بازی که به نتیجه نرسید:فرهاد مهدوى

اشاره:
با توجه به اهمیت موضوع در این گزارش تلاش شده تا اولاً ماهیت شبکه توئیتر و نقش آن در حوادث پس از انتخابات ایران تبیین شود و ثانیاً پاتک سایبری جمهوری اسلامی در جنگ رسانه ای با غرب مورد تحلیل و بررسی قرار می گیرد.
الف) هدف از راه اندازی توئیتر چیست؟
توئیتر (Twitter) یک سرویس به اصطلاح میکروبلاگینگ است که با شعار «چه کار می کنید؟» پا به عرصه وجود گذاشت. میکروبلاگ نوعی از وبلاگ هاست که به شما امکان می دهد متن های کوتاه در مورد زندگی خود را بنویسید و آنها را برای دوستان و مشاهده گرهای علاقه مند به صورت پیام متنی، پیام فوری، ایمیل و یا از طریق شبکه بفرستید. توئیتر معروف ترین سایت سرویس دهنده در این مورد است که در ژوئیه 2006 راه اندازی شد و در 2007 طی کنفرانس که در آستین، جنوب غرب مرکز ایالت تگزاس، برگزار شد در میان راهبران این فن محبوبیت یافت.
گفته می شود «جک دورسی»، «اسحاق استون» و «اون ویلیامز» در سال 2006 میلادی با سه هدف اصلی اقدام به راه اندازی شبکه توئیتر نمودند:
1- ایجاد روش ارزان تر و آسان تر برای فرستادن پیامک به تعداد زیادی از افراد به منظور استفاده در تبلیغات، ارتباطات اجتماعی و در کنار آن تشویق به استفاده بیشتر از سرویس پیامک و در نتیجه درآمدزایی برای شرکت های ارتباطات.
2- استفاده از فرهنگ دنبال کردن دیوانه وار افراد معروف که در کشورهای غربی به صورت هدفمند تبلیغ می شود به منظور جلب توجه تبلیغات چی های هالیوودی.
3 - در راستای فرهنگ عریانگری غربی (که در سال های اخیر موج جدید آن در ساختمان سازی با پنجره های بلند و بدون پرده و مدهای لباس جدید غربی و... مشاهده کردیم) که هدف آنها عادت دادن مردم دنیا به این فرهنگ عریانگری است، اینکه مردم کارهای خود را لحظه به لحظه گزارش داده و چیزهایی که توسط سایر سایت های ارتباطات اجتماعی غیرقابل اکتشاف بود بدین وسیله از مردم استخراج نموده و در اختیار سازمان های اطلاعاتی غربی قرار دهند.
ب) توئیتر و شایعه‌پراکنی
توئیتر به عنوان یک سرویس میکروبلاگ و شبکه ساز آزاد اجتماعی، به کاربران اجازه ارسال آخرین خبرها (پست های متنی که حداکثر از 140 حرف تشکیل شده باشد) از طریق ارسال پیام کوتاه، پیام فوری، ایمیل و... را می دهد. توئیتر در ماه مارس 2006 توسط شرکت «آبویس کورپ» در سان فرانسیسکو بنیاد نهاده شد.
در این سرویس، آخرین خبرها بر روی صفحه پروفایل کاربر به نمایش درآمده و در عین حال فوراً برای کاربران دیگری که برای دریافت آنها نام نویسی کرده اند ارسال می شود. فرستنده خبر می تواند ارسال پیام را محدود به گروه دوستان خود کند (گزینه پیش فرض، ارسال برای همه است.) کاربران می توانند آخرین خبرها را از طریق وب سایت توئیتر، پیام فوری، اس.ام.اس، آر. اس.اس، ایمیل و یا از طریق یک تقاضانامه دریافت کنند. البته این مطلب را تا حدودی خود «دورسی» در یک وب کست در30 سپتامبر 2007 در سایت یوتیوب اعتراف نمود و اذعان داشت: «برتری سایت ما بر دیگر سایت های ارتباط اجتماعی در این است که مردم تشویق می شوند کارهای معمولی خود را به هم اطلاع دهند، کاری که به دلیل ساختار سایر سایت ها، صورت نمی گیرد. به این ترتیب شما می توانید لحظه به لحظه از یکدیگر مطلع باشید.»
