برق طلای 18 عیارم آرزوست!

بصیرت:در روزگاران قدیم هنگامی که مادر و مادربزرگهای ما به فکر تهیه جهیزیه برای فرزندان دختر خود بودند، از همان بدو تولد چاره اندیشی می کردند و قطعه هایی ریز و درشت از طلا و یا جواهرات خریداری می کردند، آن را در صندوقچه مخملی قرمز و در پستو، نگهداری می نمودند و هنگامی که پای اولین خواستگار به خانه باز می شد، در صندوقچه اسرار هم باز می شد و مشکل پدر برای خرید لوازم جهیزیه براحتی حل می گردید و کلید حل این معمای بزرگ در دستان با تدبیر و دوراندیش مادرانی بود که همیشه می گفتند طلا سرمایه است و برای روز مبادا به فکر چاره بودند، طلا می خریدند و پس انداز می کردند، اما گویا امروز دیگر تاریخ مصرف این راز موفقیت تمام شده است، چون رئیس اتحادیه کشوری فروشندگان طلا و جواهر به مردم توصیه دیگری کرده است و می گوید: «مردم دیگر نباید به طلا به عنوان یک راه برای سرمایه گذاری پشتوانه مالی و پس انداز نگاه کنند، بلکه باید نگاه به طلا به عنوان یک کالای لوکس و تزئینی باشد.»
اگر تا چندی قبل دغدغه مردم هنگام خرید طلا، کم فروشی بود، امروزه این نگرانی به موارد دیگری تغییر ماهیت داده و به بحث اجرت ساخت های بالا، کم کردن سود طلا هنگام فروش و افزایش و دریافت حداکثری 7 درصد سود هنگام خرید، و در مواردی هم به تقلبی بودن و پایین آمدن عیار طلا، برمی گردد.
افزایش قیمت طلا در بازارهای جهانی امری است که خواسته و ناخواسته در بازار داخلی ما هم تاثیرگذار است و این مسئله از دست واحدهای صنفی طلا و جواهر کشور خارج است، اما افزایش اجرت ساخت طلا هنگام خرید و کم کردن همان مبلغ و یا گاهی بیشتر از آن موقع فروش همچنین گرفتن حداکثر سود در طلا فروشی ها جزو قوانین نانوشته ای است که مشخص نیست بر چه مبنا و معیاری تعیین می گردد.
افزایش اجرت ساخت طلاهای ایتالیایی و یا طلاهای تولیدی در برخی از کارخانه های داخلی، افزایش تولید طلاهای تقلبی از یک سال گذشته تاکنون با عیار 4 و 9 به جای عیار 18 در بازار و رنگ کردن گنجشک به جای قناری در بازار طلا و مواجه شدن با «مس واره» به جای «طلا» در بازار و جای خالی قوانین و مجازاتهای پیشگیرانه و نظارتهای دقیق تر در صنف طلا و جواهر کشور از سوی مسئولان مربوطه از مهمترین مواردی است که سوژه گزارش ما قرار گرفته که در دو شماره امروز و فردا بدان خواهیم پرداخت.
یک بازار و هزار رنگ و قیمت
این بار برای شنیدن نقطه نظرات مردم درباره سوژه گزارش که مقارن با روز زن و بزرگداشت مقام مادر است، به همراه عکاس به بازار داغ و پرهیاهوی طلافروش ها می رویم. چند خانم که برای انتخاب طلا پشت ویترین مغازه ای ایستاده اند مورد سؤالم قرار می گیرند. یکی از آنها که مسن تر از بقیه به نظر می رسد و ظاهراً برای خرید حلقه نامزدی دخترش به بازار آمده داوطلب می شود و در سخنانی می گوید: «یکی از مهمترین سؤالاتی که ما همیشه از طلافروشی ها داریم این است که چرا قیمت طلای خام با قیمت نهایی جنس خریداری شده تفاوت زیادی دارد؟ مگر یک طلا چقدر اجرت ساخت می خواهد؟
وی در ادامه صحبتهای خود، در حالی که عرق روی پیشانی چین خورده اش را با گوشه چادر مشکی اش پاک می کند، می گوید: «ما هیچ وقت از حساب و کتاب طلا فروشی ها سردرنمی آوریم، چون وقتی قیمت جنس را با تخفیف گرفته و اجرت ساخت و سود آن را خودمان حساب می کنیم باز می بینیم، مغازه دار خیلی بیشتر از ما پول گرفته است، طلا فروش ها هر کدام نرخ خودشان را دارند البته فقط ثبات قیمت را در سکه و طلای خام می بینیم اما زرگرها سود خود را از راههای دیگری کسب می کنند.»
