مردم آمریکا اوباما را تنبیه کردند

على تتماج
انتخابات میان دوره ای کنگره آمریکا برای انتخاب 435 نماینده مجلس ملی و 37 نماینده سنا و 37 کرسی از 50 کرسی فرمانداری ها در تاریخ 11 آبان برگزار شد. این انتخابات با حضور کم رنگ مردم آمریکا و با هزینه سنگین 4 میلیارد دلاری، در حالی برگزار شد که بر اساس اعلام نتایج انتخابات در مجموع نمایندگان قدیم و جدید، دموکرات ها 184 کرسی مجلس ملی و 52 کرسی از سنا و 17 کرسی فرمانداری و جمهوریخواهان 240 کرسی مجلس ملی، 46 کرسی سنا و 29 کرسی فرمانداری را از آن خود کرده اند و سایر کرسی ها در اختیار مستقل ها قرار گرفته است.
با توجه به آرای به دست آمده در این انتخابات جمهوریخواهان توانستند اکثریت مجلس ملی را کسب می کنند و دموکرات ها همچنان در رأس سنا قرار گرفتند.
با توجه به اینکه باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا نماینده دموکرات ها می باشد، بسیاری این انتخابات را بزرگترین آزمون برای وی پس از دو سال ریاست جمهوری می دانند که تأثیر بسیاری بر سیاست های آینده وی و حتی سرنوشت سیاسی اوباما در انتخابات سال 2012 خواهد داشت.
هر چند اوباما با رویکرد به اظهاراتی مبنی بر لزوم همگرایی با جمهوریخواهان برای حل مشکلات جامعه، تلاش کرد تا حدودی بر این شکست سرپوش گذارد، اما بسیاری از ناظران سیاسی با اشاره به عملکردهای گسترده اوباما پیش از انتخابات برای بالا بردن آرای دموکرات ها و تخریب جمهوریخواهان این رویکرد را اقدامی صرفاً برای سرپوش نهادن بر شکست سنگین دموکرات ها و شخص اوباما ارزیابی کردند.
اکنون این سوال مطرح است که دلایل شکست دموکرات ها چیست و این انتخابات چه تأثیری بر سیاست های آینده آمریکا در عرصه داخلی و جهانی خواهد داشت؟
الف) دلایل شکست دموکرات‌ها:
1) عرصه داخلی: بسیاری از ناظران سیاسی شرایط حاکم بر عرصه داخلی آمریکا را از دلایل اصلی شکست دموکرات ها و شخص اوباما در این انتخابات می دانند که چند محور اصلی را شامل می شود.
 بحران اقتصادی
اوباما در سال 2008 در حالی به قدرت رسید که بسیاری از ادعاهای وی را ادعای مقابله با بحران اقتصادی تشکیل می داد. در این چارچوب وی در کنار بسته اقتصادی 800 میلیارد دلاری بوش، بسته اقتصادی 700 میلیارد دلاری را مطرح و از برخی اصلاحات در ساختار بهداشتی آمریکا خبر داد. به رغم تمام این اقدامات، نه تنها شرایط اقتصادی آمریکا بهبود نیافته بلکه هر روز بر میزان مشکلات آن افزوده شده است.
وجود 44 میلیون نیازمند به کمک های اقتصادی دولت، میزان بیکاری بالای 10 درصد، مصادره میلیون ها خانه توسط بانک ها، گسترش فقر و فساد اجتماعی ، تعطیلی صدها بانک و... تنها گوشه ای از بحران اقتصادی حاکم بر آمریکا است.
هر چند اوباما با برخی قراردادهای هسته ای و نظامی به دنبال تأمین منابع مالی از خارج به ویژه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس بود، اما این سیاست ها نیز نتوانست چندان تأثیری بر حل این بحران داشته باشد. وضعیت بد اقتصادی موجب شد تا محور تبلیغات انتخاباتی جمهوریخواهان را وعده های اقتصادی و به چالش کشاندن سیاست های اقتصادی اوباما تشکیل دهد.
عدم اجرای شعار تغییر
اوباما وعد ه های بسیاری برای دگرگونی در سیاست های بر جای مانده از دوران بوش داده بود. بستن زندان گوانتانامو، پایان دادن به قانون میهن پرستی یا همان اختیارات دولت در شنود مکالمات مردمی و بازداشت افراد مظنون به همکاری با تروریست ها، پایان دادن به تبعیض نژادی و احقاق حقوق اقلیت ها به ویژه رنگین پوستان و مسلمانان، افزایش آزادی های مدنی و... از جمله شعارهای تغییر اوباما بود. وی در دو سال ریاست جمهوری نه تنها این امور را اجرا نکرد، بلکه سیاست های دوران بوش را در محدودسازی آزادی های فردی ، تبعیض نژادی علیه رنگین پوستان و اقلیت ها و مهاجرین و نقض حقوق بشر از جمله بازداشت افراد صرفا به جرم مظنون بودن به همکاری با تروریست ها، اعدام ده ها زندانی و... را همچنان ادامه داد.