بر اساس چنین عملکردی، مراکز اطلاعاتی آمریکا با پیام سازی در فضای این شبکه موج های خبری و روانی ایجاد می کنند. به طوری که به عقیده کارشناسان امر، بیش از 80 در صد پیام های انتقالی این شبکه در قالب خبر توسط غیر کاربران تهیه و تدوین می شود یعنی برخلاف تصور کاربران که فکر می کنند این اطلاعات و اخبار آن چیزی است که خود کاربران با یکدیگر تبادل می کنند و در این شبکه قرار می دهند، این پیام ها از سوی کاربران سرویس های اطلاعاتی وارد این شبکه می شود که در این رابطه می توان به نقش شبکه های توئیتر و فیس بوک در اغتشاشات و آشوب ها در مولداوی و گرجستان اشاره داشت.
گفته می شود اوج فعالیت توئیتر در انتخابات ریاست جمهوری ایران در سال 2009 و پس از آن بود به طوری که فتنه گران از این سرویس اینترنتی برای ترویج شایعه و جنگ روانی استفاده بسیاری می کردند.
در همین رابطه، ماکسیمیلیان فورته در گزارشی از نحوه تکثیر و تولید پیام های توئیتری در جریان حوادث پس از انتخابات ایران چنین می نویسد: «بسیاری از پیام ها هزاران بار در طول روز تکرار می شود. تعداد بسیار زیاد و محتوای بسیار کم.
یکی از پیام های توئیتری تکراری که من در طول دو روز دیده ام، پیام ذیل با تغییرات جزئی است:
تکرار از ایران: تائید شد!! ارتش در حال حرکت به سوی معترضان در تهران است! لطفاً پخش کنید! فوری!»
در واقع، هیچ ارتشی بر علیه «معترضان» حرکت نکرد، نه در آن زمان، نه قبل از آن، نه درست بعد از آن... و یا بعضی از پیام ها ظاهراً به طور عمدی جهت توسعه شایعه منتشر می شوند:
«گفته می شود ارتش فرمان های شلیک را نمی پذیرد !
صدای آمریکا ادعا می کند 5000 تن از سربازان حزب الله لبنان به ایران فرستاده شده اند تا موقعیت را کنترل کنند و پلیس دانشجویان را از بالای ساختمان دانشگاه به بیرون پرت کرد!»
نقش توئیتر در آشوب‌های پس از انتخابات
اگرچه توئیتر یک سرویس بین المللی است و تمام افراد از سراسر جهان به این ابزار دسترسی دارند اما پس از انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته، به یکی از ابزارهای جنگ نرم علیه نظام اسلامی تبدیل شد.
به طوری که در جریان انتخابات اخیر ریاست جمهوری و نیز رویدادهای پس از انتخابات، سایت توئیتر توسط طرفداران موسوی و کروبی به عنوان یکی از ابزارهای ارتباطی موثر در فضای مجازی مورد استفاده قرار گرفت. به عنوان مثال گفته می شود در هفته های اول اغتشاشات در ایران، شبکه های فارسی زبان فیس بوک و توئیتر در هجمه ای گسترده دست به ترغیب و تشویق کاربران ایرانی می زدند.
توئیتر همچنین در جریان نا آرامی های پس از انتخابات نیز به عنوان یکی از ابزارهای رسانه ای فتنه گران در جهت فرافکنی در نتایج اعلام شده انتخابات، پررنگ سازی شبه تقلب در انتخابات، ماجراهای برخی کشته های تقلبی و طراحی و انتشار بسیاری از شعارهای ضد نظام قرار گرفت. بطوریکه نقش این شبکه اجتماعی در حوادث پس از انتخابات به گونه ای بود که «هیلاری کلینتون»، وزیر خارجه ایالات متحده آمریکا طی دو مصاحبه متوالی، به طور مستقیم از شبکه توئیتر نام می برد و از مدیران این شبکه می خواهد زمان تعطیلی موقت این شبکه را برای انجام برخی تعمیرات و اصلاحات لغو کنند و صریحاً اظهار می دارد که الآن این شبکه باید به کمک آشوب های داخلی ایران بشتابد.