خانم دیگری که در کنار او ایستاده هم سرذوق می آید و درد دل و گلایه اش از طلا فروشی ها را این طور مطرح می کند: «حریف زرگرها نمی توان شد و مشتری همیشه سردرگم است، اغلب طلا فروشی ها می گویند طلای ما با بقیه فرق دارد، علامت استاندارد دارد، ساخت فلان تولیدی و کارخانه است و به همین دلیل اجرت ساخت و سود آن هم بالاتر است.»
در یکی دیگر از دالان های بازار خانم 39 ساله ای به همراه همسرش برای خرید طلا آمده اند آشنا می شوم. وقتی سوژه گزارش را با او در میان می گذارم، در ابتدا خود را عاشق طلا می داند و با صراحت می گوید: «من هیچ وقت نفهمیدم چرا طلافروش ها، طلایی را که امروز از آنها می خری و فردا بنا به دلایلی مجبور به فروش آن می شوی، اجرت ساخت و سود آن را از خریدار کم می کنند!»
وی در ادامه صحبتهایش تاکید می کند: «چندی قبل طلایی را خریدم و نیازی پیش آمد، مجبور شدم چند ساعت بعد مجدداً آن را بفروشم، و با کمال تاسف در همان روز هم مغازه دار اجرت ساخت طلا را از من کم کرد در حالی که مطمئنم طلایی را که به اسم دست دوم از ما می خرند آن را پرداخت می کنند و مجدداً پشت ویترین می گذارند و هرگز آن را آب نمی کنند و فقط ما متضرر همیشگی می شویم.»
وقتی از این خانم دوستدار طلا در مورد طلاهای تقلبی سؤال می کنم، در پاسخ چنین می گوید: «بله چند روز قبل در روزنامه خبرهایی در مورد طلاهای تقلبی خواندم و از مسئولان می خواهم واقعاً به این مسائل رسیدگی کنند .
متناقض با نگاه مردم
حمیدخان 80 ساله است و 50 سال در کار ساخت و فروش طلا می باشد. او که در ابتدا از پاسخ دادن به سوالات ما طفره می رود، نظری کاملا برعکس و مغایر با صحبتهای مردم دارد و در توضیحات خود چنین می گوید: « در بازار طلا تاکنون هیچ تقلبی صورت نگرفته است چون اداره استاندارد و بازرسان آنها کاملا بر کار ما رسیدگی و نظارت می کنند. طلا را همیشه به نرخ روز از آنها می خریم و اجرت کمی هم از طلاهای آنها هنگام خرید کم می کنیم.
این طلافروش که در بیرون از مغازه ایستاده و سعی دارد برخی اظهارات مردم را غیرمنطقی جلوه دهد، این طور اضافه می کند: «ما فقط حداکثر 7درصد از مردم سود می گیریم و فکر نمی کنم این رقم زیادی در کل خرید مثلا یک قطعه طلا به حساب آید. ضمن اینکه ما تمام موارد را در فاکتور خرید ذکر می کنیم و هنگام خرید و فروش طلا همه را محاسبه می کنیم.»
