بصیرت :
مجمع مجالس آسیایی و دستاوردهای آن/حسن امینی
قرن حاضر، قرن آسیاست و بسیاری از معادلات قدرت در سطح جهانی در این منطقه تعیین میگردد و لذا اهمیت آسیا در آینده ساختار نظام بینالملل رو به افزایش است و لازم است قدرتهای آسیایی و همه کشورهای این قاره بزرگ جایگاه خود را در نظام جدید بینالملل تعریف نمایند.
دومین اجلاس مجمع مجالس آسیایی با حضور رؤسا و نمایندگان 39 کشور آسیایی به ریاست "حداد عادل" به نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در 26 آبان ماه سال جاری در تهران برگزار گردید. این مجمع که در سال 1999 به پیشنهاد بنگلادش و بنا به ضرورت همکاری میان کشورهای آسیایی برای تأمین صلح به عنوان زمینه توسعه با حمایت سازمان ملل تحت عنوان «انجمن مجالس آسیایی برای صلح» با علامت اختصاری ""AAPP" تأسیس گردید اما در سال گذشته با یک دگردیسی به مجمع مجالس آسیایی با علامت اختصاری APA تغییر نام پیدا کرد و به عنوان یکی از مهمترین نهادهای مدنی برای تقویت همگرایی و ایجاد راهکارهایی برای تضمین اجرای مصوبات مجالس کشورهای آسیایی مطرح گردید.
با این وجود سوالی که قابل طرح است این است که؛ با توجه به شرائط و وضعیت موجود بینالمللی و منطقهای تشکیل و فعالسازی چنین نهادها و سازمانهایی چه دستاوردی میتواند داشته باشد. بدون شک روند شتابزای تحولات بینالملل در آغاز هزاره سوم که مبتنی بر نهادهایی از امنیتگرایی است و بسیاری از موانع و محدودیتهای سایر متغییرها نظیر الگوهای اقتصادی و همچنین شکلبندیهای حقوقی و... به دنبال داشته است که همه واحدهای سیاسی را در سراسر جهان با تهدیدات زیادی روبرو کرده است بنابر این هرگونه ائتلاف و اتحاد کشورهایی که مؤلفههای مشترکی دارند و میتوانند اهداف و منافع ملی خود را با تکیه بر آن اشتراکات در عرصه بینالمللی پیگیری نمایند یک فرصت به حساب میآید.
بر همین اساس شکی نیست که قاره بزرگ و پهناور آسیا با توجه به ظرفیتهای بسیار زیاد آن از جمله سوابق تمدنی و فرهنگی، زمینه نیروی انسانی، ذخایر انرژی، منابع طبیعی، ایدئولوژیهای مؤثر به عنوان یک قطب تأثیرگذار بر معادلات سیاسی و امنیتی، فرهنگی و اقتصادی و همچنین یکی از مؤلفههای قدرت جهانی به حساب میآید که این امر یک فرصت مناسبی را برای کشورهای آن پدید آورده است تا با همگرایی و وحدت نقش مؤثری در مناسبات جدید جهانی ایفا نمایند.
ناگفته نماند که پس از تحولات در پارادایم دو قطبی جنگ سرد و ظهور منطقهگرایی جدید و به دنبال آن بروز ستیزشهای نوظهور منطقهای این ضرورت را دو چندان کرده است که کشورهایی آسیایی از نو به هویت و میراث تمدنی خویش بنگرند و در جهت حداکثرسازی قدرت و مطلوبیتهای استراتژیک خود برای تقویت همکاریهای علمی و فرهنگی و اقتصادی و سیاسی و امنیتی و صلح و ثبات منطقه تلاش نمایند. با این توصیف تشکیل مجمع مجالس آسیایی را میتوان در این چارچوب تحلیل و مورد ارزیابی قرار داد که در جهت تحکیم روابط کشورها و ملل آسیایی نقش مؤثری ایفا نماید. بنابر این نتایج و دستاوردهای آن در ابعاد داخلی و منطقهای و بینالمللی به شرح زیر قابل طرح میباشد:
الف) نتایج بینالمللی
1- جلوگیری از تهدیدات
تشدید افراطگرایی نئومحافظهکاران آمریکا در اتخاذ دیدگاه یکجانبهگرایانه و سیاستهای خاورمیانهای آن کشور با رویکرد مداخلهگرایانه، بسیاری از کشورهای منطقه را با تهدیدات جدّی روبرو کرده است. تشکیل چنین اتحاد و ائتلافی با انعقاد پیمانهای چندجانبه میتواند تا حد زیادی این تهدیدات را کاهش دهد.