عدم تحقق شعار تغییر اوباما موجب شد تا در انتخابات کنگره مشارکت مردمی در پایین ترین حد ممکن باشد. در این انتخابات تنها 9 درصد جوانان و 10 درصد سیاه پوستان و تعداد معدودی از اسپانیایی تبارها که در سال 2008 به اوباما رای داده بودند در انتخابات شرکت کردند. امری که رسماً نارضایتی مردمی از سیاست های اوباما در اجرای شعار تغییر را به نمایش می گذارد.
2) عرصه جهانی:
با توجه به تلاش های واشنگتن برای معرفی خود به عنوان قدرت جهانی، تحولات بین المللی در انتخابات آمریکا را نمی توان بی تأثیر دانست به ویژه اینکه، مردم آمریکا خواستار جبران سیاست های اشتباه بر جای مانده از دوران بوش و احیای جایگاه کشورشان در معادلات جهانی بودند. در این چارچوب چند نکته قابل توجه است.
عدم تحقق وعده پایان جنگ
مردم آمریکا تأکید دارند که سیاست های جنگ طلبانه از جمله ادامه جنگ در عراق و افغانستان جز تخریب چهره آمریکا در جهان و صرف میلیاردها دلار هزینه، دستاوردی برای آنها به همراه نداشته است. برخلاف خواست مردم آمریکا، اوباما نه تنها به این جنگ طلبی ها پایان نداده بلکه جبهه های جدیدی همچون پاکستان، یمن و سومالی را نیز به این جنگ ها اضافه کرده است. هر چند که اوباما در نهایت برای کسب آرای مردمی از خروج بخشی از نیروها از عراق و آغاز خروج از افغانستان در سال 2011 الی 2014 خبر داد اما مردم آمریکا این اقدام را فریب کاری بزرگ می دانند چرا که در سیاست های راهبردی اوباما و دستگاه های اطلاعاتی آمریکا، همچنان جنگ طلبی در رأس سیاست های اوباما است.
روند صلح خاورمیانه
اوباما وعده های بسیاری برای حل مسئله خاورمیانه مطرح کرده و حتی «جرج میچل» را به عنوان نماینده ویژه در این زمینه تعیین کرد. در دو سال ریاست جمهوری اوباما نه تنها گامی در این عرصه برداشته نشد بلکه تأکیدات مکرر اوباما و همکارانش بر حمایت از رژیم صهیونیستی و اعمال مجازات علیه فلسطینی ها و اعراب، چهره واقعی اوباما را بر ملا ساخت. در شرایطی که بیش از 50 درصد مردم آمریکا خواستار حل مسئله فلسطین در چارچوب احقاق حقوق ملت فلسطین بودند، سیاست های اوباما در مسیری مغایر با این روند در حرکت بود. هر چند وی در شهریور ماه با اعلام دور جدید روند سازش از مذاکرات غیر مستقیم به مستقیم تلاش کرد تا به اصطلاح پیشرفت هایی را در این حوزه به نمایش گذارد اما عدم پایبندی به تعهدات و نیز استمرار سلطه طلبی صهیونیست ها این امر را نیز با شکست مواجه ساخت.
هر چند که بسیاری از ناظران سیاسی، عملکردهای لابی صهیونیست ها برای تغییر قدرت میان دموکرات ها و جمهوریخواهان برای بهره برداری از آن در جهت منافع رژیم صهیونیستی را از دلایل شکست جمهوریخواهان می دانند اما در واقع، نارضایتی مردم از همگرایی اوباما با رژیم صهیونیستی در شرایطی که جامعه جهانی در برابر این رژیم قرار گرفته، از دلایل شکست دموکرات ها در انتخابات بوده است.
عدم بهبود چهره آمریکا
به رغم خواست مردم، اوباما نتوانست در جهت بهبود چهره آمریکا و یافتن متحدان جدید فعالیت چندانی داشته باشد. هر چند که وی ادعاهایی مبنی بر توسعه روابط با کشورهای اروپایی، روسیه، چین، هند و اتحادیه های منطقه ای مانند «آ.سه. آن» را مطرح کرد اما سیاست های وی در عدم همسویی با خواسته های جهانی و استمرار مواضع خصمانه در قبال سایر کشورها، واهی بودن این تحرکات را آشکار ساخت که این خود، تأثیر منفی بر دیدگاه مردم نسبت به اوباما داشت.
