احزاب سیاسی ایران (هفتاد و هفتم)

دکتر صادق سلیمى بنى -عبدالله شمسى
حمایت‌های خارجی
حزب مشارکت از زمان اعلام موجودیت تا به حال همواره از سوی کشورهای غربی و گروه های اپوزیسیون خارج از کشور مورد حمایت قرار گرفته است. عملکرد این حزب نزد آمریکایی ها آنچنان مطلوب بوده است که سناتور «جوزف بایدن» رئیس کمیته سیاست خارجی سنا در 22 اسفند 1380 در کنفرانسی تحت عنوان «ایران و آمریکا آیا برخورد الزامی است» ضمن بیان اتهاماتی علیه جمهوری اسلامی و تکرار مواضع مشارکت مبنی بر وجود حاکمیت دوگانه انتخابی و انتصابی در ایران، بر کمک به اصلاح طلبان متمایل به آمریکا که در رأس آنها حزب مشارکت قرار داشت برای سرعت بخشیدن به اصلاحات تأکید ورزید. «بایدن» در این باره گفت:
«ما باید فرض را بر این بگذاریم که جنگ قدرت در ایران باعث خواهد شد که ایران به ژست های سیاسی آمریکا روی خوش نشان ندهد .از این رو ما باید قدم های بسیار حساب شده و سنجیده ای برداریم که هدف آن کمک به افرادی باشد که خواهان دگرگونی در ایران هستند . دولت بوش باید به تمامی سازمان های غیردولتی آمریکایی اجازه بدهد که به گروه های ایرانی مرتبط با جامعه مدنی، حقوق بشر، فرهنگ و خواهان دموکراسی کمک مالی کنند.»(1)
سناتور «بایدن» بعد از مشخص کردن اهداف خود به منظور یارگیری در داخل ایران از میان افراد مدعی اصلاحات در درون مجلس ششم که اکثریت آن در اختیار حزب مشارکت قرار داشت پیشنهاد زیر را ارائه کرد:
«اجازه بدهید به عنوان رئیس کمیته[سنا] دعوتی به عمل آورم. من آمادگی دارم در هر جایی که بخواهند ملاقات کنم. اگر دیدار برای اعضای پارلمان ایران حساسیت برانگیز است، من آمادگی دارم که با آنها در جای دیگری ملاقات کنم.»(2)
اظهارات «بایدن» در روزنامه های مختلف داخلی انعکاس متفاوتی داشت؛ در حالی که روزنامه های زنجیره ای متمایل به اصلاح طلبان و حزب مشارکت قسمت های مداخله جویانه و حمایتی«بایدن» از آنها را حذف کرده و تنها پیشنهاد مذاکره را منعکس کرده بودند، روزنامه کیهان به افشای جزئیات آن مبادرت کرد و به این نکته اشاره نمود که روزنامه های زنجیره ای جمله «کمک مالی به اصلاح طلبان» را برای جلوگیری از تبعات داخلی آن به عبارت «کمک به اصلاح طلبان» ترجمه کرده بودند??(3)
عملکرد حزب مشارکت در طول فعالیت آن در برخی اوقات با مواضع دولت های غربی همسو و هماهنگ گردیده و اشتراک در مواضع دو طرف را در پی داشته است. مهم ترین جلوه این اشتراک در جریان رد صلاحیت تعدادی از نامزدهای نمایندگی مجلس ششم از سوی شورای نگهبان قانون اساسی و تهدید به استعفا، خروج از حاکمیت، تحصن و تهدید به تحریم انتخابات و غیر آزاد بودن انتخابات ایران از سوی حزب مشارکت و غربی ها نمود یافته است .نمونه این نوع حمایت ها را در سخنان سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در پی مسائل پیش آمده در 23 دی ماه 1382 می توان یافت که در اقدامی مداخله جویانه چنین اعلام کرد :«اقدامات و تصمیمات شورای نگهبان باید باطل شود.» (4)
