سرما و خصوصی سازی/ دکترحسین عبده تبریزی

بازار سرمایه و بویژه سرمایه گذاران به طور دایمی شکایت کرده اند که پس از فروش سهام شرکتهای دولتی، دولت حمایتهای خود را از این شرکتها قطع کرده و منافع سهامداران را در نظر نمی گیرد. آنان نمونه هایی را ارایه می کنند که دولت پس از فروش سهام شرکتی، از صدور پروانه بهره برداری برای معادن آن سر  باز زده است؛ بهره های مالکانه و قیمت خوراک و مواد اولیه  شرکتهای واگذار شده از قبیل پتروشیمی ها را بالا برده است. پس از فروش سهام شرکتهایی چون پتروشیمی و لبنی، قیمت محصولات آنها را کنترل کرده است؛ بعد از واگذاری شرکتها، قراردادهای فی مابین با آن شرکتها را لغو کرده یا قرارداد جدید دولتی به آنها نداده است. این امر البته به دولت خاصی هم مربوط نبوده و کم و بیش در دولتهای مختلف تکرار شده است.

اکنون برف و سرما و تصمیم جدید دولت به قطع گاز و برق کارخانه ها و بویژه واحدهای تولیدی انرژی بری چون فولاد و سیمان، نگرانی جدیدی برای سهامداران به وجود آورده است. سهامدار سیمانی که سالهای طولانی شاهد واگذاری منافعش به بازار سیاه بوده، تحمل کرده است که با اعمال سیاست کنترل قیمت، سود شرکتهای سیمانی کاهش یابد، اما اکنون شاهد تحول دیگری است. دولت تصمیم گرفته است گاز کارخانه های سیمان را قطع کند، تا حداقل گاز به واحدهای مسکونی برسد.

هرچند این تصمیم که کارخانه ها تعطیل شود تا منازل گاز و برق داشته باشند، از دید اقتصاد سیاسی قابل فهم است، اما سهامداران این واحدها به هیچ وجه منطق اقتصادی این تصمیمها را نمی پذیرند و نمی دانند چرا باید هزینه های چنین تصمیمهای غیراقتصادی را بپردازند که در عین حال به زیان اشتغال است و نرخ رشد تولید ناخالص داخلی را هم کاهش می دهد. برف و سرمای زمستان امسال، به دلیل زیانهایی که به واحدهای تولیدی وارد کرده، مشکل دیگری از فرآیند خصوصی سازی واحدهای دولتی در ایران را به نمایش گذاشته است.

سهامداری که می خواهد سهام فولاد و مس و سیمان بخرد، اکنون درمی یابد که غیر از دهها تصمیم ضد منافع بخش خصوصی که دولت می تواند اتخاذ کند، اکنون تصمیم جدیدی به فهرست یاد شده اضافه می شود. دولت می تواند تحت  تأثیر شرایط جغرافیایی، با تصمیم به قطع برق و گاز شرکتهای موضوع خصوصی سازی، مشکل دیگری به وجود آورد.

اگر متن مصوبه  مجلس در مورد خصوصی سازی که اکنون بین مجلس و شورای نگهبان در رفت  وآمد است، در نهایت تصویب شود، بلافاصله  باید به دنبال اصلاحیه ای بر آن بود که در آن، غیر از منع دولت از دهها اقدامی که بعد از خصوصی سازی می تواند به منافع شرکتهای واگذار شده صدمه بزند، این موضوع نیز با وضوح در آن بیاید که دولت نمی تواند به دلیل برف و سرما، تصمیم به قطع برق و گاز واحدهای خصوصی شده بگیرد.