اندیشه سیاسى مسلمانان (بخش شصتم)

1- چگونگی تعامل با دولت جائر؛ همکاری با دولت جائر برای کسانی که توانایی کافی برای امانتداری یا احقاق حق، کمک به نیازمندان و اجرای احکام شرع دارند، پسندیده بلکه واجب می باشد؛ چنانکه حضرت یوسف (ع) علی رغم منصب نبوتی که داشت خود تقاضای تصدی بالاترین منصب حکومتی عزیز مصر «قال اجعلنی علی خزائن الارض» را نمود. هدف حضرت یوسف از این درخواست آن بود که اموال عمومی را از دستبرد نااهلان حفظ نماید و به آنها که استحقاق داشتند، برساند و آن پیامبران هرگز هدف مادی نداشته اند.
این نظریه راوندی در فقه القرآن ضمن تأیید تئوری دولت در دولت که در آثار پیشینیان وی نیز دیده می شود، نکته برجسته ای را در بردارد که آن استناد به عمل پیامبری است که قرآن بارها از او یاد کرده و بزرگترین، کاملترین و زیباترین قصه قرآن را به عنوان احسن القصص به بازگویی داستان زندگی و صدارت و نبوت وی اختصاص داده است. بدون شک تأسی به رویه حضرت یوسف(ع) چیزی بیش از یک جواز را دلالت دارد و مبین نوعی وجوب و نیز گذر از حالت دولت در دولت به دولت و اقتدار مستقل سیاسی است، چنانکه در مورد یوسف (ع) اتفاق افتاد.
2- شیوه امر به معروف و نهی از منکر؛ راوندی در مبحث امر به معروف و نهی از منکر کتاب فقه القرآن ضمن اشاره به مباحث سنتی این بحث سیاسی، شیوه تنفیذ این فریضه را در دو مورد فکری و عملی متفاوت دانسته، اعمال روش های اجباری و خشونت آمیز را تنها در منکرات عملی پذیرفته است. بالعکس در مورد منکرات فکری به ارائه دلیل، برهان و دعوت مناسب اعتقاد دارد. او تصریح می کند:«روش های خشونت آمیز مانند استفاده از زور در مواردی جایز است که کسی جرمی را عملاً مرتکب شده باشد و یا علیه دولت امام (ع) بشورد.»
دیگر فقهای معاصر راوندی
از فقهای معاصر قطب راوندی می توان به قطب الدین حیدری بیهقی و ابن زهره اشاره کرد. قطب الدین حیدری در کتاب «اصباح الشیعه بمصباح الشریعه» در باب قضاوت می نویسد:« قضاوت را کسی می تواند در زمان حضور امام (ع) به دست گیرد که از طرف امام ظاهر منصوب باشد و در زمان غیبت فقهای شیعه می توانند قضاوت به حق را عهده دار گردند و در شرایط تقیه نیز تا آنجا که به ریختن خون بی گناهی منجر نشود می توانند بنابر اضطرار عمل نمایند.»
وی در باب وصیت نیز عبارت متن کتاب النهایه شیخ طوسی را آورده و در مورد وصی خئن و کسی که وصیت نکرده رجوع به «الناظر فی امور المسلمین» را لازم دانسته است و در شرایط غیبت او، نظارت را برعهده مومنان نهاده است.
ابن زهره دیگر فقیه شیعی معاصر راوندی است که در بسیاری از مسائل فقهی و سیاسی به سلف صالح خود از جمله شیخ طوسی اقتدا کرده و بسیاری از آرای سیاسی وی را درخصوص امر به معروف و نهی از منکر، وصیت و چگونگی تعامل با سلطان جائر و اخذ جایزه از وی بازگو کرده است. ابن زهره در کتاب غنیه النزوع در باب جهاد به جای امام و سلطان از واژه امام الاصل استفاده کرده و می نویسد:«جهاد فرض است... در صورت امر امام اصلی یا کسی که از جانب وی منصوب است و در حکم امام (ع) می باشد.»