احزاب سیاسی ایران (بخش هشتاد و یکم)

عبدالله شمسى - دکترصادق سلیمى بنى
2- سیدمصطفی تاج‌زاده
سیدمصطفی تاج زاده، متولد 1335 تهران و عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت ایران اسلامی و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی ایران است.
تاج زاده8 مهر 1357 پس از دیداری با امام خمینی در پاریس، تحصیل را رها کرد و از آمریکا به ایران بازگشت. وی به عنوان نماینده ویژه گروه فلق در کمیته ویژه استقبال از امام انتخاب شد. پس از انقلاب، گروه فلق با پیوستن به شش گروه دیگر، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی را ایجاد کردند. وی بعد از انقلاب دارای مسئولیت های متعددی بود. پس از رحلت امام خمینی، از کارهای اجرایی کناره گرفت و در سال 1371 در مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران مشغول به تحصیل گردید. در مرکز مطالعات استراتژیک همراه با حجاریان، بهزادنبوی، عبدی و... و مدیریت تحقیقات روزنامه همشهری در سال های 1375و1376 و همچنین عضویت در تحریریه نشریه «عصر ما» ادامه فعالیت داد.(1) در همین مقطع به همراه حجاریان، سازگارا، اکبر گنجی، شمس الواعظین، آرش نراقی و... متأثر از اندیشه های سروش، جزو فعالان حلقه کیان نیز محسوب می شد.
او از سال 1375 در ستاد انتخابات خاتمی فعالیت کرد. با پیروزی خاتمی، در وزارت کشور به عنوان معاون سیاسی مشغول به کار شد و نهایتاً به علت بروز تخلفات گسترده در انتخابات مجلس ششم و مخدوش کردن آرای تهران از سمت خود برکنار شد.
او در ابتدا بیشتر پیرو تفکرات شریعتی بود، اما بر خلاف تفکرات ضد لیبرالیستی شریعتی، بعدها تحت تأثیر تفکرات روشنفکری التقاطی نظیر حلقه کیان تغییر رویکرد داد و به نوعی به صف مدافعان لیبرالیسم پیوست.
در ادامه با توجه به اینکه وی بیشتر یک عنصر و نیروی میدانی است نه فکری و تئوریک، به عملکرد وی بیشتر اشاره خواهد شد. تاج زاده در وقایعی همچون حادثه کوی دانشگاه(1378)، غائله خرم آباد(1379)، تحصن مجلس ششم، تخلف در انتخابات مجلس ششم و... نقش فعالی داشت که به جهت رعایت اختصار به برخی از آنها اشاره می گردد.
1- غائله 18 تیر 1378: در غائله 18 تیر سال 1378 نقش اعضای حزب مشارکت از جمله سعید حجاریان و تاج زاده و روزنامه های وابسته به حزب نیز که آتش تهیه گسترده ای را جهت شعله ور شدن اغتشاش تدارک دیده بودند، کاملاً مشهود است. تاج زاده در روز 18 تیر در جمع اغتشاشگران حضور یافت و با استفاده از جو ملتهب، مطالب تحریک آمیزی را بیان داشت، وی گفت: «مردم طی دو سال اخیر هزینه انتخاب بجا و بحق خود را می پردازند.» (2)
با وجود تفویض اختیار اداره نیروی انتظامی به وزیر کشور توسط رهبر انقلاب، تاج زاده در این جمع مدعی می گردد که: «بالاخره این نیرو یا باید فرماندهی وزارت کشور را بپذیرد و یا تکلیف آن مشخص شود تا ما بدانیم در اینگونه موارد چه باید کرد.»(3)
بعد ها نقل شد که تاج زاده خود هدایت میدانی اغتشاشات غائله 18 تیر 78 را نیز برعهده داشته است، روزنامه جوان در ویژه نامه «پتک جمهوریت» یکسال بعد از اغتشاشات سال 88 به این موضوع اینگونه می پردازد:
«خیلی ها معتقدند تیر 78 محصول طراحی تاج زاده بوده است. جالب اینجاست وقتی که روز 18 تیر جمعیت به سمت بیت مقام معظم رهبری رفتند و مسئولان امنیتی گفتند که خیابان جمهوری خط قرمز ماست، خود تاج زاده سوار بر موتور می آید و جمعیت را به جای دیگر هدایت می کند.»(4)
2- تخلف در انتخابات مجلس ششم: در حالی انتخابات مجلس ششم در اواخر سال 1378 برگزار گردید که تخلفات قابل توجهی در حوزه انتخاباتی تهران رخ داد و تاج زاده به عنوان رئیس ستاد انتخابات کشور، متهم ردیف اول محسوب می گردید.
