هزینه‌های اشتباه استراتژیک

فرامرز پارسا
پس از رأی مثبت روسیه به قطعنامه 1929 شورای امنیت سازمان ملل و اتخاذ برخی مواضع همسو با آمریکا در برابر ایران از سوی این کشور ، بسیاری از تحلیلگران و حتی سیاستمداران روسیه از این اقدامات به عنوان اشتباه استراتژیک مسکو یاد کردند. آنها تأکید کردند که روسیه با این عملکردها عملاً موقعیت منطقه ای و جهانی خود را فدای منافع آمریکا کرده است. آنها هشدار داده اند که اقدام مسکو در پرونده هسته ای ایران مانند اشتباهات گذشته مسکو در قبال کوزوو و تحولات بالکان بوده که به امید دریافت امتیازاتی از آمریکا صورت گرفت، اما نه تنها دستاوردی برای مسکو به همراه نداشته بلکه عاملی برای آغاز مشکلات جدید برای آن شده است.
هر چند که دولتمردان روسیه هنگام دادن رأی علیه ایران ادعا کردند که بر اساس منافع خود و نه برای خواست آمریکا تصمیم گیری کرده اند، اما روند تحولات نشان می دهد که مسکو با این رأی نه تنها به اهداف خود نرسیده است بلکه هر روز هزینه های بسیاری را در این عرصه متحمل می شود.
اولاً مسکو پس از همسویی با آمریکا جایگاه خود را به عنوان قدرتی برابر با آمریکا از دست داد و به کشوری درجه دوم تنزل کرد که نتیجه آن کاهش بازیگری روسیه در معادلات جهانی است . نمود بارز این مسئله را در نحوه برخورد سایر کشورها با مدودف رئیس جمهور روسیه در نشست جی 8 و جی 20 در کانادا (4 الی 6 تیر) می توان مشاهده کرد که تقریباً روسیه را در حاشیه تحولات قرار داد. جالب توجه آنکه کشورهایی مانند برزیل و ترکیه که به قطعنامه ضد ایرانی رأی منفی داده بودند توانسته اند از جایگاه قابل توجهی در جهان برخوردار شوند.
ثانیاً آمریکا بر خلاف وعده های گذشته خود همچنان بر امر استقرار طرح سپر موشکی در لهستان و نیز سوق دادن اوکراین به سمت اتحادیه اروپا و ناتو ادامه می دهد. سفر هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا به همسایگان روسیه (11 تیر ) و تأکید بر توسعه مناسبات با آسیای مرکزی و قفقاز و حوزه بالکان و نیز اجرای طرح سپر موشکی مشترک با ناتو از جمله این اقدامات است.
ثالثاً نکته بسیار مهم اعلام ناگهانی خبر دستگیری 10 جاسوس روس در آمریکا توسط اف بی آی ، است؛ امری که لطمات بسیاری بر حیثیت جهانی روسیه وارد و آن را در موضع انفعال در برابر آمریکا قرار داد. بسیاری از ناظران سیاسی و سیاستمداران روس این ادعای آمریکا را نتیجه عقب نشینی های گذشته مسکو به ویژه در قبال پرونده هسته ای ایران در برابر آمریکا دانسته اند که برای امتیازگیری از مسکو صورت گرفته است.
با توجه به آنچه ذکر شد روسیه با اشتباه استراتژیک خود در پرونده هسته ای ایران با دو چالش اصلی مواجه شده است؛ نخست اعتراضات گسترده داخلی به عدم استقلال روسیه در برابر آمریکا که اقتدار این کشور را تحت الشعاع قرار داده است. دوم رویکرد آمریکا به امتیازگیری های بیشتر از روسیه که هزینه های سنگینی برای مسکو داشته است.
با توجه به این شرایط مشاهده می شود که مسکو نوعی عقب گرد از مواضع اخیر خود در قبال ایران را آغاز کرده است. تأکید بر راه اندازی نیروگاه بوشهر تا آخر تابستان ، مخالفت و اعلام نارضایتی با اعمال تحریم های یک جانبه آمریکا و اروپا علیه ایران ، اعلام آمادگی برای مذاکره هسته ای با ایران در قالب گروه وین برای تأمین سوخت راکتور تحقیقاتی و پزشکی تهران ، تأکید بر پایبندی بر تعهدات نظامی و ادامه روابط اقتصادی و سیاسی با ایران و... از جمله این تحرکات است.
روند تحولات نشان می دهد که مسکو به دلیل هزینه های سنگینی که به دلیل اشتباه استراتژیک خود در دادن رأی مثبت به قطعنامه ضد ایرانی شورای امنیت متحمل شده با رویکرد جدید و تأکید بر اصل مذاکره سعی در کاهش فشار افکار عمومی و سیاستمداران داخلی ، احیای جایگاه از دست رفته در جهان به ویژه در قبال جهان اسلام و در نهایت مقابله با باج گیری های آمریکا را دارد در حالی که برای خروج از این چالش ها صرفاً یک راه بیشتر در پیش روی ندارد و آن گرایش به ایران است.