به هر حال آشوب های خبری شبکه هایی مانند توئیتر در حوادث بعد از انتخابات چنان برجسته بود که چندی قبل «وبی آواردز» به دلیل آنچه نقش سایت های شبکه های اجتماعی مانند توئیتر در رویداد های پس از انتخابات ایران عنوان شد، انتخابات ایران را جزء 10 رویداد اینترنتی تأثیرگذار در دهه نخست قرن 21 انتخاب کرد و حتی عجولانه بر روی اغتشاشات ایران، «انقلاب توئیتری ایران» گذاشتند که در اندکی بعد مانند کف در ساحل گم شد. کمک شبکه های اجتماعی شامل توئیتر و فیس بوک و راه اندازی اغتشاشات بعد از انتخابات به اندازه ای است که قابل انکار نیست. به طوری که «وال استریت ژورنال» نیز درگزارشی ضمن اشاره به استفاده فراوان از شبکه توییتر در تحولات اخیر در ایران مدعی شد: چنانچه به «انقلاب سبز» در ایران که توسط شبکه اجتماعی «توئیتر» قدرتمند شده است، بنگرید خواهید دید که (کاخ سفید) از فناوری شبکه های اجتماعی نظیر توئیتر بهره گرفته است تا در مقایسه با سال ها تحریم، تهدید و مذاکرات در ژنو، اقدامات بیشتری را در جهت تغییر حکومت در جمهوری اسلامی صورت دهد.
کنگره آمریکا در سال 2008 و 2009، 15میلیون دلار برای آزادی اینترنت در سراسر جهان تخصیص داده بود که قانونگذاران 30 میلیون دلار دیگر در قانون مقابله با سانسور در ایران از سوی رئیس جمهور آمریکا به عنوان بخشی از لایحه اختیارات بودجه سال 2010 به امضاء رسید، تخصیص دادند.
آمریکا در جریان انتخابات تمام ظرفیت های نرم افزاری در اینترنت را فعال ساخت تا انقلاب اسلامی را با اسپم ها و هرزنامه های اینترنتی ویروسی کند در این حال وبلاگ های فیلترشکن و نرم افزارهای عبور از فیلترینگ بسیاری روی اینترنت قرار گرفت.
طرح ابتکاری ترجمه برای معترضان ایرانی نیز ابداع شد و پایگاه هایی نظیر ویکیپ دیا با سرعتی قابل توجه امکان ایجاد صفحات تازه و مسیریابی برای آنها را فراهم می کردند.
گسترش اطلاعات درباره ایران شگفت آور بود و در برابر جست وجوی ترکیب «iran election protests» بیش از یک میلیون نتیجه به دست می آمد.
در همین حال به کاربران اختیارات دیگری برای مختل کردن سایت های مخالف فتنه داده شد که عبارتند از: حملات عدم سرویس دهی؛ ایجاد ترافیک و راه بندان مجازی برای اخلال در دسترسی، اخلال در نرم افزار یا سرور پایگاه های ایرانی وتوزیع نرم افزارهای مخرب.
همچنین گفته می شود، هفته بعد از انتخابات ریاست جمهوری، سایت فیس بوک نقش اساسی در آموزش حملات مخرب به خصوص حملات اینترنتی به سایت های ایرانی به خصوص سایت های مخالف آمریکا را داشت.
پاتک ایران در جنگ سایبری
از آنجا که اینترنت یک ابزار دوجانبه است و همانگونه که دشمن از آن بهر ه می گیرد ما نیز ممکن است با اندکی تأخیر از این امکانات و فرصت ها بهره مند شویم. در جریان آشوب های توئیتری، بهترین فرصت های اطلاعاتی برای نیروهای امنیتی ایران فراهم شد، به گونه ای که نه تنها توانستند در میان لایه های مختلف این شبکه ها نفوذ کنند بلکه توانستند بسیاری از ارتباطات و شبکه های آنها و رمز های کاربری آنان را کشف کنند. همچنین توانستند بسیاری از فعالان را از این طریق دستگیر کنند و یا آنها را تحت تعقیب قرار دهند این در حالی بود که توئیتر برای مقابله با نفوذ های غیر خودی برنامه های دشمن کش برای کاربران کار گذاشته بود اما با این حال توئیتر و فیس بوک یکی از بهترین دام های اطلاعاتی هست که می شود از آنها همچنان بهره برد هر چند در بسیاری از مواقع فیس بوک و توئیتر در مقابل تهدید های هکرها و برای حفظ پرستیژ حاضر شدند، مانند «یاهو یوزر» و «پسورد» بسیاری از کاربران را در اختیار ایران قرار دهند که هم فعالیت اطلاعاتی را راحت تر کرد و هم طرح های آشوب را بیش از پیش عریان تر!