پایانى بر آناپولیس

سرانجام کنفرانس خزان زده آناپولیس بدون دستیابى به کوچکترین دستاوردى پایان یافت.رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا در ابتداى ارائه طرح کنفرانس اعلام کرده بود که این نشست به تشکیل کشور مستقل فلسطینى خواهد انجامید اما هم اکنون ادامه مذاکرات اولمرت و ابومازن را مهم ترین دستاورد کنفرانس مریلند بر شمرده است.به راستى این دوگانگى و تناقض چگونه قابل توجیه است؟آناپولیس بر خلاف آنچه بوش پسر و نومحافظه کاران آمریکا سعى در القاى آن داشتند،نقطه تعیین کننده اى در معادلات خاورمیانه نبود.بر اساس نظر کارشناسان و تحلیلگران مسائل سیاسى منطقه و جهان ،آناپولیس نقطه عقبگرد واشنگتن و تل آویو به شمار مى رود.در این خصوص لازم است به سه نکته مهم اشاره کنیم:

1-ایهود اولمرت،نخست وزیر رژیم اشغالگر قدس در اظهار نظر خود در خصوص کنفرانس آناپولیس مى گوید:

“محمود عباس شریکى ناتوان در این اجلاس بود.این اسرائیل است که باید تمام کارها را تا رسیدن به صلح انجام دهد.”

شاید بتوان پیوند شکل گرفته میان ابومازن و اولمرت در ماههاى قبل از برگزارى کنفرانس خزان زده را به پیوندى از نوع کمپلکس فعال در معادلات شیمیایى تشبیه نمود.این پیوند حداقلى معلول اهمال کارى سیاسى ابومازن و خیانت وى به آرمانهاى تاریخى و اعتقادى ملت فلسطین بود.اظهارات اولمرت نشان مى دهد که پیوند حداقلى تشکیلات خودگردان فلسطین و تل آویو در جریان کنفرانس آناپولیس از هم گسسته است.بنابر این نه تنها آناپولیس مجالى جهت همگرایى ابومازن و اولمرت ایجاد ننموده،بلکه موجبات واگرایى این دو از یکدیگر را فراهم ساخته است.از این رو محمود عباس و ایهود اولمرت را مى توان اصلى ترین بازندگان کنفرانس آناپولیس خواند.

2-پیام دیگر کنفرانس آناپولیس ناکارآمدى کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه موسوم به کوارتت بود.تونى بلر،نخست وزیر انگلستان تلاش زیادى در جهت کارآمد نشان دادن نشست آناپولیس از خود بروز داد.اما بى نتیجه ماندن این نشست شکست سختى را براى بانیان آناپولیس رقم زد.کمیته اى که در چهار راس آن اتحادیه اروپا،روسیه،ایالات متحده آمریکا و سازمان ملل متحد قرار داشته باشند نمى تواند تامین کننده منافع ملت فلسطین باشد.ناکارآمدى کمیته کوارتت بارها بر ملت فلسطین و جهان اسلام به اثبات رسیده است.از این رو یکى از اصلى ترین خروجیهاى کنفرانس آناپولیس مرگ سیاسى کمیته چهارجانبه صلح خاورمیانه بود.

3-شرکت کشورهاى عربى در کنفرانس آناپولیس نتیجه اى جز بى اعتبارى آنها در نظام بین الملل به دنبال نداشت.عمرو موسى ،دبیر کل اتحادیه عرب صراحتا اعلام نموده که مشکل اصلى منطقه تداوم اشغالگرى فلسطین است و کنفرانس آناپولیس نمى تواند این معضل را حل کند.اعراب خاورمیانه در برخورد با بحرانهاى منطقه نگاهى کاملا برون گرایانه دارند و خصلتهاى پراگماتیستى آنها هیچگاه در جهت حل بحرانهاى منطقه به کار گرفته نشده است.کلیت شرکت اعراب در کنفرانس محتوم به شکست آناپولیس خطایى استراتژیک و سیاسى محسوب مى شود.عدم حضور حماس در کنفرانس خزان زده مریلند کلیت این نشست را بى اعتبار ساخته بود.کشورهاى جهان و خاورمیانه نباید فراموش کنند که حماس هم اکنون اصلى ترین بازیگر معادلات فلسطین محسوب مى شود و جریانهاى سازشکار و وابسته به تشکیلات خودگردان جایگاهى در بین مردم فلسطین ندارند.حال چگونه ممکن است بدون حضور ورضایت بازیگر اصلى فلسطین در خصوص این کشور تصمیم گیرى شود؟

کنفرانس آناپولیس نیز همانند معاهدات اسلو،کمپ دیوید ،غزه-اریحا و مریلند به پایان رسید.پایانى که مترادف با پایان حیات جریان سازشکار در فلسطین و خاورمیانه خواهد بود.