، بینی و گلو، سرفه، تنگی نفس، بیماری های قلبی، مشکلات تنفسی و حتی سرطان ریه شود.
پزشکان توصیه می کنند اگر در خانه کودک دارید، تمام تلاش تان را بکنید که در خانه سیگار نکشید چون کودکان آسیب پذیرتر هستند و دود سیگار می تواند مشکلات جدی برای شان درپی داشته باشد.
براساس تحقیقات انجام شده، کودکانی که در معرض دود سیگار قرار دارند در مقایسه با سایر کودکان بیشتر به بیماری های ریوی دچار می شوند. همچنین عفونت گوش نیز در این کودکان بیشتر است.
کودکان آسمی درصورت قرار گرفتن در معرض دود سیگار بیشتر دچار حملات آسمی می شوند.
مرگ ناگهانی در نوزادانی که در معرض دود سیگار قرار می گیرند بیشتر است.
کودکانی که در خانه سیگار کشیدن والدین شان را می بینند، احتمال بیشتری دارد که در آینده خودشان هم سیگاری شوند.
حسن آقایی