خاکشیر را دست‌کم نگیرید!

بصیرت: هوا گرم است، احساس می‌کنید که دیگر نمی‌توانید نفس بکشید و کلافه شده‌اید. در این شرایط چه می‌خورید و چگونه به خودتان کمک می‌کنید؟ با توجه به شرایط اقلیمی کشورمان تجربیات جدی و ارزشمندی در این زمینه در گذشته‌مان داریم، کافی است به طب سنتی مراجعه کنیم و از آن کمک بخواهیم. آزاده حسن‌پور، کارشناس طب سنتی درباره روش‌های درمان و پیشگیری از گرمازدگی به«وطن امروز» می‌گوید:«نخستین و دم‌دستی‌ترین راهی که در هر خانه‌ای پیدا می‌شود و با انواع مزاج‌ها و طبع‌ها همخوانی دارد، خاکشیر است. خاکشیر به 2 صورت تهیه و برای 2 خاصیت مورد استفاده قرار می‌گیرد؛‌ چنانچه خاکشیر با آبجوش شسته و مصرف شود برای رفع یبوست مورد استفاده قرار می‌گیرد و در گرمازدگی و بیماری‌هایی مانند اسهال و استفراغ با آب سرد 7بار شسته شود، پس از آنکه ریگ‌های آن از بین رفت در یخچال گذاشته شود». این کارشناس طب سنتی با توجه به اینکه مصرف قند و شکر را توصیه نمی‌کند، پیشنهاد می‌دهد خاکشیر خنک با عسل شیرین شده و چند قطره آبلیموی تازه به آن اضافه شود و برای پیشگیری از گرمازدگی هر روز صبح ناشتا و شب قبل از خواب مورد استفاده قرار گیرد. او تاکید می‌کند چنانچه مصرف خاکشیر با آب سرد منظم ادامه شود، هیچ‌کس دچار گرمازدگی نمی‌شود. خاکشیر معمولا به‌عنوان دارو مورد استفاده قرار می‌گیرد و معمولا دست‌کم گرفته می‌شود اما در پاکسازی روده و معده نقش جدی دارد و بیماری‌های مختلفی را درمان می‌کند. سکنجبین شربتی است که در تهران بسیار مورد استفاه قرار می‌گرفته، این کارشناس طب سنتی با تاکید بر این نکته که حتما سکنجبین با سرکه خانگی مصرف شده باشد، شربت سکنجبین و آب به همراه یخ را یکی از نوشیدنی‌های مفید پیشگیری از گرمازدگی در فصل تابستان می‌داند. او در ادامه می‌گوید:«معمولا در طب سنتی با یخ چندان موافق نیستیم اما گرمازدگی یک استثناست، ضمن اینکه سکنجبین حتما با سرکه خانگی تهیه شده باشد چرا که سرکه‌های کارخانه‌ها حالت اسیدی دارد و برای قلب و معده مضر است». نکته مهم دیگری که حسن‌پور به آن اشاره می‌کند مصرف نکردن همزمان سکنجبین و آبلیمو است که توصیه نمی‌شود چرا که ایجاد«خلط فاسد» می‌کند. در فصل تابستان بیماری‌های ویروسی افزایش بیشتری می‌یابند. دکتر حسن‌پور برای مقابله با بیماری‌هایی مانند تهوع و استفراغ غذای ساده‌ای را توصیه می‌کند که به سهولت می‌توان آن را در خانه تهیه کرد؛ ماست، نعناع و قطعه‌های قابل بلعیدن یخ. مصرف این غذای ساده برای رفع حالت غیرطبیعی بافت معده بسیار مفید است و خوردن آ‌ن 2 تا 3 بار در روز می‌تواند درمان فوق‌العاده‌ای باشد.
غذاهای تابستانی
طبع فصل تابستان نیز مانند هوای آن گرم است به همین دلیل کارشناس طب سنتی غذاهایی که این طبع را تعدیل می‌کنند به مردم توصیه می‌کند. چه چیزهایی طبع گرم تابستان را تعدیل می‌کنند؟ طبعا خوراکی‌های خنک مانند ماست، آب، آبدوغ و شوید خشک. شوید خشک در زمره سبزیجات خنک قرار می‌گیرد، برخلاف شاهی که طبع بسیار گرمی دارد. دکتر حسن‌پور ضمن این توصیه‌ها می‌گوید:«مصرف غذاهای سبک و خنک در این فصل بهتر است، به‌عنوان مثال اگر کسی معمولا عدس‌پلو را با دارچین، خرما و کشمش مصرف می‌کرده در این فصل بهتر است از همه این موارد استفاده نکند یا به جای مصرف گوشت گوسفندی مصرف ماهی و مرغ که هم سبک‌تر و هم سردتر هستند در تعدیل طبع تابستان کمک کننده‌اند». به توصیه‌های کارشناسان طب سنتی توجه کنید تا طعم سلامتی را فارغ از داروهای شیمیایی تجربه کنید.
میوه‌های آبدار‌تر
خدیجه رحمانی، کارشناس تغذیه، درباره تغذیه مناسب در فصل‌های گرم می‌گوید:«میوه‌های بهار و تابستان آبدارتر هستند، بنابراین می‌توانند در تامین نیاز بدن به موادی چون آب، الکترولیت‌ها و گلوکز موثر باشند. همانگونه که به علت نیاز بیشتر بدن در فصل زمستان به ویتامین C و میوه‌های این فصل مانند مرکبات که سرشار از ویتامین C هستند، در تابستان هم باید میوه‌های آبدار این فصل را مصرف کرد؛ چون با نیاز بیشتر بدن به آب و موادغذایی دیگر مطابقت دارند». این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در گفت‌وگو با ایسنا می‌افزاید:«بهترین منبع جبران آب مورد نیاز بدن در زمان تعریق، نوشیدن آب آشامیدنی پس از هر بار عرق کردن است. این در حالی است که احساس تشنگی در برخی گروه‌های سنی بویژه سالمندان کاهش پیدا می‌کند، در حالی که بدن آنان نیاز به آب دارد و در صورت کمتر نوشیدن این ماده حیاتی، بدنشان با مشکل کم‌آبی و عوارض آن مواجه می‌شود». رحمانی در پایان تاکید می‌کند:«یکی از اصول مطرح در تغذیه، رعایت تنوع است چرا که ترکیبات مواد مغذی محصولاتی چون میوه‌ها متفاوت است، بنابراین به منظور ایجاد تعادل در تغذیه، مجموعه‌ای از آنها باید استفاده شود. به‌عنوان مثال اگر فردی قصد دارد 3 میوه بخورد، آنها را از یک نوع انتخاب نکند».
هدی متین