تصمیم هاى راهگشا در صحنه پاکستان

بالاخره پس از ۴ روز از ترور بى نظیر بوتو مهر وصیتنامه رهبر فقید حزب مردم گشوده شد و به اما و اگرهاى آینده سیاسى این حزب پایان داد. پاکستانى ها که از ابتداى استقلال خود تاکنون دستى در دست دموکراسى و دستى دیگر در دامان بحران داشته اند به عادت مرسوم خود فردى از خانواده رهبر پیشین حزب مردم را بر کرسى ریاست حزب مردم نشاندند. فرزندان بوتو هم به نشانه ادامه راه مادر فقید، جملگى نام خانوادگى را به بوتوزردارى تغییر دادند تا هم نام مادر را زنده نگاه دارند و هم نامى در آینده سیاسى پاکستان براى خود جست وجو کنند.بازیگران بین المللى عرصه پاکستان همچون آمریکا، انگلیس و عربستان نیز ترجیح مى دهند در شرایط کنونى ضمن پیگیرى تحولات از اظهارنظر در مورد آنچه این روزها در اسلام آباد مى گذرد، خوددارى کنند تا با کنار رفتن پرده هاى ابهام از چند و چون این ترور بتوان تا حدى از آینده سیاسى پاکستان سخن گفت. تحولات اخیر پاکستان و انتخاب فرزند بوتو به جانشینى مادر بهانه اى شد تا در گفت وگو یى با ماشاءالله شاکرى سفیر کشورمان در پاکستان آخرین تحولات این کشور را بررسى کنیم:

سیاست هاى حزب مردم پس از رهبرى پدر و پسر چگونه خواهد بود؟

این انتخاب براساس وصیتنامه خانم بوتو صورت گرفت اگرچه براساس این وصیتنامه آصف زردارى جانشین بوتو مى شد اما حزب مردم تصمیم گرفت بلاول را انتخاب کند. نکته دیگرى که باید مد نظر قرار گیرد تغییر نام خانوادگى فرزندان بوتو به بوتو زردارى بود که این امر نشان از تمایل آنها براى ادامه میراث خانوادگى بود. در مجموع بقاى دبیرکلى حزب مردم در خاندان بوتو دو دلیل داشت. اول این که به صورت طبیعى خانواده بوتو خواهان این امر بودند و دلیل دیگر این که هواداران حزب مردم و عامه مردم تحت نام بوتو تجسم عینى خواسته هاى سیاسى خود را در حزب پیدا مى کنند. ذکر این نکته هم ضرورى است که بلاول فعلاً به صورت اسمى دبیرکل حزب مردم است و طبق قانون اساسى پاکستان تا سن ۲۵ سالگى نمى تواند نامزد انتخابات شود. از این نظر کاملاً روشن است که پدرش در موضوعات سیاسى کفالت وى را برعهده خواهد گرفت.

آیا حزب مردم قادر به بازسازى خود پس از ترور بوتو بوده است؟

تصمیم هاى سران حزب مردم از جمله اصرار آصف زردارى مبنى بر انجام به موقع مراسم تدفین و ختم بوتو نشان داد حزب مردم تلاش مى کند اوضاع را کنترل کرده وعنان کار را به هیجانات واگذار نکند. رهبران حزب مردم کاملاً در این چند روز بر اوضاع مسلط بودند و تصمیم سیاسى درستى گرفتند. نکته اى که از نوع تصمیمات گرفته شده از سوى رهبران حزب مردم مى توان دریافت این است که این حزب تداوم و بقاى خود را در انسجام تشکیلاتى مى بیند.

اوضاع سیاسى پاکستان بعد از ترور بوتو چگونه است؟ تحولات به کدام سو پیش مى رود، آرامش یا تداوم ناامنى ها در این چند روز مردم به یک سلسله رفتارهاى هیجانى پیش بینى شده دست زدند. این امر در شهرهاى بزرگ و ایالت سند نمود بیشترى داشت. با این حال با توجه به تدابیر و اقدامات فراهم شده از سوى دولت به نظر مى رسد اوضاع به سوى آرامش پیش رود.

نکته دیگرى که در کنترل اوضاع نسبتاً نقش خواهد داشت اعلام حزب مردم در مورد شرکت در انتخابات هشت ژانویه است.

چه برآوردى از نتایج و پیامد حادثه ترور بوتو دارید. در وضع فعلى سود و زیان مرگ بوتو متوجه چه طیف هایى است؟

بوتو به عنوان یک شخصیت برجسته سیاسى عامل غنا و استغناى سیاسى آینده پاکستان بود. از طرفى، رهبر فقید حزب مردم با اعتقاد به سازوکارهاى دموکراتیک به پاکستان بازگشته بود تا رنگ و بوى دیگرى به دموکراسى بدهد. طبیعتاً نیروهاى دموکراتیک مایل بودند ایشان در عرصه حاضر باشد. بنابراین آنان که مخالف برقرارى دموکراسى در پاکستان بودند اقدام به ترور بوتو کردند. با این حال معتقدم با توجه به

اراده اى که میان مردم و نخبگان پاکستان وجود دارد نیروهاى سیاسى این کشور تلاش خواهند کرد تا آمال و آرزوهاى خانم بوتو را ادامه دهند. این ضایعه درجات متعددى دارد. در مجموع جامعه پاکستان از این ترور متضرر شد. حزب مردم هم در مرحله بعد متضرر شد. جامعه جهانى هم یک شخصیت برجسته سیاسى را از دست داد.

با توجه به نقش بازیگرانى مانند آمریکا و انگلیس در فرایند بازگشت بوتو به پاکستان و پس از آن، فکر مى کنید سیاست این کشورها در قبال اسلام آباد از این به بعد به چه سویى خواهد رفت؟

این سؤال را نمى توان به سادگى پاسخ داد و باید منتظر تحولات آینده باشیم. فقدان بوتو باعث به هم ریختن برنامه هاى این کشورها شد. معتقدم اگر حزب مردم بتواند آرمان هاى بوتو را پیگیرى کند، کشورهایى که به آنها اشاره کردید سیاست پیشین خود را ادامه خواهند داد.