اروپایی ها نیز همانند آمریکایی ها پس از اعلام رد صلاحیت برخی از اصلاح طلبان و تحصن نمایندگان مشارکتی مجلس ششم در حمایت از آنها موضع گیری نمودند. در این هنگام «میکائیل گاهلر» عضو کمیسیون روابط خارجی پارلمان اروپا به مسئولان ایرانی هشدار داد که:«تداوم وضعیت حاضر مبنی بر فشار علیه اصلاح طلبان ادامه رابطه میان اتحادیه اروپا و حکومت ایران را دچار مشکلات جدی خواهد نمود.» (5)
البته این مواضع حمایتی یک هم اندیشی ساده نبوده است که کشورهای غربی صرفاً به خاطر اینکه احساس می کنند حزب مشارکت در راستای منافع آنها گام بر می دارد، بلکه این حزب در قالب نیازمندان سیاسی با رویکردی برون گرایانه از غربی ها تقاضای این حمایت ها را دارد و به صورت آشکار و پنهان ملاقات هایی نیز با یکدیگر انجام می دادند که نمونه عینی آن را در دیدار دبیرکل سابق حزب مشارکت با سفیر آلمان در آستانه انتخابات مجلس هشتم می توان مشاهده کرد. این دیدار که به صورت محرمانه صورت گرفته بود، با افشای برخی از جزئیات آن، به ناچار مورد اعتراف محمدرضا خاتمی نیز قرار گرفت. وی اظهار داشت: «بله، ما چند وقت پیش دیدار داشتیم و در آن دیدار تأکید کردیم که هر فشاری و هر قطعنامه ای که صادر شود به ضرر ایران است و در دیدار با سفیر آلمان نیز اینها را اعلام کردیم.»
هرچند محمدرضا خاتمی موضوع مذاکرات را مسائل هسته ای اعلام کرد، اما با افشای برخی از مفاد این دیدار مشخص گردید که مسائل انتخاباتی نیز مورد مذاکره دو طرف بوده است. در این دیدار آقای محمدرضا خاتمی در نقش یک گزارشگر مسائل داخلی ظاهر می شود و سفیر آلمان به عنوان نماینده کشورهای غربی نقش گزارش گیرنده و گاه نیز توصیه کننده را برعهده دارد. بخشی از این مذاکرات که به بیرون از جلسه درز کرد و از سوی نشریات نوشتاری و الکترونیکی انعکاس داده شد به شرح زیر است:
محمدرضا خاتمی: این هزار نفر که تائید شده اند عمدتاً افراد عادی هستند که شناخته شده و تأثیرگذار نیستند و گروهی از اصلاح طلبان که تائید صلاحیت شده اند کسانی هستند که در صورت حضور در مجلس به اصلاح طلبان ضربه بیشتری می زنند. (اشاره به جناح کروبی) آنها با این رفتار تلاش کردند بین جبهه یکپارچه اصلاح طلبان تفرقه ایجاد کنند و تا حدودی موفق شدند.... آقای کروبی احتمالاً برخی از محافظه کاران (اصولگرایان) منتقد دولت را هم در لیست می گذارند چون ایشان برای ریاست جمهوری بعدی برنامه دارد... البته احمدی نژاد یک برگ برنده در انتخابات ریاست جمهوری آینده دارد و آن پیروزی در پرونده هسته ای است که در برابر غرب ایستاد و این در نظرسنجی ها کاملاً مشخص است.
سفیر آلمان: کشورهای غربی نیز به همین نتیجه رسیده اند که این فشارها که در پرونده هسته ای وارد شده به نفع احمدی نژاد بوده و در حال حاضر می خواهند این فشارها را کاهش بدهند.
محمدرضا خاتمی: اصلاح طلبان با لایه ای از محافظه کاران (اصولگرایان) ارتباط برقرار کرده اند و همکاری ها ی موثری داشته اند و زمینه همکاری بهتر در آینده فراهم شده است.