وارد یکی دیگر از دکه های زرگری می شوم، از فروشنده 70 ساله ای که سرش خلوت است و به گفته خودش بازار کسادی دارد، در مورد گلایه های مردم از طلافروشان می پرسم و او چنین می گوید: «طلا فروشی ها تحت نظارت اتحادیه، طلاها را تولید و در معرض فروش قرار می دهند، ضمن اینکه اداره استاندارد هم از طلاها تکه برداری می کند، اما در مورد سود طلاها که حداکثر 7درصد می باشد، بستگی به انصاف فروشنده دارد، و معمولا بنده 4 تا 5 درصد روی طلاها سود می کشم نه بیشتر. و اگر کسی طلایی را از ما بخرد تا 4روز بعد هم به همان قیمت فروخته شده، جنس او را پس می گیریم و اگر در هنگام خرید طی کرده باشیم 7 تا 10روز بعد هم طلا را عوض می کنیم بدون اینکه چیزی از آن کم کنیم.»
پرونده متخلفان بازار طلا در تعزیرات
13 نمونه از طلاهای آزمایش شده در 5 جواهرفروشی در سطح شهر تهران نشان داد که 11نمونه با عیار پایین ساخته شده که قرار بود به مردم فروخته شود.
مهندس مهدی پورهاشم رئیس اداره استاندارد و تحقیقات صنعتی استان تهران در گفت و گو با گزارشگر کیهان با بیان مطلب فوق با اشاره به اینکه استاندارد استان تهران از سال گذشته نمونه برداری از طلاهای ساخته شده و قابل عرضه در تهران را آغاز کرده و تاکنون چندین طلافروش به دلیل تخلف به مراجع ذیربط معرفی شده اند می گوید: «در بررسی از برخی طلافروشی های معتبر در خیابان های کریم خان زند، میدان ونک، بازار و ... تخلفات مختلفی صورت گرفته است که پرونده آنها جهت رسیدگی به مراجع ذیربط و اداره تعزیرات ارجاع داده شد.»
وی به تخلفات اخیر اشاره می کند و می گوید: «اخیرا دیده شده که طلاهای تقلبی که ما اسم آن را مس واره می گذاریم- در بازار تولید شده است که به جای اینکه عیار 18 داشته باشد از عیار 14 برخوردار بوده و یا به جای طلای 750 طلای 255 یا 300تولید می کردند و قصد داشتند به اسم طلاهای قدیمی در بازار عرضه کنند.»
رئیس اداره استاندارد و تحقیقات صنعتی استان تهران در ادامه با اشاره به اینکه استاندارد و نیروی انتظامی و مراجع قضایی به تنهایی از عهده کار بر نمی آیند از عملکرد ضعیف اتحادیه طلا و جواهر کشوری در برخورد با این گونه تخلفات به شدت انتقاد می کند و می گوید: «متاسفانه اتحادیه در برخورد با متخلفان به جای اینکه دنبال منافع مردم باشد و از حقوق آنها حمایت کند، از منافع غلط و غیرمنطقی بعضی از افراد متخلف حمایت کرده و رئیس اتحادیه اظهار داشتند که این تخلفات در واحدهای بدون جواز کسب صورت گرفته است که اگر این طور باشد به راستی نقش نظارتی اتحادیه کجا است؟ و اتحادیه چگونه می تواند با وجود این تخلفات سربلند کند؟»
مهندس پورهاشم در ادامه با اشاره به اینکه اتحادیه طلافروشان 10 آزمایشگاه را برای آزمایش نمونه های دریافت شده از مغازه ها معرفی کرده می گوید: «3آزمایشگاه از این تعداد تایید صلاحیت شده و بقیه صلاحیت آزمایش طلا را ندارند.»
وی در ادامه می گوید: «استاندارد وظیفه نظارتی دارد و ما نماینده مردم هستیم و با توجه به اینکه استاندارد حق الناس است، لذا حافظ منافع آنها می باشیم و با تمام امکاناتی که در اختیار داریم از حقوق مردم محافظت می نماییم و در همین جا به مردم توصیه می کنیم هنگام خرید طلا به کد استاندارد دقت کنند و از فروشنده فاکتور خرید بخواهند تا در صورت تخلف مسئولان بتوانند اقدام لازم را انجام دهند.»