این تخلفات شامل مواردی همچون: مغایرت تعداد تعرفه ها و برگ های رأی، آرای فاقد مهر نظارت، آرایی با دو خط، مغایرت تعداد آرای داخل صندوق با بازشماری مجدد، فقدان فرم که باید داخل صندوق باشد، پارگی لفاف صندوق ها، نبودن لاک و مهر بر روی برخی از صندوق ها می شد که در بررسی 867 صندوق مورد بازشماری توسط شورای نگهبان کشف شده بود. در پی درخواست دبیر شورای نگهبان از مقام معظم رهبری جهت حکم حکومتی و مصلحت اندیشی در این زمینه و دستور ایشان مبنی بر پیگیری قضایی عاملین این تخلفات، شورای نگهبان شکایتی را در این زمینه برای قوه قضائیه تنظیم و ارسال نمود.
دادگاه نیز پس از رسیدگی به موارد اتهامی در تاریخ (14/12/1379) حکم تاج زاده را اینگونه صادر کرد:
«... متهم سید مصطفی تاج زاده را در مورد اتهام اول، به یک سال حبس و شش ماه انفصال از عضویت در هیئت های اجرایی و نظارت و شعب اخذ رأی و درخصوص اتهام دوم، به نه ماه انفصال از خدمات دولتی و در مورد اتهام سوم، به سی ماه انفصال از خدمات دولتی، محکوم می کنم...»(5)
3- اغتشاشات سال 1388و نقش تاج زاده: وقایع بعد از انتخابات دهم ریاست جمهوری سال 1388 براساس مستندات فراوانی که آشکار شد، جریانی از قبل طراحی شده بود که افراد و گروه های دخیل، سعی در تغییر مدیریت قوه مجریه و تغییر در برخی اصول و ارکان نظام داشتند و برای رسیدن به این هدف از ظرفیت های داخلی و خارجی ازجمله اغتشاشات خیابانی، استفاده از ظرفیت به اصطلاح جنبش های اجتماعی، رسانه های داخلی و خارجی و... بهره بردند. احزابی همانند مشارکت و اعضای آن نظیر تاج زاده نقشی تأثیرگذار داشتند که در اینجا اشاره کوتاهی به نقش تاج زاده می شود.
الف- شرکت در جلسه دوشنبه ها به صورت یک هفته در میان که حدود دوسال به طول انجامید. در این جلسات، تاج زاده به همراه برخی دیگر از اصلاح طلبان حضور داشتند که برای بازگشت به قدرت در انتخابات ریاست جمهوری جلسه می گذاشتند. در این جلسات، در خصوص تخریب نظام، رهبری، شورای نگهبان، نیروهای مسلح، صدا وسیما طرح هایی ارائه می گردد تا از این طریق، زمینه برای حرکت های خیابانی فراهم گردد.(6)
ب- جلسه دیگری که تاج زاده در آن حضور فعال داشت، جلسات پنجشنبه های دفتر مهدی هاشمی بود که نزدیک به دوسال تا انتخابات ریاست جمهوری سال 1388 ادامه داشت.
