استراتژیهاى معکوس در بغداد / سعید سبحانی

اشاره:

در ابتداى سال 2003 میلادى ،هنگامى که اولین موشک ایالات متحده آمریکا خاک عراق را در نوردید شاهد تبیین استراتژى هایى کلان و بلندمدت در بغداد بودیم.اکنون با گذشت بیش از چهار سال از اشغال عراق این استراتژیها و پازلهاى مجازى جملگى بر هم ریخته اند و تنها مسئله اى که خودنمایى مى کندا ستیصال واشنگتن در بغداد است.

شوراى دوازده نفره نومحافظه کاران متشکل از افرادى مانند ریچاردپرل،پل ولفویتس ،جان بولتون،ایوینگ کریستل و... جنگ عراق را با هدف دگردیسى خاورمیانه مطابق استانداردهاى نومحافظه کارانه طراحى و اجرا نمودند.بوش‌پسر‌،دیک چنى ،دونالد رامسلفد و کاندولیزا رایس مجریان اصلى استراتژیهاى نومحافظه کاران محسوب مى شدند.ماهیت این استراتژیها کلان و بلند مدت بود.از این رو جنگ عراق آغاز پروسه اى بود که در یک کلام مى توان آن را بازتعریف خاورمیانه از دیدگاه نومحافظه کاران آمریکا نامید.هم اکنون با گذشت چهار سال از اشغال عراق این استراتژیها به طور کامل رنگ باخته اند.

اخیرا روزنامه آمریکایى “نیویورک تایمز”، در گزارشى با بررسى شرایط کنونى سیاسى در عراق، نوشته است که شرایط جارى در عراق، دولت بوش را مجبور کرده از توقعات و اهداف خویش در این کشور جنگ‌زده کم کند.

نیویورک تایمزدر این خصوص مدعى شده است که موفقیتهاى‌ارتش آمریکا از دستاوردهاى سیاسى در عراق پیش افتاده و دولت بوش انتظاراتش را از دستیابى سریع به اتحاد این کشور از جمله تصویب طرحى که درآمدهاى نفتى بر اساس آن تقسیم مى‌شود، کم کرده است. این در حالى است که مطابق اظهارات افرادى مانند ریکاردو سانچز و جرج کیسى ارتش آمریکا در عراق بسیار ناتوان شده است و جهت ترمیم این مجموعه سالها زمان لازم است.وضعیت نابه سامان نیروهاى آمریکایى در عراق و افزایش بیماریهاى جسمى و روحى اپیدمیک در میان آنها سبب شده است تا بسیارى از این نیروها تنها به بازگشت فکر کنند.به عبارت دیگر،مى توان گفت که اهداف کلان خاورمیانه‌اى آمریکا با وضعیت فعلى ارتش این کشور و واقعیات سیاست خارجى آمریکا به هیچ عنوان همخوانى ندارد.کاخ سفید در مارس سال 2003 میلادى به فکر تسخیر میانه بود اما هم اکنون این تصور خام جاى خود را به دغدغه فرار از باتلاق عراق داده است.در این میان اظهارات جان بولتون به عنوان یکى از اصلى ترین اعضاى شوراى دوازده نفره نومحافظه کاران جالب توجه است.

در این راستا نماینده سابق آمریکا در سازمان ملل تلویحا به شکست برنامه هاى آمریکا در عراق اعتراف کرده است. به اعتقاد جان بولتون حمله آمریکا به عراق براى سرنگونى صدام موفقیت آمیز بود، اما برنامه ها و سیاست هاى آمریکا بر طبق پیش بینى هاى صورت گرفته، انجام نشد.جان بولتون از جمله افرادى است که همواره سعى داشته منسبات سیاست خارجى آمریکا را به گونه اى معکوس تفسیر نماید.اما در خصوص جنگ عراق وى نتوانسته به این هدف خود دست یابد .هم اکنون بر همگان مسجل است که ارائه تفاسیر نومحافظه کارانه و غیر واقع بینانه از اوضاع عراق غیر ممکن است.از این رو شاهد بودیم که در زمان قرائت گزارش اخیر رایان کراکر و دیوید پترائوس در خصوص اوضاع عراق خشم نمایندگان کنگره آمریکا بر انگیخته است.پترائوس در این گزارش ،مطابق سفارش بوش و چنى عمل کرد و نسبت به لزوم اتخاذ استراتژیهاى بلند‌مدت در عراق تاکید نمود. بوش و معاون وى سعى کردند از گزارش پترئوس در جهت جلب افکارعمومى آمریکا نسبت به خود استفاده نمایند،اما در پایان ارائه این گزارش نگاه بدبینانه مردم آمریکا نسبت به نومحافظه کاران افزایش یافت.نتایج یک نظرسنجى معتبر در آمریکا نشان داد که گزارش پترائوس و سخنرانى بوش نیز نتوانسته نگرانى آمریکایى‌ها را نسبت به عراق کاهش دهد.

به رغم سخنرانى اخیر جرج بوش، رئیس جمهور آمریکا در خصوص عراق و گزارش دیوید پترائوس، فرمانده نیروهاى آمریکایى دراین کشور نگرانى مردم آمریکا نسبت به جنگ عراق کاهش نیافت و آنها هم چنان خواهان عقب نشینى نیروهایشان از این کشور هستند.

بر این اساس54 درصد از شرکت کنندگان در این نظرسنجى عقب نشینى نیروهاى آمریکایى از عراق را در نزدیک‌ترین زمان ممکن خواستار شدند.