تخلفات نباید رسانه ای شود
فرشید یزدانی رئیس هیئت امنای پاساژ طلای فروردین و اردیبهشت در گفت و گو با گزارشگر کیهان که در ابتدا منکر هرگونه تخلف و تقلبی در بازار طلافروشی می شود می گوید: «البته در بازار طلا هرگز تخلف صورت نمی گیرد و این پاساژ از نمره 20، نمره 16 تا 18 را دارد ضمن اینکه اگر یک نفر تخلف کند نمی توان همه را زیر سوال برد.»
وقتی به او می گویم تخلفات در موارد متعددی صورت گرفته است اینطور می گوید: «تخلفات نباید رسانه ای شود، چون جو بی اعتمادی ایجاد می کند و مردم اطمینان خود را نسبت به صنف طلافروش از دست می دهند.»
وی در ادامه ادعا می کند:«با توجه به اینکه با صنوف زیادی سروکار داریم، اما به جرات می گویم، هیچ صنفی در کشور سالمتر از صنف طلا و جواهر نیست و معامله ای که در آن صورت می گیرد، بدون غل و غش می باشد.»
احمد وفادار، رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران هم در گفت وگو با گزارشگر کیهان تا حدودی تخلفات و سخنان رئیس اداره استاندارد استان تهران را قبول دارد، در توجیه سخنان خود می گوید: «حدود 7 هزار واحد تولیدکننده طلا و فروشنده در سطح شهر تهران داریم که با توجه به گستردگی واحدها این تخلفات صورت گرفته بسیار ناچیز است.
اما محمد کشتی آرای، رئیس اتحادیه کشوری طلا و جواهر در گفت وگو با گزارشگر کیهان با تایید موضوع تولید و عرضه مصنوعات طلا با عیار پایین در بازار تهران به این نکته اشاره می کند که این کار توسط افراد فاقد مجوز فعالیت انجام شده است اما با توجه به گستردگی تهران و وجود 6 هزار و 500 واحد طلا و جواهر در سطح شهر، الزاماً باید راهکارهایی جهت کنترل اتخاذ شود.»
وقتی به او می گویم چگونه ممکن است واحدی که در خیابان کریم خان زند فعالیت می کند و مرتکب تخلف می شود، فاقد مجوز باشد، اینطور پاسخ می دهد: «در اتحادیه واحدی به نام کمیسیون بازرسی داریم که آنها موظفند هر روز از ویترین مغازه ها بازدید کنند و به صورت هفتگی هم از طلاها نمونه برداری می نمایند. اما با توجه به این حجم وسیع تعدادی از مغازه های فاقد مجوز و بعضاً مجوزدار بازهم از چشم بازرسان ما دور می مانند و مرتکب تخلف می شوند و در این زمینه حرفی ندارم و کاملاً حق با شماست. البته ناگفته نماند که خطا در تمام صنوف وجود دارد و ما هم از این قاعده مستثنی نیستیم و تخلفات فقط در واحدهای بدون کد و دور از دسترس صورت می گیرد و آنچه اداره استاندارد به آن پرداخته است جزو خطای آگاهانه افراد و درصد بسیار کمی بوده است.»
وقتی به کشتی آرای می گویم اتحادیه باید نظارت دقیق تری به کار واحدهای صنفی داشته باشد و برای شانه خالی کردن مسئولیت نباید گناه را به گردن مغازه های بدون مجوز انداخت، چون اسناد و مدارک دقیق و معتبری وجود دارد که مغازه های متخلف دارای مجوز بودند در توضیحاتی با تاکید بر حرفهای خودش مبنی بر غیرقابل دسترس بودن مغازه های مذکور، چنین می گوید: «اگر به واحدهای متخلف دسترسی داشته باشیم، حتماً با آنها برخورد می کنیم و در اولین اقدام اخطار و در مراحل بعدی از طریق اداره اماکن دستور پلمب مغازه را می دهیم.»
