فراتر از یک دیپلمات /حنیف غفاری

اخیرا شاهد انتشار اخبار مربوط به استعفاى دکتر على لاریجانى از دبیرى شوراى عالى امنیت ملى و جایگزینى سعید جلیلى بودیم.آنچه مسلم است اینکه دستاوردهاى دیپلماتیک جمهورى اسلامى ایران در دوران حضور فعال دکتر لاریجانى به عنوان دبیر شوراى عالى امنیت ملى نباید نادیده انگاشته شود.در این خصوص یاد آورى سه نکته لازم است:

1-دکتر على لاریجانى فرمول سیاست خارجى جمهورى اسلامى را به نحو ماهرانه اى ترسیم کرد.به عبارت دیگر سنگ بناى رفتار تهران در تعامل با نظام بین الملل از سوى آقاى لاریجانى بنا نهاده شد.این نوع رویکرد شوراى عالى امنیت ملى تاثیر بسزایى در دفع تهدیدات و کسب فرصتها داشت.دبیر شوراى عالى امنیت ملى سابق کشورمان توانست طى دوران حضور موفقش میان “نیازها”،”منافع” و”فرصتهاى ایران”در نظام بین الملل رابطه اى گویا و شفاف را ترسیم کند.در جریان گفتگو هاى ایران و اروپا ،آقاى لاریجانى همواره به بازى “برد-برد”میان طرفین مى اندیشید و هیچ گاه به تروئیکاى اروپایى اجازه نداد تا از موضعى بالاتر با تهران سخن بگویند.همین رویکرد سبب شد تا خاویر سولانا بارها نسبت به موفقیت گفتگوها با تهران و لزوم ادامه آنها تاکید کند.

2-”خرید زمان” براى کشورى که از سوى جامعه جهانى تحت فشار قرار دارد عمل ساده اى نیست.در دنیاى امروز ذخیره سازى زمان با افزایش قدرت مانور یک کشور قرین خواهد بود.این قرینه سازى در زمان حضور دکتر لاریجانى به نحو کامل و بى نقصى صورت پذیرفت.توافقات صورت گرفته میان ایران و آژانس بین المللى انرژى اتمى و برخورد سلبى اکثر کشورهاى جهان با کشورهاى 1+5 بر سر دفاع از حقوق حقه ایران معلول همین خرید زمان از سوى شوراى عالى امنیت ملى کشور بود.

از سوى دیگر،در جریان مذاکرات ایران و آمریکا درعراق نیز شوراى عالى امنیت ملى نقشى بسیار پررنگ و موثر داشت.کلیت هدایت و تعریف این مذاکرات در چارچوب قواعد لایتغیر نهفته در چارچوب امنیت ملى کشورمان سبب شد تا میدان بغداد به محل پیروزى دیپلماتیک جمهورى اسلامى ایران تبدیل شود.طرحها و استراتژیهاى تدوین شده از سوى شوراى عالى امنیت ملى کشورمان به طور کلى دستان رایان کراکر سفیر واشنگتن در عراق را بسته بود.دکتر لاریجانى پیام آور تغییرى بنیادین و موثر در دردستگاه سیاست خارجى جمهورى اسلامى ایران بود.از این رو مى توان شخصیت وى را فراتر از یک دیپلما‌ت دانست.

3-مطابق اظهارات اخیر سخنگوى دولت،با استعفاى على لاریجانى تغییرى در سیاست خارجى جمهورى اسلامى ایران به وجود نمى آید و مذاکرات با اروپا همچنان ادامه خواهد داشت.حرکت بر مبناى فرمولهاى موفق تدوین شده در دوران حضور آقاى لاریجانى جهت تداوم موفقیت دیپلماتیک تهران یک الزام محسوب مى شود.با توجه به شرایط و مقتضیات جهان امروز، ”تهدید زدایى “باید در سرلوحه رفتار سیاست خارجى ایران قرار گیرد.آنچه هم اکنون اصالت و موضوعیت دارد “دفع تهدیدات “است نه “رفع تنشها”.

در نهایت اینکه توجه دبیر جدید شوارى عالى امنیت ملى نسبت به دستاوردهاى دوران آقاى لاریجانى امرى لازم است ،زیرا در سایه این دستاوردها مى توان چهره “ایران مقتدر” را ترسیم نمود.