سازمان ملی جوانان از آغاز تا اکنون

بصیرت: روزی سازمانی را تاسیس می‌کنند به نام «سازمان ملی جوانان» تا مشکلات گروهی را که نزدیک به40 درصد از جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند، ساماندهی کنند. در همان روزهای نخست تولد برخی اعتقاد داشتند که این سازمان باید ساختار ستادی داشته باشد اما این روزها که چند سالی از شکل‌گیری این مجموعه می‌گذرد برخی می‌گویند که این سازمان بهتر است در اجرا هم دستی داشته باشد. البته بعید نیست فرداها هم به این نتیجه برسند که این سازمان را برای کارآیی و خدمت بیشتر به جوانان با سازمانی دیگر ادغام کنند! با اعتقاد بر این امر که همه باید به نوعی در رفع دغدغه‌های جوانان به سازمان ملی جوانان کمک کنند یک سوال مطرح می‌شود که بعد از گذشت 18 سال از تاسیس این سازمان، در نهایت چه روندی را باید طی کند؟ کار اجرایی کند یا ستادی یا هردو یا گزینه ادغام؟ رسیدگی به مشکلات و مسائل جوانان یکی از دغدغه‌های ثابت مسؤولان نظام محسوب شده و می‌شود. سال ۱۳۶۸ بود که به طور رسمی و نسبتا جدی گروهی در نهاد ریاست‌جمهوری کار تحقیقاتی و مطالعاتی برای رسیدگی به مسائل و مشکلات جوانان‌ را آغاز کردند. 3 سال بعد یعنی درسال ۱۳۷۱ این گروه تشکیلات خود را گسترش داد و به صورت شورایعالی جوانان‌ وظایف اداری خود را آغاز و در کنار آن دبیرخانه‌ای را هم تأسیس کرد و در نهایت‌، منشور تربیتی نسل جوان تهیه شد و به تصویب هیات دولت رسید. سال ۱۳۷۶ این شورا دیگر با نام «مرکز ملی جوانان» به فعالیت خود ادامه می‌داد. در همان ایام در برنامه سوم توسعه اقتصادی‌، برای این سازمان تعریف خاصی صورت گرفت و طبق ماده ۱۵۷ قانون برنامه سوم توسعه‌، نام «مرکز ملی جوانان» به «سازمان ملی جوانان» تغییر پیدا کرد و از آن زمان این سازمان ستادی با ماهیت مطالعاتی- تحقیقاتی زیر نظر ریاست‌جمهوری به فعالیت خود ادامه می‌دهد. براساس تعریفی که مجلس پنجم مطابق ماده ۱۵۷ از سازمان ملی جوانان داشت، فعالیت این سازمان تنها در حوزه مطالعاتی و تحقیقاتی محدود و طبق قانون از فعالیت در امور اجرایی در حیطه جوانان منع شده است‌. با توجه به انتظارات مجلس ششم از سازمان ملی جوانان‌، در سال۱۳۸۰ اساسنامه‌ای به صورت لایحه به مجلس ارائه شد که ارتباط اجرایی میان سازمان و جوانان را بیشتر کرد و به موجب آن این سازمان می‌تواند در امور اجرایی نیز فعالیت گسترده‌ای داشته باشد. اما امروز مساله نحوه فعالیت این سازمان در آینده زیر ذره بین مسؤولان است.