رئیس اتحادیه طلا و جواهر کشوری در پاسخ به این سؤال که اتحادیه چه قوانین و مجازاتهای بازدارنده تری در برخورد با متخلفان در نظر گرفته است و چرا مجازاتها با جرایم یکسان نیستند و اتحادیه در واقع به نوعی سلب مسئولیت می کند اینطور می گوید: «قوانین ما جامع و کامل است و احتیاج به قوانین جدید نداریم و مشکل اصلی در اجرای صحیح قوانین است که بدرستی اعمال نمی شود و خوشبختانه در شهرستانها اتحادیه موفق بوده است. اما در تهران به دلیل گستردگی آنطور که باید نمی توانیم با متخلفان برخورد نمائیم و نظارت دقیقی بر کار واحدها داشته باشیم که در این زمینه مردم باید هوشیار باشند و اگر با مواردی برخورد کردند، اتحادیه را در جریان قرار دهند.»
وقتی به کشتی آرای می گویم این وظیفه اتحادیه است نه مردم، در تأیید حرفهای من اینطور می گوید: «تا آنجا که در توان داریم سعی می کنیم به وظیفه نظارتی خود دقیق عمل کنیم و میزان جرایم را هم با توجه به میزان تخلف بالا ببریم و با توجه به انعکاس اخبار در رسانه ها از اتحادیه استان تهران می خواهیم شدت عمل بیشتری در برخورد با متخلفان داشته باشد.»
کشتی آرای در ادامه در خصوص کم کردن اجرت ساخت طلا و سود آن هنگام فروش که براساس چه قانون و معیاری صورت می گیرد، اینطور توضیح می دهد: «اتحادیه طبق دستورالعمل وزارت بازرگانی عمل می کند و سود 7درصد نیز از سوی این وزارتخانه تعیین شده است. و با توجه به اینکه قیمت یک مصنوع براساس مقدار طلا، اجرت ساخت به اضافه سود آن محاسبه می گردد، لذا طبیعی است که اجرت ساخت هرکارخانه ای با کارخانه دیگر فرق داشته باشد و اینکه چرا این مبالغ هنگام فروش یک مصنوع کم می شود باید بگویم، شما چه کالای دیگری غیر از طلا را سراغ دارید که پس از مدتی مصرف کردن در قبال فروش آن به شما پول بدهند؟ آیا وقتی یک مانتو می خرید و پس از مدتی می خواهید آن را پس دهید، مبلغ پرداخت شده را به شما برمی گردانند؟ ضمن اینکه وقتی فروشنده زمان زیادی را برای مشتری صرف می کند تا طلایی را بخرد و توضیحات کاملی را ارائه می دهد، این حق را ندارد، هنگام خرید مجدد همان طلا یا مصنوع، حق الزحمه خود را بردارد!»
به کشتی آرای می گویم آیا به نظر شما این پاسخ قانع کننده است؟ اینطور می گوید: «خب وقتی فروشنده، مشتری را نمی شناسد و شناختی از او ندارد و شاید خریدار مصنوع طلا به بیماریهای پوستی و... مبتلا بوده باشد، مغازه دار باید بابت تمام این موارد، درصدی از فروشنده هنگام خرید مجدد کم نماید، چون ما از اهداف و نیات درونی مردم خبر نداریم.»
از کشتی آرای در مورد سود فروشندگان طلا و ضرر مردم هنگام خرید و فروش طلا سؤال می کنم که در توضیحاتی اینطور می گوید: «زمانی بود که مادران ما برای روز مبادا طلا و جواهری می خریدند و به عنوان پشتوانه مالی به آن نگاه می کردند، اما الآن با توجه به هزینه های زیادی که روی ساخت طلا و جواهر به کار می رود، موقع فروش مقداری از سرمایه هدر می رود، لذا به مردم توصیه می کنم دیگر به طلا به عنوان پشتوانه مالی و پس انداز نگاه نکنند، بلکه به عنوان یک کالای لوکس و تزئینی به آن نگاه کنند و این مسئله هم برای مردم راحت تر است و هم کار ما را آسان تر می نماید.»
صدیقه توانا