تکرار سیاست‌های سوخته در قبال ایران
انتخابات سال 2008 نشان داد که پایان رویکرد خصمانه و گشودن باب جدید در نحوه برخورد با جمهوری اسلامی ایران از خواسته های مردم آمریکا است، چنانکه اوباما نیز در آن زمان بعدی از ابعاد تبلیغاتی خود در سال 2008 را بر این امر اختصاص داده بود. در شرایطی که خواست مردم آمریکا تغییر سیاست های گذشته در قبال ایران و رویکرد به اصل گفت وگو به ویژه در حوزه هسته ای بود، اوباما همچنان بر سیاست های دوران بوش در قالب های جدی ادامه داده و حتی ایران را به حمله هسته ای تهدید کرد. بسیاری از ناظران سیاسی تأکید دارند که اگر اوباما از تکرار سیاست های نخ نما شده و شکست خورده در قبال ایران خودداری می کرد و روندی منطقی در چارچوب احترام به حقوق ملت ایران و پذیرش جایگاه منطقه ای و جهانی ایران در پیش می گرفت، می توانست از آن، در جهت کسب آرای مردمی در انتخابات برخوردار شود. بسیاری پوشالی بودن وعده های آشتی جویانه اوباما در قبال ایران را از دلایل شکست انتخاباتی وی می دانند.
ب) پیامدهای انتخابات:
1) عرصه داخلی
با توجه به تقسیم قدرت صورت گرفته میان دموکرات ها و جمهوریخواهان، بسیاری بر دگرگونی در سیاست های آمریکا به ویژه در حوزه داخلی تأکید دارند.
روند سیاسی
با توجه به اینکه دموکرات ها و جمهوریخواهان برای انتخابات 2012 کنگره و ریاست جمهوری آماده می شوند بسیاری از ناظران سیاسی از تشدید جنگ قدرت میان آنها در کنگره در دو سال آینده خبر می دهند.
با توجه به حضور اکثریت جمهوریخواهان در مجلس ملی و دموکرات ها در سنا، تصویب قوانین به ویژه اصلاحات مورد نظر اوباما، با چالش های بسیاری مواجه خواهد شد؛ به ویژه اینکه جمهوریخواهان مقابله با اقدامات اوباما در حوزه بهداشتی را از اساس سیاست های خود اعلام کرده اند. هر چند اوباما برای مقابله با این روند، خواستار همگرایی جمهوریخواهان شده اما روند تحولات نشان می دهد که چنین سیاستی چندان اجرایی نیست و در نهایت عرصه سیاسی و اقتصادی و اجتماعی آمریکا صحنه تقابل جمهوریخواهان و دموکرات ها خواهد بود.
روند اجتماعی
ساختار اجتماعی آمریکا نشان می دهد که موجی از نارضایتی مردمی از ساختار سیاسی آمریکا را فراگرفته است. نارضایتی از عدم حضور احزاب گوناگون در انتخابات و وابسته بودن کشورشان به دو حزب دموکرات و جمهوریخواه، عدم توجه به خواسته و آرای اقلیت های دینی و نژادی، شرایط نابسامان اقتصادی و اجتماعی و... گرایش مردم به کاندیداهای مستقل و گروه های جدید را نشان می دهد. بسیاری از ناظران سیاسی ایجاد پدیده جدید «تی پارتی» را نمودی از این مسئله می دانند. جنبش «تی پارتی» جنبشی است که در سال 2009 از سوی معترضان به سیاست های اوباما تشکیل شد که بیشتر تمایل به نومحافظه کاران دارند و نتیجه آن نیز افزایش آرای جمهوریخواهان بود. این جنبش، ریشه ای تاریخی دارد که سابقه آن به استقلال آمریکا در قرن هفدهم می رسد. پیروان این جنبش ادعای ایجاد آمریکای نوینی را دارند که با سیاست های آن مغایرت دارد. روند تحولات نشان می دهد که دلسردی مردم آمریکا از دموکرات ها و جمهوریخواهان گرایش به چنین جنبش هایی را افزایش داده که در آینده نیز ابعاد گسترده تری به خود خواهد گرفت، به ویژه اینکه دو نفر از اعضای آن در مجلس سنا راه یافتند. جمهوریخواهان با گرایش به چنین حرکت هایی به دنبال تحولی جدید در عرصه سیاسی آمریکا برای بازگشت به کاخ سفید در سال 2012 هستند.
