برنامه پنجم توسعه و آینده کشور

بصیرت:نگاه و بررسی به برنامه پنج ساله توسعه کشور هم اینک در مجلس شورای اسلامی آغاز شده است .برنامه ای که هر چند با تاخیر از سوی دولت به مجلس روانه شد و عملا باعث شد تا روند اجرای برنامه توسعه 5 ساله با تاخیر روبرو شود اما هم اینک با بررسی برنامه ارائه شده توسط مجلس نقاط ضعف و قوت این برنامه آشکارتر خواهد شد و نقاطی که با بررسی و بازخوانی یا به قولی با جراحی آن می توان آن را در دستور کار 5 ساله کشور قرار داد. برنامه ای که در واقع می باید کشور را به سند چشم انداز 1404 کشور نزدیک کند و جایگاه نخست اقتصادی و علمی و سیاسی منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا را از آن کشورمان سازد.بی گمان برنامه پنج ساله توسعه کشور موسوم به پیشرفت و عدالت همانند هر سند و برنامه دیگری حاوی نقاط قوت و ضعفی است. نقاطی که در پرتو انتقادات و نگاه های آسیب شناسانه به متن موجود باعث بر طرف شدن و قدرتمند تر شدن برنامه 5 ساله آینده کشور خواهد شد. درواقع از آنجا که برای برنامه ریزی و رسیدن به اهداف برنامه 5 ساله توسعه نیازمند آسیب شناسی و بررسی ضعف ها و قوت ها و نتایج برنامه چهارم توسعه هستیم بیش از هر زمانی باید دولت با تشریح نتایج و دستاوردهای کمی و کیفی برنامه چهارم ،کارشناسان، منتقدان و نمایندگان مجلس را از وضعیت موجود آگاه تر ساخته تا آنان با شناخت بهتری دست به اصلاح و یا تایید برنامه 5 ساله ارائه شده توسط دولت بزنند. این در حالی است که هم اینک نیز در بسیاری از حوزه های گوناگون آمار دقیقی (مثلا از رشد اقتصادی کشور)وجود ندارد.این چالش ها در کنار مشکلات موجود برنامه ارائه شده دولت می تواند بر تداوم مشکلات همه جانبه کشور بیفزاید.گذشته از این از آنجا که در چند ماهه گذشته بسیاری از کارشناسان گوناگون با نگاهی نقادانه به برنامه پنجم توسعه نگریسته اند، بی شک این برنامه نیازمند بررسی و بازبینی دوباره از سوی مجلس محترم شورای اسلامی است.در این راستا هرچند در بسیاری از حوزه ها برنامه پنجم در راستای اهداف سند چشم انداز حرکت کرده است اما مشکلاتی همانند عدم ارائه آمار و ارقام کمی در بخش های گوناگون آن و وجود اصطلاحاتی نظیر "گسترش می دهیم" یا "توسعه می یابد"حکایت از نا مشخص بودن شاخص هایی است که باید مورد توجه بیشتر قرار می گرفت.آنچه مشخص است از آنجا که در برنامه پنج ساله توسعه 1389 تا 1393 می باید عملا نیمی از سند چشم انداز کشور تحقق یابد; سندی که با توجه به رقابت رقبای منطقه ای نظیرمصر،عربستان،ترکیه و حتی امارات عملا کشور ما در صورت تداوم وضعیت موجود نه تنها به قدرت نخست منطقه ای دست نخواهد یافت بلکه در صورت عدم به کارگیری راهبردهای توسعه ای کلان و توسعه محور خطر از دست دادن جایگاه کنونی نیز وجود دارد .به طور مثال در حالی که عراق تنها می کوشد تولید نفت خود را تا 11 میلیون بشکه در روز افزایش دهد آیا برنامه پنجم توسعه به افزایش کمی تولید نفت خام اندیشیده و راهبردها و اهرم های مناسب عملی و شفاف اندیشیده است؟در این راستا آنچه باید مورد توجه بیشتر قرار گیرد تدوین برنامه ای شفاف،مدون،کمی و با ارائه راهکارهای عملی و پرهیز از کلی گویی،ابهام و شعار است.برنامه ای که می تواند روند توسعه کشور را شتاب بخشد و تا رسیدن به سند چشم انداز گام هایی اساسی را بردارد.