47 درصد از آمریکایى‌ها نیز معتقدند که دولت آمریکا در عراق شکست خواهد خورد. هم چنین بر اساس این نظرسنجى 50 درصد از آمریکایى‌ها معتقدند که بوش باید سربازان بیشترى را از آنچه که در سخنرانى‌اش اعلام کرده از عراق خارج سازد.

این نظرسنجى همچنان نشان مى‌دهد که از هر سه آمریکایى شرکت کننده در طرح نظرسنجى 2 تن نظر خوشبینانه‌اى نسبت به جنگ عراق ندارند و معتقدند که به رغم اظهارات مقامات کاخ سفید وضعیت این جنگ بهبود نیافته است.

دو سوم شرکت کنندگان در این طرح نظرسنجى نیز بر این باورند که اعزام نیروهاى بیشتر آمریکایى به عراق که با هدف بهبود اوضاع این کشور انجام شد هیچ تاثیرى در وضعیت بحرانى این کشور نداشته است.

این در حالى است که مطابق نظر بسیارى از کارشناسان و استراتژیستهاى مطرح آمریکایى زمان تدوین استراتژیهاى بلندمدت در بغداد به پایان رسیده است و دولت آمریکا باید خود را براى خروج هرچه سریع تر از عراق آماده نماید.

نیروهاى چندملیتى در مارس سال 2003 میلادى به سرکردگى آمریکا به خاک عراق حمله کرده و رژیم بعث عراق را سرنگون کردند و به گفته منابع رسمی، در این جنگ تاکنون حدود چهار هزار سرباز آمریکایى و بیش از 600 هزار عراقى نیز کشته شده اند. نکته اى که در این میان باید نسبت به آن توجه شود تفاوت اوضاع داخل ایالات متحده آمریکا در مقایسه با زمان حمله به عراق است.پس از وقوع حادثه 11 سپتامبر 2001 میلادی،دستگاههاى تبلیغاتى وابسته به نومحافظه کاران آمریکا با ترسیم چهره اى کاذب از عراق و سوء استفاده از شوک ناشى از وقوع حادثه مجازى و خودساخته 11 سپتامبر مردند .حمله خود به بغداد را توجیه نمایند.اما هم اکنون ورق به سود مخالفان جنگ عراق برگشته است و بوش پسر به هیچ عنوان توان ادامه مانور در بغداد را ندارد.نتایج یک نظرسنجى جدید نشان مى دهد که میزان محبوبیت رئیس جمهورى آمریکا کاهش داشته و اکثر آمریکایى ها خواستار بازگشت نظامیان خود از عراق هستند.

تازه ترین نظرسنجى مرکز”پیو” نشان داده است که 54 درصد از آمریکایى ها از پنتاگون (وزارت دفاع آمریکا) مى خواهند تا نظامیان آنها را به وطن خود بازگرداند؛ این رقم در ماه فوریه 53 درصد برآورد شده بود.

این نظرسنجى همچنین نشان داد که نظر مردم آمریکا درباره پیشرفت نظامى درعراق از زمان افزایش شمار نظامیان آمریکایى در این کشور در ماه فوریه بهبود یافته است. در حدود 48 درصد از آمریکایى ها هم اکنون بر این باورند که تلاش کشورشان درعراق در جهت درستى است و این رقم در ماه فوریه 30 درصد برآورد شد.

اما نتایج نظرسنجى نشان داد که بهبود درعراق تمایل مردم آمریکا را براى جنگ افزایش نداده،زیرا تعداد کسانى که گفتند آمریکا در این جنگ پیروز خواهد شد تنها 48 درصد برآورد شد‌.همچنین این تصور بهبود یافته از وضعیت عراق به معناى افزایش حمایت از “جرج بوش” رئیس جمهورى آمریکا نبوده، چرا که میزان محبوبیت وى با 3 درصد کاهش نسبت به ماه فوریه 30 درصد برآورد شد.لازم به ذکر است که هنوز رسانه هاى وابسته به کاخ سفید و لابى صهیونیسم سعى دارند آمریکا را به عنوان پیروز میدان عراق معرفى نمایند.پیش از این نیز نتایج نظرسنجى روزنامه “واشنگتن پست” و شبکه خبرى “اى بى سی” نشان داده بود که آمریکایى ها به شدت به سیاستهاى بوش بدبین و خواستار تغییر سیاستهاى کشورشان هستند.

در هر صورت ادامه حضور ایالات متحده آمریکا در عراق به هیچ عنوان امکانپذیر نیست.از این نظر،هرگونه لجاجت بوش و چنى آینده سیاسى دموکراتها و جمهوریخواهان واشنگتن را با خطر مواجه خواهد ساخت.هم اکنون مخالفت جمهوریخواهان سنتى با ادامه حضور نظامى آمریکا در عراق افزایش یافته است.همین مسئله زنگ خطر بلندى را براى بوش به صدا در آورده است.یکى از افرادى که به منتقد سیاستهاى بوش در عراق تبدیل شده است کالین پاول وزیر امور خارجه سابق ایالات متحده آمریکاست.پاول پس از گذشت چهارماه از اشغال عراق نسبت به خطاى فاحش نومحافظه‌کاران در اشغال بغداد آگاه شد و از این پس اختلافات وى و رامسفلد و چنى وارد فاز تازه اى شد.اختلافاتى که در نهایت منجر به برکنارى کالین پاول از قدرت شد.