باورهای نادرست غذایی

بصیرت: افزایش اطلاعات تغذیه‌ای و آگاهی‌های عمومی جامعه درباره روش‌های صحیح تغذیه‌ای قطعا کمک شایانی در ارتقای سلامت جامعه خواهد داشت. اما گاهی اوقات تصمیم گرفتن درباره اینکه کدام توصیه‌های غذایی صحیح هستند دشوار است. در حقیقت رعایت یک رژیم غذایی متوازن کار بسیار ساده‌ای است، فقط کافی است یاد بگیرید تنوع غذایی و مصرف مقادیر مکفی از همه گروه‌های غذایی را رعایت کرده و همواره انتخاب‌های غذایی سالمی داشته باشید.
* نخستین باور غلط: غذاهایی که روی برچسب آنها عنوان کم‌چرب بیان شده باشند همیشه جزو انتخاب‌های سالم غذایی محسوب می‌شوند.
باور درست: غذاهای کم‌چرب نیز ممکن است دارای کالری بالایی باشند. عنوان کم‌چرب روی غذاها بدین معناست که این غذا نسبـت به دیگر موارد مشابه در حدود 30درصد چربی کمتری دارد. بنابراین اگر غذای مورد نظر ذاتا بسیار پرچرب باشد (مثل یک دونات) نسخه کم‌چرب آن نیز دارای چربی بالایی است. در ضمن بسیاری از محصولات کم‌چرب درصد بالایی شکر و کربوهیدرات ساده دارند، بنابراین برچسب را به دقت ملاحظه کنید و صرفا با دیدن عنوان کم‌چرب روی مواد غذایی آنها را خریداری نکنید.
*دومین باور غلط: اگر قصد کاهش وزن دارید باید غذاهای نشاسته‌ای را به‌طور کامل کنار بگذارید.
باور درست: حذف غلات از رژیم غذایی می‌تواند منجر به کمبود مواد مغذی مورد نیاز در بدن و ایجاد عوارض شود. غذاهای نشاسته‌ای مانند برنج، نان، ماکارونی و سیب‌زمینی باید در حدود یک‌سوم از هر وعده غذایی ما را تشکیل دهند، این امر به این معناست که برای پیروی از یک رژیم غذایی متعادل باید وعده‌های غذایی را بر پایه این مواد (غله) طرح‌ریزی کنیم ولی می‌توانیم انتخاب‌های سالم‌تری داشته باشیم برای مثال انواع محصولات غله سبوسدار را به جای منابع کربوهیدرات ساده مصرف کنیم.
*سومین باور غلط: رمز یک رژیم غذایی سالم کمتر غذا خوردن است.
باور درست: وقتی صحبت از رژیم غذایی سالم می‌شود نکته کلیدی، رعایت تعادل و توازن در رژیم غذایی است. بر فرض شما کم بخورید اما فقط غذاهای غنی از چربی و نمک و شکر را بخورید این کار چه کمکی به سلامت شما خواهد کرد؟ برخی افراد مقادیر بیش از حدی از چربی، نمک و شکر را دریافت می‌کنند در حالی که مقادیر کافی از سبزی، میوه و فیبر را دریافت نمی‌کنند. هر چند این امر صحیح است که بسیاری از ما بیش از حد می‌خوریم ولی یک رژیم غذایی سالم به معنای مصرف طیف وسیع و متنوعی از انواع غذاها ولی در اندازه صحیح است.
*چهارمین باور غلط: همه چربی‌ها مانند هم هستند و باید دریافت چربی‌ها را محدود کرد.
باور درست: بسیاری از ما از کاهش دریافت چربی غذایی خود سود خواهیم برد ولی در هر حال حدود 25 تا30درصد از کالری کلی رژیم غذایی ما باید از چربی‌ها تامین شود اما جایگزین کردن چربی‌های غیراشباع به جای چربی‌های اشباع مزایای بسیاری را برای سلامت ما به ارمغان می‌آورد. چربی‌های اشباع در موادی مانند سوسیس و کالباس، شیرینیجات، چربی‌های گوشت قرمز، کره و... یافت می‌شوند و این چربی‌ها می‌توانند سطح کلسترول را بالا برده و خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی را افزایش دهند. ولی چربی‌های غیراشباع که در روغن ماهی، روغن زیتون و روغن آفتابگردان یافت می‌شوند، می‌توانند به کاهش کلسترول خون و تامین مواد مغذی ضروری برای بدن کمک کنند. به همین دلیل برای پیروی از یک رژیم غذایی سالم باید مقادیر کلی چربی دریافتی خود را کاهش دهید و هر جا که امکان داشت از منابع چربی‌های مفید (چربی‌های غیراشباع) مصرف کنید.
*پنجمین باور غلط: اگر نمک را به غذاهای مصرفی‌ام اضافه نکنم پس مقادیر نمک دریافتی‌ام کم می‌شود.
باور درست: هر چند اضافه نکردن نمک به غذا ایده خوبی است اما یک‌سوم نمکی که روزانه دریافت می‌کنیم در اقلام غذایی که خریداری می‌کنیم، موجودند. مصرف نمک بیش از حد می‌تواند فشار خون را بالا ببرد و خطر سکته و بیماری‌های قلبی را افزایش دهد. بزرگسالان نباید روزانه بیش از 6 گرم نمک دریافت کنند پس به دقت برچسب‌ روی غذاها را بررسی کنید و تصور نکنید که اگر به غذا نمک اضافه نکنید پس حتما دریافت نمکتان کم خواهد شد چرا که بسیاری از غذاهای فرآوری شده نمک بالایی دارند.
*ششمین باور غلط: برخی غذاهای خاص مثل خانواده کلم، کرفس یا گریپ فروت می‌توانند چربی‌های بدن را بسوزانند و وزن افراد را کاهش دهند.
باور درست: مصرف هیچ خوراکی‌ای نمی‌تواند چربی بدن را بسوزاند و افراد را لاغر کند. خوراکی‌های نام برده شده در واقع کم‌کالری هستند و چربی آنها تقریبا معادل صفر است بنابراین بدن نمی‌تواند کالری زیادی از آنها دریافت کند ولی بدین معنا نیست که این غذاها ویژگی منحصر به فردی را در سوزاندن چربی‌های بدن و لاغری دارند. به علاوه برخی از غذاها ممکن است حاوی کافئین باشند و کافئین برای مدت کوتاهی می‌تواند متابولیسم بدن را سرعت بخشد ولی ویژگی خاصی در کاهش وزن یا کاهش بافت چربی بدن ندارد. در کل بهترین راه‌حل برای لاغری کاهش کالری کلی دریافتی روزانه و افزایش فعالیت بدنی است. به عبارت دیگر هیچ ماده غذایی معجزه‌آمیزی وجود ندارد که با استفاده از آن بتوان جبران رژیم غذایی نادرست را که در طول روز داریم، انجام دهد. گرچه گنجاندن سبزیجات و میوه‌جاتی که حاوی انرژی قابل توجهی نیستند در ایجاد رفتارهای غذایی مطلوب کمک‌کننده است. پس در یک جمله می‌توان گفت: تنوع مواد غذایی سالم به همراه فعالیت بدنی مناسب از ضروریات مهم در کنترل وزن است.
دکتر حمیدرضا فرشچی ،متخصص تغذیه بالینی و متابولیسم، فوق تخصص دیابت و چاقی از انگلستان