جی ‌ـ 15 رقیب شکست‌خورده سوخو

بصیرت:جمهوری خلق چین بعد از آنکه فروپاشی اتحاد شوروی رخ داد تلاش‌های گسترده‌ای را برای یافتن علل اصلی این واقعیت انجام داد. یکی از بن‌بست‌های شوروی اقتصاد بسته و بدون رقابت بود که در نهایت به از هم گسیختگی آخرین امپراتوری قرن بیستم انجامبد. مناسبات روسیه و چین در دهه 1990 تحت تاثیر رکود اقتصادی در روسیه باعث شد مسکو مجموعه‌ای از تسلیحاتی را به چین بفروشد که خود از آنها استفاده می‌کرد. این سوال در میان تحلیلگران روسی ایجاد شد که اگر روزی جمهوری خلق چین بخواهد با روسیه مقابله کند مسکو با سلاح‌هایی که خود در اختیار همسایه شرقی‌اش قرار داده تهدید می‌شود. موج خرید‌های تسلیحاتی چین از کشورهای شوروی سابق در نیمه دوم دهه 1990 افزایش قابل توجهی یافت. این موضوع تا جایی پیش رفت که ناو نیمه‌کاره آدمیرال کوزنتسف در سال 98 میلادی توسط پکن از اوکراین خریداری شد. اما این ناو نیمه‌کاره برای تکمیل نیاز به انتقال فناوری‌های نظامی از اوکراین و روسیه داشت. راه برای پکن در این مسیر نیز باز بود و چینی‌ها مهندسان روس و اوکراینی را در مجتمع‌های خود به کار گرفتند تا بتوانند این سازه را تکمیل کنند.
مهندسی معکوس در زمینه ساخت ناو و جنگنده‌های نظامی از جمله مسائلی بود که چین طی 20 سال گذشته با جدیت آن را دنبال می‌کند اما تاکنون نتیجه قابل توجهی در برنداشته است. تشکیل کنسرم‌های ساخت جنگنده با مجتمع سوخوی روسیه نیز دوام چندانی نیافت و کار تا جایی پیش رفت که اختلافات میان سوخو و مجتمع هواپیما‌سازی شین یانگ باعث لغو قرار داد همکاری در ساخت جنگنده جی – 11 شد. جی -11 مدل شبیه‌سازی شده سوخوی 27 بود که در سال 95 قراردادی بالغ بر 5/2 میلیارد دلار برای ساخت آن میان روسیه و چین بسته شده بود. قرار بود جی -11 در ارتش چین بومی شود و جای دیگر جنگنده‌های روسی را بگیرد. تاکنون 95 جنگنده جی -11 بی، ‌وارد ارتش چین شده‌اند. این جنگنده از رادار‌های چینی و موتور‌های جت چینی بهره می‌برد اما نکته قابل توجه آن، این است که تاکنون هیچ امتحان عملی از این جنگنده‌ها دیده نشده است. چینی‌ها در فناوری‌های نظامی علاقه‌مندند در بازار‌های جهانی فعالیت کنند و خود را به عنوان یک فروشنده به جهانیان معرفی کنند؛ هدفی که کره شمالی به خاطر رسیدن به آن تمام اهداف دیگرش را فراموش کرده است. مهندسی معکوس چینی در قبال به عمل آوردن کالاهای جدید با فناوری‌های پیچیده آن با شکست مواجه شده است. اکنون ارتش چین در مجتمع هواپیماسازی دالیان تلاش می‌کند جنگنده شبیه‌سازی شده سوخوی 33 را که برای پرواز از روی ناو طراحی شده است به بازار عرضه کند. این جنگنده را چینی‌ها از اوکراین خریداری کرده‌اند و اکنون تلاش می‌کنند جی‌- 15 را به همین عنوان به بازار‌های جهانی عرضه کنند. تحلیلگران بازار سلاح بر این باورند که جنگنده جی‌- 15 همانند دلقکی در بازار تسلیحات خواهد بود زیرا مدل اصلی آن یعنی سوخوی 33 امکاناتی دارد که جی‌- 15 از آنها محروم است و چینی‌ها فقط می‌توانند دربازارهایی مانند کره شمالی این جنگنده را عرضه کنند. جی‌- 15 اشکالات فنی دارد که مهندسان چینی قادر به حل آن نیستند. موتور جدید وی اس 10 توربو فن که از سال 2009 روی این جنگنده نصب شده است نیز اشکالاتی دارد که جی‌- 15 را قبل از ورود به بازار جنگنده در جهان در صف «از دورخارج‌ها» قرار می‌دهد. سوخوی33 یک جنگنده چندکاره است. این جنگنده هم توانایی پشتیبانی را داراست و هم می‌تواند در جنگ‌های هوایی شرکت کند. سوخوی 33 از سال 95 به ارتش روسیه پیوسته و آن‌طور که مشخص است ناو‌های با استاندارد‌های روسی تنها می‌توانند از جنگنده‌هایی که برای این استاندارد طراحی شده‌اند، استفاده کنند. اکنون مساله‌ای که باید به آن توجه ویژه‌ای داشت آن است که داشتن ارتشی بزرگ‌تر و قدرتمند‌تر در قرن حاضر ارزش کمتری نسبت به اقتصادی پویا و رقابتی یافته است. به همین جهت توسعه پایدار با مولفه‌های جهانی را می‌توان به عنوان یکی از اصلی‌ترین عوامل توسعه‌یافتگی در میان کشورهای جهان دانست. روسیه امروزبا توجه به داشته‌های دوران اتحاد شوروی تلاش می‌کند با تولید علم و کاهش اصطکاک خود با جامعه جهانی و ایالات متحده به اهداف از پیش تعیین شده خود دست یابد. همکاری با چین برای روسیه در بحث‌های امنیتی می‌تواند بسیار حائز اهمیت باشد اما روس‌ها درصدد آن هستند که استاندارد‌های زندگی و سطح رفاه عمومی در جامعه 147میلیونی خود را با استاندارد‌های اروپایی و آمریکایی بسنجند نه با آنچه در جامعه طبقاتی چین رخ می‌دهد. به همین جهت برای کرملین همکاری با چین همانند همکاری با غرب است که روسیه تلاش می‌کند مثل بازی شطرنج همیشه با مهره سفید آن را آغاز کند.
سینا احمدی