2- تعریف نقش و جایگاه جدید آسیا در مناسبات جهانی
به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران، قرن حاضر، قرن آسیاست و بسیاری از معادلات قدرت در سطح جهانی در این منطقه تعیین میگردد و لذا اهمیت آسیا در آینده ساختار نظام بینالملل رو به افزایش است و لازم است قدرتهای آسیایی و همه کشورهای این قاره بزرگ جایگاه خود را در نظام جدید بینالملل تعریف نمایند. مجمع مجالس آسیایی در کنار تهدیدهای مشترکی که به مثابه یک هدف، اعضای آن را به هم پیوند میزند، یک فرصت مشترک است تا اعضاء در این جهت حرکت نمایند و هویت اصلی خود را بازیابند و نقش مؤثری در مناسبات جهانی ایفا نمایند.
3- همگرایی و ائتلاف کشورهای آسیایی در جهت موازنهگرایی قدرت و ایفای نقش مؤثر در معادلات بینالمللی
اتحاد و ائتلاف کشورهای آسیایی با توجه به توانمندیها و ظرفیتهای آن به ویژه برخورداری قریب به یک سوم جمعیت جهان و اینکه بخش اعظم منطقه اوراسیا با منابع فراوان انرژی و قرار گرفتن در یک موقعیت ژئواستراتژیک میتواند کفه موازنه قدرت را به نفع آسیا متعادل نماید و نقش قابل توجهی در معادلات بینالمللی ایفا نماید.
4- تلاش برای اصلاح ساختار سازمانها و نهادهای بینالمللی بویژه شورای امنیت
از آنجا که سازمانها و نهادهای بینالمللی به ویژه شورای امنیت تحت سلطه غرب سیطره قدرتهای غربی قرار دارد و عمدتاً رفتار آنها به عنوان نماد حقوق بینالملل به سایر واحدهای سیاسی تحمیل میشود میتوان با اتحاد و ائتلاف آسیا به عنوان قطبی از قدرت نقش عمدهای در اصلاح ساختار این نهادها ایفا نمود.
5- تلاش برای حداکثرسازی صلح و صلاح و امنیت در سطح بینالملل
حادثه 11 سپتامبر و نگرانی از تشدید افراطگرایی و تروریسم، غرب و در رأس آن ایالات متحده آمریکا را بر آن داشته است تا با بهانه جویی در استفاده از هنجار عمومی مبارزه با تروریسم، صلح و ثبات بینالمللی را به خطر انداخته و محیط و فضای بینالمللی را میلیتاریزه نماید و مشکلات و گرفتاریهایی زیادی به ویژه در این منطقه ایجاد نماید، اگر مجمع مجالس آسیایی به اهداف خود دست یابد میتواند در جهت حداکثرسازی صلح و ثبات بینالمللی و منطقهای نقش عمدهای بر عهده بگیرد.
6-تلاش در جهت تغییر الگوهای هویت جمعی و همگرایی و وحدت با توجه تنوع فرهنگی و تمایز هویتی
در زمان جنگ سرد و حتی پس از آن الگوهای هویت جمعی و همگرایی و وحدت فقط بر قدرت ایدئولوژیک و یا ایدئولوژی قدرتمدار متکی بود. اما یکی از دستاوردهای مجمع مجالس آسیایی میتواند با اتحاد و ائتلافی قدرتمند با هر گونه نه تنوع فرهنگی و تمایز هویتی خارج از قاعده تحمیلی گذشته که سالها بر ائتلافهای گذشته سایه انداخته بود که موفقیتی، بزرگ به حساب میآید.
7- تلاش برای تغییر انگارههای تحمیلی و نمادهای حقوقی بینالمللی که حاصل رفتار قدرتهای بزرگ است .
واقعیات بیانگر این است که قدرتها بزرگ سالها، تلاش نمودهاند تا با کنترل حوادث و بازیگران بینالمللی ساختار حقوقی نظام بینالملل را در جهت منافع خود با تحمیل رفتار خود بعنوان نماد حقوق بینالملل بسازند که این مجمع میتواند در جهت تغییر انگاره های تحمیلی فوق مؤثر باشد.
ب) نتایج و دستاوردهای منطقهای
1- ایجاد ائتلاف برای جلوگیری از منازعات و تعارضات منطقهای
نگرانی کشورهای عضو مجمع مجالس آسیایی از تشدید اختلافات مرزی و تحرکات نظامی یکدیگر و استفاده از یک کشور برای تعرض یک قدرت خارجی میتواند به نحو قابل توجهی کاهش یابد زیرا با انعقاد پیمانهای چند جانبه این مهم محقق میگردد.
2- افزایش ضریب امنیتی منطقه و تغییر معادلات امنیتی منطقهای در جهت ایجاد حاشیه امن برای کشورهای منطقه جهت ایجاد صلح و ثبات و امنیت.
