بسیج و تفکر استراتژیک

مهدی- ن
مدیریت و تصمیم گیری در عرصه های گوناگون فردی و اجتماعی، از اهمیت ویژه و غیر قابل انکاری برخوردار است. هر سیستمی بدون برنامه ریزی های دقیق کلان و اتخاذ شیوه های مدیریتی قوی، دچار ضعف در عملکرد، تزلزل و حتی فروپاشی می شود.
مدیریت دارای چهار سطح ؛ استراتژیک (راهبردی)، عملیاتی، تاکتیکی و تکنیکی است.
در سطوحی که آورده شد، سطح استراتژیک عالی ترین سطح مدیریت بوده و از جایگاه ویژه و خاصی برخوردار است. به صورت کلی این سطح، شامل برنامه ریزی و به صحنه آوردن همه امکانات مادی و معنوی، برای دستیابی به هدفی عظیم از قبل برنامه ریزی شده، در بازه زمانی بلند مدت می باشد. در نگاه کلان و استراتژیک، مدیران خوش فکر و آگاه، با درک شرایط محیطی، منطقه ای و جهانی، با برنامه ریزی، سیاست سنجی و سیاست گذاری خود، آینده مجموعه مدیریتی خود را در برابر حوادث کوچک و بزرگ درون و برون سیستمی بیمه کرده، تهدیدات را خنثی و ابتکار عمل را در زمان های بروز بحران به دست می گیرند و حتی پس از پایان دوران مسئولیت خود، باعث بقای سیستم به صورت قوی و پویا می شوند.
با بررسی زمینه ها، روند شکل گیری و پیروزی انقلاب اسلامی ایران، نقش امام خمینی(ره) به عنوان یک مدیر قدرتمند و تأثیرگذار نمایان می شود؛ مدیری که با دیدی وسیع، نسبت به آن چه در حال وقوع است و آینده نگری و آسیب شناسی روند موجود، فرمان تشکیل سازمانی را صادر می کند که نقش ویژه و استراتژیک آن در طول حیات انقلاب اسلامی، بر کسی پوشیده نیست.
بسیج به عنوان یکی از اولین نهادهای انقلابی، در پنج آذر 1359 به فرمان امام خمینی(ره) تشکیل و با تصویب آن در مجلس شورای اسلامی، در دی ماه 1359 فعالیت آن رسماً قانونی شد. بسیج به دلیل ساختار تشکیلاتی مردمی و انعطاف پذیری عملیاتی خود، در عرصه های گوناگون، در خدمت انقلاب اسلامی ایران بوده است.
در طول دفاع مقدس، نقش بسیج در پیشبرد سیاست های تدافعی و تهاجمی جمهوری اسلامی ایران بسیار روشن و سرنوشت ساز بود، به گونه ای که بدون وجود نیروهای بسیجی و داوطلب، سپاه، قادر به تشکیل سازمان رزمی خود در ابعاد وسیع نبود و در نتیجه امکان برگزاری عملیات های عظیمی مانند: بیت المقدس، کربلای پنج و ده ها عملیات دیگر به وجود نمی آمد.
پس از پایان دفاع مقدس، نیروی مقاومت بسیج، بخشی از توان عملیاتی خود را از ساختار نظامی صرف، به ساختار فرهنگی - اجرایی تغییر داد و در عرصه های گوناگون وارد شد.
امروز پس از گذشت 32 سال از شکل گیری انقلاب اسلامی، بسیج چون گذشته، بازوی قدرتمند و توانای انقلاب اسلامی بوده و نقش و جایگاه ویژه ای در معادلات داخلی و حتی منطقه ای بازی می کند. به خصوص با تغییرات جدید و بنیادینی که در ساختار تشکیلاتی سپاه به وجود آمد، نقش بسیج بیش از پیش و بسیار پر رنگ تر از گذشته نمایان شد و بسیار بیشتر از گذشته به جایگاه حقیقی اش نزدیک تر گردید.نمونه عینی و اوج تفکر استراتژیک و راهبردی یک مدیر متفکر و آینده نگر(امام خمینی(ره)) را، در تشکیل بسیج می توان جستجو کرد؛ آینده نگری ای که حتی پس رحلت امام خمینی(ره) همچنان پویا و توانمند، به فعالیت و بسط و گسترش تفکر ناب اسلامی - انقلابی و آراء و اندیشه های بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران ادامه می دهد.
در پایان باید به این نکته اشاره کرد که بسیج نیز مانند هر سیستم و سازمانی، دارای نقاط ضعف و کاستی هایی می باشد که باید دست اندرکاران و مسئولان این نهاد ارزشمند، با آسیب شناسی کارشناسانه و بررسی عملکرد سه دهه آن و با دیدی واقع گرایانه، در تقویت نقاط قوتش کوشیده و برای رفع و اصلاح نقاط ضعف و اشتباهات گذشته همت گمارند.