مهدی هاشمی، امین زاده، مرعشی، بهزاد نبوی، موسوی لاری، عطریانفر، تاج زاده و بعضی اوقات محمد خاتمی در آن حضور داشتند. آنها صبحانه می خوردند و تا ظهر راه های برگشت به قدرت را بررسی می کردند.(7)
ج- تاج زاده از اولین افرادی بود که موضوع القای تقلب را مطرح نمود و حدود هشت ماه پیش از انتخابات مصر بود که باید قبل از هرچیز، طرح تقلب را در دستور کار خود قرار دهیم.عصاره فعالیت های تاج زاده به خصوص طی چهار سال منتهی به انتخابات دهم ریاست جمهوری، القای این محور ها بود که همه مشکلات را به گردن رهبری بیندازیم، احمدی نژاد را عامل رهبری بدانیم، اجماع علیه وی درست کنیم، گروه های مخالف را متحد کنیم و فضای خیابانی را برای تقلب یا جشن مهیا نماییم. وی معتقد بود در صورت پیروزی، با تجربیاتی که در این سال ها به دست آوردیم، خواهیم توانست رهبری را مهار کنیم.(8)
د- تاج زاده از جمله اولین افرادی بود که به همراه حجاریان و میردامادی برای به دست گیری قدرت توسط حزب، پیشنهاد استفاده از مدل انقلاب های رنگین و تئوری «جین شارپ» را ارائه داد. در جلسه کمیسیون تدوین استراتژی حزب که در تاریخ 19 تیر ماه 1387 تشکیل گردید، پس از بیان مدل های مختلف برای در دست گرفتن قدرت، تاج زاده چنین می گوید: «راه چهارم هم سلاح آمریکاست و انقلاب مخملی که من موافق راه چهارم هستم، تئوری جین شارپ و براندازی نرم خارجی و اینها هم در همین راه چهارم است.»(9)
تاج زاده به دلیل برنامه ریزی و اقداماتی که در راستای جنگ نرم منتهی به آشوب های بعد از انتخابات ریاست جمهوری دهم انجام داد، چند روز بعد از انتخابات دستگیر شد و از سوی دادگاه به اتهام اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی و فعالیت تبلیغی علیه نظام، مجموعاً به 6 سال حبس تعزیری و 10 سال محرومیت از فعالیت در احزاب و مطبوعات محکوم گردید.(10)
توبه از خط امام
مصطفی تاج زاده در مرخصی از زندان، نامه ای را منتشر کرد که به نحو ملموسی گذشته انقلاب و عملکرد و اندیشه های امام را زیر سوال می برد. هرچند تاج زاده قصد دارد که دوران زندان بعد از انتخابات سال 1388 را دلیل بازنگری درباره گذشته و افکار و قضاوت هایش بداند، ولی حقیقت امر این است که این توبه و بازنگری حداقل دو دهه قبل و در حلقه کیان با پیروی از افکار این حلقه و امثال دکتر سروش اتفاق افتاده بود .
مصطفی تاج زاده در بخشی از این نامه، در واقع به اعدام تروریست ها، ضد انقلاب و ساواکی های اوایل انقلاب اشاره می کند و می نویسد:
«واضح تر بگویم، سکوت تأیید آمیز درباره نحوه محاکمات دادگاه انقلاب خطای ما بود... به همین دلیل ما حتماً باید اعتراف کنیم اما نه در دادگاه های نمایشی و آن طور که بازجوها می خواهند و به اتهامات موهوم مرتکب نشده، بلکه در پیشگاه ملت و بر اساس حقیقت.»
تاج زاده در ادامه به این مسئله می پردازد که:
«نسل انقلاب باید اعتراف کند. اعتراف می کنم که اگر در زمان خود در مقابل مواجهه نادرست با آیت الله شریعتمداری و برای حفظ حریم مرجعیت اعتراض می کردیم، کار به جایی نمی رسید که امروز حرمت مراجع و عالمانی همچون مرحوم آیت الله منتظری و حضرات آقایان وحید خراسانی، موسوی اردبیلی، صانعی، بیات زنجانی، دستغیب شیرازی، طاهری اصفهانی، جوادی آملی و... حتی در صدا و سیما مورد تعرض قرار گیرد و کار به جایی برسد که حتی بیت و نوه امام و حسینیه و مرقد ایشان و نیز آرامگاه مرحومان صدوقی و خاتمی از تعرض مصون نماند.»(11)
تاج زاده در ورای استفاده از نام بزرگانی همچون جوادی آملی، وحید خراسانی، صدوقی و حتی حضرت امام، سعی دارد استدلالات خود را هماهنگ با آنها القا نماید، این درحالی است که شریعتمداری در کسوت مرجعیت، علاوه بر توطئه های سنگین علیه انقلاب، در برنامه ریزی ترور امام خمینی نیز نقش فعالی داشت. یا آیت الله منتظری که در هنگام حضور امام و حتی بعد از رحلت ایشان تا آخر عمرش از تقابل با انقلاب و خط امام دست نکشید و همچنین افرادی همچون شهید صدوقی که خود قربانی تروریست هایی بودند که روند محاکمه آنها در این نامه، مورد اعتراض تاج زاده قرار گرفته بود.
تاج زاده همچنین در ادامه به دفاع از بازرگان و نهضت آزادی می پردازد که از دید حضرت امام خمینی، موجب انحراف بسیاری از جوانان از خط اصیل اسلامی شده بودند و اینچنین عمق افکار خود را در تبعیت از اندیشه های حلقه کیان و سروش و همچنین هم اندیشی با ملی- مذهبی هایی مانند نهضت آزادی برملا می کند.