ائتلاف و اتحاد کشورهای عضو مجمع مجالس آسیایی میتواند عامل مهمی برای برقراری صلح و ثبات و امنیت منطقهای باشد و با انعقاد پیمانهای چند جانبه امنیتی نقش مهمی ایفا نماید.
3- همکاریهای اقتصادی منطقهای و کمک به توسعه اعضاء
فرصت مشترکی که برای اعضای مجمع مجالس آسیایی وجود دارد مسأله همکاریهای اقتصادی منطقهای در جهت توسعه پیشرفت اعضای آن است. همچنانکه قبلاً گفته شد زمینه نیروی انسانی، جمعیت بسیار زیاد (یک سوم جمعیت جهان) منابع فراوان، تنوع ذخایر انرژی و قرار گرفتن در موقعیت ژئواستراتژیک میان دو قطب پیشرفته اقتصادی جهان یعنی شرق آسیا و غرب اروپا، آسیا را از منظر عناصر زیربنایی توسعه، بسیار قدرتمند و توانا ساخته است.
علاوه بر آن اشتراک فعالیتهای اقتصادی میتواند مزایای فراوانی در این خصوص داشته باشد.
- ایجاد بازار مشترک در جهت توسعه روند رو به رشد اقتصادی کشورهای عضو
- ایجاد صندوق پول مشترک برای ساماندهی مسائل مالی کشورهای عضو از جمله مسائلی است که کمک قابل توجهی به پیشرفت اقتصادی اعضاء میکند.
4- بازیابی نقش تمدنی و فرهنگ شرقی
مجمع مجالس آسیایی با توجه توانمندیهای فرهنگی و سوابق تمدنی که دارد، میتواند تلاش گستردهای در جهت بازیابی نقش تمدنی و فرهنگی در سطح منطقهای و حتی در سطح جهانی داشته باشد تا این مهم تحقق یابد.
ج) دستاوردهای داخلی
1- خنثیسازی عملیات روانی آمریکا و متحدانش در جهت منزوی نشان دادن ایران
جمهوری اسلامی ایران توانسته است از طریق عضویت در مجمع و برگزاری دو سال مستمر در تهران نسبت به خنثی نمودن برخی از فشارهای سیاسی و تبلیغاتی بهرهبرداری نماید.
تحولات سیاسی نشان میدهد که موجهای جدیدی از عملیات روانی توسط آمریکا و متحدانش علیه ایران سازماندهی شده است تا نظام جمهوری اسلامی ایران را منزوی نمایند. عضویت ایران در مجمع مجالس آسیایی و تشکیل مستمر جلسات این مجمع در طول دو سال اخیر، تا حدودی زیادی این راهبرد آمریکا را خنثی ساخته است.
2- کاهش دامنه تهدیدات و افزایش ضریب امنیت ملی ایران از طریق امتناعسازی و بسیج افکار منطقهای
با عنایت به تهدیدات نرمافزاری و سختافزاری غرب و آمریکا بر علیه جمهوری اسلامی ایران و همچنین با عنایت به وضعیت خاص منطقه و حضور قدرتهای بیگانه، ایران میتواند از طریق عضویت در این مجامع برخی از خواستهها و منافع خود در این چارچوب تعریف نماید و استفاده ایران از این مجمع در جهت ایجاد و تحکیم ثبات در محیط امنیتی خویش است زیرا محیط امنیتی ایران همپوشیهای زیادی با محیط امنیتی سایر اعضاء دارد.
3- افزایش تعاملات منطقهای و همکاریهای اقتصادی
ظرفیتسازی برای گسترش همکاریهای اقتصادی امری ضروری برای رشد و توسعه جمهوری اسلامی ایران است. در چارچوب چنین نهادهایی است که فرصت گسترش تجارت و سرمایهگذاریهای متقابل و توسعه همکاریهای صنعتی و اقتصادی افزایش کلان یابد.
4- ارائه تعریف روشنی از استراتژی منطقهای ایران
با توجه به جنگ روانی دشمنان جمهوری اسلامی ایران از ابتدای انقلاب تاکنون، ایران اسلامی میتواند تعریف روشنی از استراتژی منطقهای خود در جهت برقراری صلح و ثبات و امنیت و توسعه و عدالت و …ارائه دهد. از طرفی هم با توجه به اینکه سیاستهای دولت جدید جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر ایجاد توازن و عدالت در روابط بینالملل و نفی نظام سلطه، تقویت نگاه به شرق و توسعه روابط با همسایگان و نیز تقدم نگاه منطقهای در روابط بینالملل با تأکید بر گسترش و تقویت سازمانهای منطقهای اعلام شده است. این استراتژی مستلزم اتحاد و ائتلاف آسیایی است که مجمع مجالس آسیایی یکی از مهمترین مؤلفههای تحقق چنین موضوعی است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
