پاداش «کیفر»

بصیرت: پیش‌بینی‌ها و نگرانی‌ها چندان هم بیراه نبود. فیلم تازه حسن فتحی اگرچه تنها در یک روز و نیم 10 میلیون تومان فروش در گیشه را به نام خود ثبت کرد اما همچنان نگاه بهت‌زده سازندگانش را در اکران سینماها نمایندگی می‌کند که «چه شد اینگونه شد؟» فیلم سینمایی «کیفر» که به‌واسطه جلب‌نظر منتقدان و مخاطبان در بیست ‌و هشتمین جشنواره فیلم فجر امید بسیار زیادی برای اکران عمومی و استقبال مخاطبان داشت، در حالی روانه پرده سینماها شد که نه فقط مخاطبان که عوامل فیلم هم ناگهانی در جریان زمان اکران آن قرار گرفتند و ناگزیر اعلام کردند: «با عجله مشغول آماده کردن فیلم هستیم». این تنها واکنش سعید سعدی در نخستین روزهای اعلام جایگزینی فیلم طنز «پسر آدم، دختر حوا» با فیلم «کیفر» در اکران سینماها بود؛ واکنشی که از همان آغاز رنگ اعتراض داشت و روز گذشته با اعلام «سکوت» کارگردان فیلم، صورتی جدی‌تر هم به خود گرفت. حسن فتحی در اعتراض به وضعیت اکران فیلم «کیفر» سکوت اختیار کرده است. او درباره سومین ساخته سینمایی‌اش اعلام کرد: به دلیل اعتراض به وضعیت ناعادلانه اکران این فیلم سکوت می‌کنم و با هیچ‌یک از نشریات و مطبوعات گفت‌وگویی درباره این فیلم انجام نخواهم داد.
انتظار، پیگیری و ناگهان اکران!
داستان اکران فیلم حسن فتحی البته داستانی چندان پیچیده نیست. فیلم که در جشنواره فیلم فجر رونمایی شد، نظرات موافق و مخالف به خود دید و بدون کمترین حاشیه در صف دریافت پروانه نمایش و نوبت اکران به انتظار ایستاد؛ انتظاری که البته از همان آغاز و با توجه به نیازمندی به زمان اکران مناسب با رایزنی‌هایی همراه بود. پیگیری‌هایی که سرانجام تاحدودی هم منتج به نتیجه شد و فیلم در نوبت اکران عید فطر قرار گرفت؛ «فیلم کیفر برای اکران عمومی 5 دقیقه کوتاه‌تر شده است تا ریتم فیلم مناسب‌تر شود و برای اکران عمومی آن در حال رایزنی با گروه‌ها هستیم اما با توجه به توافقاتی که حاصل شده، به احتمال زیاد کیفر در تابستان و همزمان با عید فطر روانه پرده سینماها خواهد شد». این اظهارات سعید سعدی درباره اکران فیلم و نیز «توافقات صورت گرفته» اما در کمتر از یک‌ماه رنگ باخت و جای خود را به این جملات داد: «پنجشنبه (13خرداد) به ما گفتند که فیلم ما جایگزین «پسر آدم، دختر حوا» شده است و اکرانش از چهارشنبه(19خرداد) آغاز می‌شود که ما با عجله مشغول آماده‌کردن فیلم هستیم. کپی‌ها و تبلیغات فیلم در حال آماده شدن است و امیدواریم هفته اول اکران را جزو هفته‌های اکران فیلم محسوب نکنند» و با همین «عجله» یکی از بهترین فیلم‌های اکران شده در جشنواره بیست و هشتم روانه پرده شد.
شاید تخلف شده باشد اما...
اما این اکران برخلاف ساخته پیشین فتحی چندان در راستای رضای کامل عوامل نبود و این عدم رضایت هم بی‌تردید دلیلی جز اکران فیلم در فصلی مرده (همزمان با بازی‌های جام‌جهانی فوتبال) نداشت. اعتراضات به کیفیت اکران فیلم از سوی عوامل اما اینگونه از طرف سخنگوی شورای صنفی اکران پاسخ گرفت: «شاید تخلف شده باشد اما «کیفر» با جلب‌نظر تهیه‌کننده‌اش اکران می‌شود». علی سرتیپی با اشاره به جایگزینی فیلم «کیفر» و انصراف «پسر آدم، دختر حوا» از نمایش در گروه عصر جدید گفت: این جابه‌جایی با موافقت شورای صنفی و صاحبان 2 فیلم بوده است. وی در زمینه اینکه جابه‌جایی فیلمی که قرارداد بسته آن هم چند روز قبل از نمایش عمومی، تخلف محسوب می‌شود، گفت: شاید یک مقدار تخلف صورت گرفته باشد اما در هر صورت اکران «کیفر» و جابه‌جایی آن با «پسر آدم، دختر حوا» با موافقت شورای صنفی و صاحبان 2 فیلم، بویژه تهیه‌کننده فیلم «کیفر» صورت گرفته است. اما اظهارات تهیه‌کننده فیلم «کیفر» در روزهای بعد نشانی از این «موافقت» نداشت.
اکران 4 هفته‌ای...؟!