سفیر آلمان: چرا اصلاح طلبان در روستاها و شهرهای کوچک کاندیدا معرفی نمی کنند؟
محمدرضا خاتمی: در شهرهای کوچک و روستاها، نگاه ها منطقه ای و طایفه ای است و شناخته شده بودن و نفوذ داشتن کاندیدا از حمایت حزبی موثرتر است. البته در شهرهای کوچک هم کاندیدا معرفی کرده ایم ولی شناخته بودن از حمایت حزبی موثرتر است.
سفیر آلمان: به نظر من آقای خاتمی قبلاً خسته تر بود و کمتر فعالیت سیاسی می کرد اما در حال حاضر فعال تر شده است. ایشان در حال حاضر نقش مهمی را بازی می کنند آیا تمایلی به کاندیداتوری ریاست جمهوری دارند؟
محمدرضا خاتمی: کار اساسی ایشان رهبری جریان اصلاح طلبی است اما درباره ریاست جمهوری خود ایشان به دلایل مختلف مخالف هستند ولی اصلاح طلبان و حتی محافظه کاران به ایشان فشار می آورند که کاندیدا شود... درباره مسئله هسته ای چه اتفاقی می افتد؟
سفیر آلمان: قطعنامه سوم حتماً صادر می شود در ماه آینده و این تصمیم 5 دولت به علاوه آلمان است. مفاد قطعنامه مهم نیست، صدور آن مهم است.
محمدرضا خاتمی: آیا ارسال سوخت توسط روس ها به ایران با هماهنگی دولت ها ی دیگر بود؟
سفیر آلمان: ارسال سوخت توسط روس ها بدون هماهنگی با دیگر دولت ها صورت گرفته بود، اما تحویل سوخت به معنای راه اندازی نیروگاه بوشهر نیست.(6)
این دیدار مورد اعتراض برخی تشکل های اصلاح طلب و همچنین اصولگرایان قرار گرفت؛ از دید منتقدان انتظار این بود که دبیرکل سابق مشارکت اولاً؛ دیدار با سفیر یک کشور خارجی را به صورت علنی انجام دهد. ثانیاً؛ سفیر یک کشور اروپایی متخاصم با جمهوری اسلامی ایران را در زمینه زورگویی ها و قانون شکنی ها ی آمریکا و متحدان اروپایی اش به چالش بکشد، ثالثاً؛ نزد سفیر یک کشور اروپایی همپیمان با آمریکا و رژیم صهیونیستی، سفره دل خویش و دوستان مدعی اصلاحات خود را باز نکند- اظهارات غیرواقعی که جای خود دارد- و رابعاً؛ موضوع مذاکرات و اظهارات رد و بدل شده را بلافاصله در اختیار افکار عمومی قرار دهد که در این زمینه هیچ یک از اصول تعریف شده و ضروری رعایت نشده است و این تنها یک تعبیر دارد و آن حمایت پی درپی آمریکا و متحدان اروپایی آن از مدعیان اصلاحات است.
علاه بر کشورهای غربی، حمایت بسیاری از گروههای ضد انقلاب خارج از کشور نیز در حمایت از حزب مشارکت، به ثبت رسیده است که برخی از مهم ترین آنها به قرار زیر است:
1-گروهک کمونیستی جوانان مبارز مستقر در کشور آلمان.
2-کانون دفاع از دموکراسی در ایران مستقر در کشور هلند.
3-گروهک سوسیالیست های ایران.
4-گروهک فدائیان خلق(اکثریت).
5 -شورای هماهنگی اتحاد جمهوری خواهان ایران.
6 -سازمان مشروطه خواهان ایران (خط مقدم).
در جریان انتخابات ریاست جمهوری دهم و مسائل بعد از انتخابات، ابعاد دیگری از ارتباطات و حمایت های خارجی فاش شد که توضیح آن را به شماره های بعدی می سپاریم.
پی‌نوشت‌ها در دفتر نشریه موجود می‌باشد.