چرایی اقبال جنبش فتح از تشکیل دولت وحدت ملی/علی قاسمی

بصیرت: 7ماه پیش، انتخابات مجلس قانون‌گذاری فلسطین با مشارکت بیش از80 درصد فلسطینیان برگزار شد، در این انتخابات فهرست اصلاح و تغییر وابسته به جنبش مقاومت اسلامی «حماس» موفق شد که بیش از 60درصد آرای فلسطینیان شرکت‌کننده در انتخابات را کسب کند. بعد از پیروزی، «حماس» که صاحب اکثر کرسی‌های مجلس شده بود، مأمورتشکیل کابینه شد. حماس باتوجه به درایتی که داشت از همان ابتدا پیش‌بینی می‌کرد که رقیب دیرینه آن یعنی جنبش فتح احتمال دارد، درطول دوره نخست‌وزیری یک سری نافرمانی‌هایی انجام دهد، به همین دلیل فتح را به مشارکت و ائتلاف در کابینه دولت دعوت کرد، ولی هیچکدام از اعضای فتح آن را نپذیرفتند و فشارهای خارجی اعم از بستن گذرگاهها و راههای ورودی، محاصره اقتصادی، قطع کمک‌های خارجی برعلیه این دولت نوپا آغاز گشت. علاوه بر این حمله نظامی رژیم صهیونیستی و کشتار مردم بی‌دفاع فلسطین روزبه روز تشدید شده و درداخل هم نافرمانی‌های مدنی توسط بیشتر افرادی که وابسته به جنبش فتح بودند، به بهانه عدم دریافت حقوق و وضع معیشتی گسترش یافت. با دستگیری تعداد زیادی از نمایندگان مجلس و وزراء توسط رژیم صهیونیستی دولت اسماعیل هنیه بیش‌از پیش تحت فشار قرار گرفت. علاوه بر این وجود محمودعباس رئیس تشکیلات حکومت خودگردان از جناح جنبش فتح و عملکرد و سابقه او فشارها را بردولت حماس مضاعف کرد بنابراین در راستای پایان دادن به محاصره اقتصادی و حل آزادی نظامی رژیم صهیونیستی و شروع مجدد آتش‌بس، مذاکرات فشرده‌یی بین دو بازیگر اصلی فلسطین جنبش فتح و حماس درچندین مرحله انجام گرفت و دو گروه به توافق رسیدند که کابینه حماس منحل گردد و دولت جدید با مشارکت همه جریان‌ها و با ایجاد ساختاری جدید تشکیل شود. اما دراثنای به نتیجه‌رسیدن طرح دولت وحدت ملی، محمودعباس به بهانه عدم پذیرش موافقت‌نامه‌های ساف با رژیم صهیونیستی توسط حماس مذاکرات را یک طرفه به تعلیق درآورد و حتی قرار است وی به آمریکا سفر کند و درکنار مجمع عمومی با بوش، رایس و وزیرامورخارجه رژیم صهیونیستی دیداری داشته باشد. حال جای سؤال است که جنبش فتح چرا رویکرد خود را نسبت به حضور در کابینه عوض نموده و چه اهدافی را از این کار دنبال می‌کند؟

الف) دورکردن حماس از رهبری دولت؛

جنبش فتح از دولت وحدت ملی به عنوان دولت نجات ملی یاد می‌کند. دردولت نجات ملی نقش ‌حماس در رهبری دولت کم‌رنگ خواهد شد. چون فتح تشکیل دولت نجات ملی را به دلیل ناتوانی حماس در مدیریت دولت می‌داند اما حماس تشکیل دولت ملی را برای رهایی ملت فلسطین از بحران اقتصادی ضروری دانسته و معتقد است با این کار می‌توان از فشارها علیه مردم کاست. با این حال برخی از مسئولان فلسطینی معتقدند دولت نجات ملی، حماس را به رغم برخورداری از اکثریت کرسی‌های پارلمان ازرهبری‌دولت دور خواهد کرد و گروهی از تکنوکراتها،پستهای وزارتی را برعهده خواهند گرفت.

 ب ) کاهش نقش حماس در مناسبات خارجی؛

محمود عباس رئیس تشکیلات حکومت خودگردان درنامه‌ای به سفارتخانه‌های خارجی «فاروق قدومی» رئیس بخش سیاسی سازمان آزادیبخش فلسطین (ساف) را به عنوان وزیر امورخارجه فلسطین به جای «محمودالزهار» معرفی کرد. محمود عباس قبل از تشکیل دولت وحدت ملی با معرفی قدومی ضمن حل اختلاف در پست معروف وزارت امورخارجه قصد دارد نظارت دولت وحدت ملی برمناسبات خارجی را که به سرپرستی حماس تشکیل می‌شود، کاهش دهد.