تهیه‌کننده فیلم سینمایی «کیفر» تنها چند ساعت پس از آغاز اکران عمومی فیلمش در سینماها در گفت‌وگویی مبسوط با فارس با عنوان اینکه اگر شرایط بهتری داشتم هیچ‌گاه زیر بار این اکران نمی‌رفتم، گفت:‌ مطمئن هستم دوستان سر 4 هفته، «کیفر» را از اکران برمی‌دارند. سعدی با اشاره به اینکه از سال گذشته تاکنون شرایط برای اکران «کیفر» مهیا نبوده است، گفت: من حداقل از جشنواره تاکنون پیگیر اکران این فیلم بوده‌ام اما هر بار دوستان می‌گفتند برنامه اکران گروه‌ها پر است و موفق به اکران «کیفر» نمی‌شدند. وی افزود: دوشنبه هفته گذشته (10 خرداد) از سوی گروه قدس با من تماس گرفتند و گفته شد که می‌توانم قرارداد فیلم را برای اکران در ماه رمضان ببندم، اما با توجه به اینکه تنها 3 هفته اکران در ماه رمضان است از این کار منصرف شدم. وی افزود:‌ دلیل انصرافم از اکران فیلم در ماه رمضان این بود که اولا مدت بسیار محدودی (3 هفته) به اکران فیلم اختصاص داده می‌شود و ثانیا طرح اذان تا اذان به نظر می‌رسد تنها در تهران جواب داده و این طرح در دیگر شهرستان‌ها موفقیت‌آمیز نبوده است.
بلاتکلیفی عصر جدید
سعدی خاطرنشان کرد: روز چهارشنبه هفته گذشته آقای عبدالله علیخانی به عنوان مدیرگروه عصر جدید با من تماس گرفتند و گفتند؛ با توجه به مذاکراتی که از قبل با هم داشتیم و انصراف فیلم «پسر آدم، دختر حوا»، می‌توانند فیلم ما را از روز چهارشنبه اکران کنند که در واقع، این تنها زمان اکران پیش روی ما بود. این تهیه‌کننده سینما ادامه داد: البته در حال حاضر گروه سینمایی عصر جدید به دلیل تخریب سینما عصر جدید در یک حالت بلاتکلیف بسر می‌برد و به همین دلیل نمی‌تواند برنامه طولانی‌مدتی برای اکران خود داشته باشد و مجبور است فیلم‌ها را به صورت موردی انتخاب کند.
بده‌بستان در شورای صنفی!
تهیه‌کننده فیلم سینمایی «کیفر» اما به این انتقادات بسنده نکرده و با بیان اینکه احساس می‌کنم در شورای صنفی یکسری بده‌بستان‌هایی وجود دارد، تاکید کرد: در حال حاضر به نظر می‌رسد در شورای صنفی یکسری رودربایستی‌ها یا یکسری بده‌بستان‌ها وجود دارد که در هر صورت باعث شده مجموعه تصمیم‌گیری‌های شورای صنفی دارای سیاست‌های شفافی نباشد و مجموعه تهیه‌کنندگان مستقل دچار مشکل بشود. وی بیان داشت: در مجموع فکر می‌کنم در آینده غالب تهیه‌کنندگان مستقل متضرر شوند و از این وضعیت آسیب جدی ببینند به طوری که از عالم سینما محو شوند و در نهایت این موضوع به هیچ عنوان به صلاح سینما نیست. سعدی در ادامه گفت‌وگوی خود با فارس در پاسخ به این سوال که آیا همچنان مافیای اکران با وجود همه تکذیب‌ها در سینمای ایران وجود دارد یا خیر، گفت: مطرح کردن اینکه مافیای اکران در سینمای ایران وجود دارد یا خیر، تغییری در سیاست‌های پخش به وجود نیاورده و همان سیستم سابق دارد پخش فیلم‌ها را کنترل می‌کند. تهیه‌کننده فیلم سینمایی «کیفر» تاکید کرد: در شرایط امروز سینمای ایران پخش‌هایی موفق هستند که در درجه اول سینماهای بیشتری را در اختیار داشته باشند و در درجه دوم قدرت بیشتری داشته باشند که این قدرت بیشتر لزوما قدرت مالی نیست اما آدم‌هایی که وابسته نیستند و مستقل هستند همیشه مورد غضب قرار می‌گیرند. سعدی پیش‌بینی کرد: الان هم مطمئن هستم با توجه به صحبت‌هایی که مطرح کردم دوستان موضع‌گیری خواهند کرد و دقیقا سر 4 هفته فیلم را از اکران پایین خواهند آورد.
10 میلیون تومان در 2 روز
با تمام این اعتراضات و حرف و حدیث‌ها فیلم سینمایی «کیفر» تازه‌ترین ساخته حسن فتحی از چهارشنبه هفته گذشته روی پرده سینماها رفته و به‌رغم آغاز نشدن تبلیغات در 2 روز آغازین اکرانش در تهران، 10 میلیون تومان فروش کرد. سعید سعدی روز گذشته در این باره گفت: این فیلم در نخستین‌ روز اکران در نیمه روز به سینماها رسید و تا روز جمعه پس از یک روز و نیم اکران و با در اختیار داشتن 17 سالن به فروشی 10 میلیون تومانی دست یافت. فیلم «کیفر» به نویسندگی علیرضا نادری، سومین فیلم حسن فتحی پس از 2 فیلم «ازدواج به سبک ایرانی» و «پستچی سه بار در نمی‌زند» است که با حضور بازیگرانی همچون مریلا زارعی، هانیه توسلی، امیر جعفری، مصطفی زمانی، جمشید هاشم‌پور و... ساخته شده است. حسن فتحی در جشنواره‌ فیلم فجر گفته بود: در طول فعالیتم در سینما، نخستین فیلمم «ازدواج به سبک ایرانی» را برای مخاطبان عام و فیلم دومم «پستچی سه بار در نمی‌زند» را برای مخاطبان خاص ساختم اما در فیلم «کیفر» تلاش کرده‌ام هر 2 گروه تماشاگران عام و خاص را مورد توجه قرار بدهم.
امید صبوری