2) عرصه خارجی
هرچند که اساس سیاست های خارجی آمریکا بر اساس سیاست های راهبردی تدوین شده و جمهوریخواهان و دموکرات ها صرفاً در روش و نه در راهبرد با یکدیگر تفاوت دارند، اما تقسیم قدرت در آمریکا تا حدودی بر سیاست های خارجی آمریکا تأثیرگذار خواهد بود.
سیاست‌های آمریکا
با توجه به تفاوت تاکتیکی دموکرات ها و جمهوریخواهان می توان گفت که سیاست خارجی آمریکا در دور جدید با نوعی چالش تصمیم گیری در عرصه خارجی مواجه خواهد شد، چرا که اولویت های جمهوریخواهان و دموکرات ها و نحوه سیاستگذاری آنها با تفاوت هایی همراه است که بر اتخاذ سیاست های جهانی آنها تأثیرگذار است. هر چند اوباما به عنوان رئیس جمهور از اختیارات لازم برای اجرای طرح های یک جانبه برخوردار است اما در بسیاری از موارد که رأی کنگره لازم می باشد، وی با چالش هایی مواجه خواهد شد به ویژه اینکه جمهوری خواهان بسیاری از سیاست های وی را عامل تضعیف آمریکا در عرصه جهانی می دانند.
این فرآیند در آینده، مواضع آمریکا را در قبال تحولاتی مانند جنگ عراق و افغانستان، پرونده صلح خاورمیانه، مسائل مربوط به ایران و آنچه دشمنان آمریکا نامیده می شوند و نهادهای بین المللی تحت الشعاع قرار خواهد داد، هر چند که در نهایت چندان تغییری در سیاست های گذشته ایجاد نخواهد شد.
نگاه جهانی
انتخابات در برخی از کشورها نه تنها عرصه داخلی بلکه بر جایگاه و موقعیت جهانی آن کشورها نیز تأثیرگذار خواهد بود. روی کار آمدن اوباما در سال 2008 با شعار تغییر، اگرچه موقتاً باعث بهبود چهره آمریکا در عرصه جهانی شد، اما به علت سیاست های غلط وی ایجاد بهبود دوام نداشت. شکست وی در حزب دموکرات در انتخابات میان دوره ای کنگره نشان داد که حتی جامعه آمریکا نیز به وی اعتماد ندارند چنانکه بیش از 60 درصد مردم خواستار عدم تکرار ریاست جمهوری اوباما در سال 2012 هستند. این شکست مسلماً دیدگاه منفی جهانی در برابر آمریکا و شخص اوباما را به همراه خواهد داشت. این امر تقویت جایگاه مخالفان سیاست های جهانی آمریکا و رقبای آن را در پی دارد که مسلماً به چالش های بسیاری برای واشنگتن مبدل خواهد شد.
به هر تقدیر کارنامه دو ساله اوباما نشان داده که وی در عرصه جهانی نتوانسته به احیای جایگاه آمریکا بپردازد و با این شکست ابعاد بیشتری از این تزلزل را به نمایش گذاشته است. بازیگری آمریکا در معادلات جهانی و ایجاد اجماع در برابر مخالفانش در آینده با ابهامات بیشتری همراه است به ویژه اینکه انتخابات کنگره نشان داد، حتی مردم آمریکا نیز به سیاست های اوباما در عرصه جهانی اعتماد نداشته و خواستار تغییر آن هستند.
نتیجه‌گیری
در جمع بندی کلی از انتخابات میان دوره ای کنگره آمریکا می توان گفت که این انتخابات از یک سو بار دیگر، بسته بودن فضای سیاسی آمریکا در قالب دو حزب دموکرات و جمهوریخواه را به نمایش گذاشت که واهی بودن ادعای حمایت از آزادی فردی و احزاب در این کشور را آشکار کرد. از سوی دیگر، این انتخابات نمادی از نارضایتی مردم از سیاستمداران بود که مشارکت پایین مردم گویای این مسئله بود. اما مسئله مهم در این انتخابات «نه» بزرگ مردم آمریکا به سیاست های اوباما بود که چالش های بسیاری را برای وی در عرصه داخلی و جهانی به همراه خواهد داشت. این شکست چنان سنگین بود که بسیاری تأکید کرده اند که مردم آمریکا، اوباما را به دلیل سیاست های نادرست و عدم اجرای شعار تغییر، تنبیه کرده اند که نتیجه آن می تواند پایان حیات سیاسی وی پس از یک دور ریاست جمهوری باشد.