همچنین محمودعباس درنامه‌ خود تأکید کرده است قدومی اجازه دارد درباره امورخارجی فلسطین گفت‌وگو کند و در نشست‌های بین‌المللی شرکت نماید. همچنین وی  نامه‌یی به اتحادیه عرب ارسال کرد و درآن نامه آمده است که قدومی مسؤول پرونده سیاسی فلسطین است.

ج ) طرح دولت ملی؛ زمینه خروج فتح از انزوای سیاسی؛

اصرار جنبش فتح برای تشکیل دولت وحدت ملی از که آنها به عنوان دولت نجات ملی یاد می‌کنند تنها برای برون رفت از وضعیت دشوار مردم و شهروندان فلسطینی در این برهه حساس نیست، بلکه جنبش فتح قصد دارد همزمان با اعمال فشارهای خارجی و نیز اختلاف‌های داخلی فلسطین از انزوای سیاسی پس از شکست در انتخابات مجلس قانونگذاری بیرون آمده و در فضای سیاسی جدیدی برای به دست گرفتن قدرت، فعالیت کند.

سخنان الحورانی سخنگوی جنبش فتح دراین باره شنیدنی است که گفته بود:«سازمان آزادیبخش فلسطین براساس توافق قاهره باید فعالتر شود.» وی همچنین برضرورت متحول‌شدن این سازمان براساس نیازهای ملت فلسطین تأکید کرده است بنابراین به نظر می‌رسد بیشترین هدف، تخریب دولت حماس و فراهم‌کردن زمینه برای مشارکت بیشتر فتح درعرصه سیاسی فلسطین است. باوجود اینکه درگذشته اسماعیل هنیه، نخست‌وزیر فلسطین بارها برتشکیل یک دولت وحدت ملی براساس شرایطی که حماس مقرر کرده بود، تأکید داشته، اما متأسفانه جنبش فتح از مشارکت دراین دولت خودداری می‌کرد. بعد از مدت‌ها جنبش فتح به این نتیجه رسید که کارشکنی در برابر دولت حماس مشکلی را حل نمی‌کند و می‌بایست با این دولت کنار آمد و برای حل مشکلات اقتصادی، سیاسی و داخلی فلسطین همکاری نمود.

 د ) شروع مجدد مذاکرات صلح با میدان‌داری جنبش فتح؛

درصورت شروع مذاکرات صلح میدان‌داری و مسئولیت این کار با توجه به اعلام مسئولیت فاروق قدومی به عهده جنبش فتح خواهد بود. اکثر بازیگران سیاسی تشکیل دولت وحدت ملی را با صلح پیوند زده‌اند. رئیس فنلاندی اتحادیه اروپا تشکیل دولت وحدت ملی فلسطینی را فرصتی برای احیای روند صلح خاورمیانه می‌داند. پادشاه عربستان با استقبال ازتشکیل دولت وحدت ملی فلسطین معتقد است راه دستیابی به صلح در خاورمیانه باز می‌شود. اما آنچه مهم است تحمیل خواسته‌هایی است که بیش از تشکیل دولت وحدت ملی و شروع مذاکرات صلح برحماس تحمیل می‌کنند.

با این حال اسماعیل هنیه تصریح کرده است دولت وی هرگز موجودیت اسرائیل را به رسمیت نخواهد شناخت.

احمد یوسف مشاور سیاسی هنیه، هم اعلام کرد، مادامی که اشغالگری وجود دارد، مقاومت حق قانونی ملت فلسطین خواهد بود. اما خواسته‌های غرب و اروپا تحمیل سه شرط برجنبش حماس است و اعلام نموده‌اند در صورت تحقق این سه شرط دولت وحدت ملی فلسطین را به رسمیت می‌شناسند و تحریم‌ها را ملغی خواهند کرد.

1_ به رسمیت شناختن اسرائیل

2_ پذیرش موافقت‌نامه‌های امضاشده بین رژیم صهیونیستی و سازمان آزادیبخش فلسطین(ساف)

3_ خاتمه دادن به مبارزه مسلحانه (توقف خشونت)

حماس در این رابطه معتقد است سازمان آزادیبخش فلسطین نماینده همه تشکل‌ها و اقشار ملت فلسطین نبوده و تنها بخش‌هایی از توافقنامه‌های امضاء شده قبلی را که با منافع ملی فلسطین سازگاری دارد، می‌پذیرد. اما محمود عباس هدف ازتشکیل دولت وحدت ملی را پایان دادن به محاصره اقتصادی و کشتار مردم فلسطین و آزادی اسیر اسرائیلی و پذیرش آتش‌بس بیان کرده است.