مجلس هشتم و سازمان ملی جوانان
و اما دیدگاه مجلس هشتم در سال 89 نسبت به عملکرد سازمان ملی جوانان؛ عده‌ای از نمایندگان مجلس معتقدند سازمان ملی جوانان باید وارد فاز اجرایی شود و عده‌ای دیگر بر این باورند که این سازمان تنها باید در حیطه ستادی به فعالیت خود ادامه دهد. دسته سومی هم وجود دارد که ترجیح می‌دهد این سازمان هم در اجرا و هم در سیاستگذاری فعالیت داشته باشد. ستار هدایت‌خواه، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس نیز در این‌باره به «وطن امروز» می‌گوید:
«سازمان ملی جوانان طبق اساسنامه‌ای که تشکیل شد و با فراز و نشیب‌هایی که پشت ‌سر گذاشت به عنوان یک سازمان سیاستگذار مطرح شده است. وضع فعلی این سازمان سیاستگذاری در امور جوانان است که البته در کنار آن می‌تواند هماهنگی‌های لازم را بین دستگاه‌های اجرایی ایجاد کند تا سیاست‌ها را عملی و نهایی کند». این نماینده مجلس با اعتقاد بر اینکه برای مشخص و ثابت شدن نحوه کار سازمان ملی جوانان باید ارزیابی دقیقی روی عملکرد چندساله آن صورت گیرد، می‌افزاید:« با بررسی فعالیت‌های چند ساله این سازمان باید به این پرسش پاسخ داد که آیا تنها با سیاستگذاری توانسته است اهداف نظام جمهوری اسلامی را در حوزه جوانان به درستی پیش ببرد یا خیر. در این میان ممکن است عده‌ای معتقد باشند که نحوه فعالیت سازمان صرفا سیاستگذاری باشد و اجازه اقدامات اجرایی نداشته باشد، چراکه انجام کار ستادی و اجرایی را موجب راکد ماندن طرح‌ها و مسائل مربوط به جوانان می‌داند. عده‌ای هم نظر عکس دارند. اگر در ارزیابی دقیق عملکردها و وظایف سازمان به این نتیجه رسیدیم که برای حل مشکلات جوانان صرفا سیاستگذاری کفایت نمی‌کند و نیاز است اقدامات و فعالیت‌های اجرایی هم صورت گیرد، در این صورت تبدیل این سازمان به وزارتخانه که یک نهاد اجرایی است، ضرورت پیدا می‌کند».
جوانان را دریابید
از دیگر وظایف قابل توجه سازمان ملی جوانان که در اساسنامه آن آمده است، می‌توان به مطالعه و بررسی وضع فرهنگی، اجتماعی، فنی و اشتغال و حرفه‌آموزی جوانان به منظور برنامه‌ریزی در قالب طرح‌ها و پروژه‌های مطالعاتی اشاره کرد، همچنین مطالعه و بررسی قوانین و مقررات مربوط به جوانان برای رفع کاستی‌ها و در صورت نیاز تغییر در مقررات مربوطه و نیز همکاری و هماهنگی و نظارت و ارزیابی عملکرد وزارتخانه‌ها، نهادها و موسساتی که در امور جوانان مسؤولیت دارند. در کنار این وظایف، ارائه گزارش‌های لازم از عملکرد آنها به شورایعالی جوانان، همچنین نظارت بر نحوه انعکاس مصوبات و تصمیمات شورایعالی جوانان در رسانه‏های گروهی، صدور مجوزهای لازم جهت ایجاد مراکز اطلاع‌رسانی و خدمات مشاوره‌ای در سازمان‌های غیردولتی جوانان و... نیز آمده است. با نگاه اجمالی به وظایف این سازمان بیشتر متوجه سیاستگذار بودن این سازمان می‌شویم تا اجرایی بودن آن. مجید نصیرپور، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس در این‌باره می‌گوید:« سازمان ملی جوانان سازمانی فرابخشی و ستادی است و باید برنامه‌هایی را تهیه کند تا با همکاری دستگاه‌های اجرایی و اعتبارات آنها و نیز نظارت دقیق مشکلات جوانان به حداقل برسد. در حال حاضر هرم جمعیت در نقطه اوج است و جوانان بیشترین بخش جامعه را تشکیل می‌دهند. اگر برنامه‌ریزی دقیقی برای این نسل صورت نگیرد قطعا این پتانسیل به یک تهدید جدی تبدیل می‌شود. یک جامعه با وجود جوانان پرانرژی، با استعداد و بدون کار، ازدواج و مسکن می‌تواند به مثابه یک بمب خطرناک باشد. همچنین آسیب‌های اجتماعی که پیش روی جوانان قرار دارد، می‌تواند آینده کشور را با آسیب‌های جدی مواجه کند».
زهرا جاهد