شکستى دیگر در کارنامه نومحافظهکاران/سعید سبحانی

اشاره:شکست سفر خاورمیانه اى بوش سبب افزایش انتقاد مردم و سیاستمداران آمریکایى نسبت به نومحافظه کاران شده است.این در حالى‌است که بوش آخرین ماههاى ریاست جمهورى خود را سپرى نموده و به هیچ عنوان قدرت ایجاد تحولى بنیادین در سیاست خارجى ناکارآمد خود را ندارد....

جرج بوش در سفر خاورمیانه اى خود به بدترین وجه ممکن شکست خورد تا آخرین تیر نومحافظه کاران که در تاریکى شلیک شده بود نیز به هدف نرسد.رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا در حالى وارد خاورمیانه شد که همه منابع تحلیلى و خبرى منطقه از شکست محتوم وى سخن به میان آورده بودند.بوش پسر در قالب سفر خاورمیانه‌اى خود شکست سختى را در کارنامه سیاست خارجى نومحافظه کاران ثبت نمود.شکستى که ابتدایى ترین نمود آن اعلام خبر استعفاى نیکلاس برنز بود.سفر “جرج بوش” به خاورمیانه نتیجه‌اى جز افزایش مخالفت کشورهاى این منطقه با وى و سیاستهاى آمریکا در پى نداشت و یک شکست بود.

در این خصوص رسانه هاى مختلف سفر بوش به خاورمیانه را نقد نموده و بر بیهودگى و شکست این سفر تاکید نموده‌اند.به گفته هفته نامه تایم، نه تنها کشورهاى مخالف آمریکا بلکه کشورهایى که رابطه نزدیکى با واشنگتن داشتند و جلوى پاى او فرش قرمز پهن کردند، نیز از وى انتقادهایى کردند که محتاطانه‌تر بودند.

حتى لیبرال‌ترین روزنامه‌هاى عرب هم صداقت بوش در تلاش براى تاسیس کشور فلسطین را زیر سوال بردند و از مبارزه وى براى زیر فشار قرار دادن ایران بر سر برنامه اتمى این کشوراز وى انتقاد کردند.

حتى برخى مقامات ارشد عرب پیش از آنکه بوش کشورشان را ترک کند، مخالفت خود را با عقاید وى ابراز کردند.

از سوى دیگر،تلاش بوش براى راه‌اندازى ائتلاف عرب براى منزوى کردن ایران در خلیج فارس، با شکست مواجه شده است.جرج بوش امیدوار بود که در سفر خود به خلیج فارس، متحدانى در مبارزه با “ ایران” بیابد. او از بحرین گرفته تا کویت و امارات متحده عربى و از عربستان سعودى دیدن کرد و کوشید سران این کشورها را به تشکیل جبهه‌اى علیه ایران برانگیزاند. اما بوش پسر در این راستا ناکام ماند و با پاسخ منفى کشورهاى عربى رو به رو شد.روزنامه نیویورک تایمز با اشاره به سخنان تحریک آمیز اخیر رئیس جمهور آمریکا در کشورهاى عرب حوزه خلیج فارس درباره ایران در اشاره به غیر ممکن‌بودن ائتلاف بوش با اعراب بر ضد ایران اذعان نموده است که بوش تلاش مى کند کشورهاى عربى را علیه ایران متحد کند، اما آیا در سراسر کشورهاى حوزه خلیج فارس، خانواده هایى را مشاهده مى کنید که به راحتى به دو زبان صحبت کرده و آشنایانى را هم در ایران و هم در کشورهاى عربى دارند، پس بعید به نظر مى رسد که صحبتهاى بوش بتواند این رابطه چند صد ساله را از بین ببرد.

سفر بوش به منطقه واکنشهاى زیادى را در رسانه هاى جهان داشته و اغلب آنها به بى نتیجه بودن آن اشاره کرده اند، براى مثال هفته نامه نیوزویک در تحلیلى این سفر بوش را یک کمدى سیاه توصیف کرده بود و رئیس کمیته امور بین الملل شوراى فدراسیون روسیه (سنا) نیز سفر رئیس جمهور آمریکا به خاورمیانه را اقدامى عوام فریبانه توصیف کرد.

تنها چند روز پس از دیدار رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا از کویت، “محمد صباح السالم الصباح” وزیر امور خارجه این کشور در کنار “منوچهر متکی”، وزیر امور خارجه ایران، قرار گرفت و اعلام نمود که ایران دوست کویت است.

در طول تاریخ، باعث خوشحالى مردم نشده‌است و این مساله نشان‌دهنده عدم محبوبیت بوش در بین مردم و کم شدن اعتبار وى در بین سران کشورها عرب است که آنان را متحد خود مى‌انگارد.

بوش در آخرین توقف خود در مصر و در”شرم الشیخ” از “حسنى مبارک” رئیس جمهور این کشور به عنوان فردى با تجربه یاد کرد و وى را همکار استراتژیکى ارزشمندى براى ایجاد صلح و امنیت در منطقه دانست. وى اما از سرکوب و محبوس کردن روز افزون مخالفان و منتقدین مبارک سخنى به میان نیاورد.

گرمترین استقبال از بوش توسط عربستان سعودى انجام گرفت و “ملک عبدالله ابن عبدالعزیز ال‌سعود” با دعوت وى به باشگاه اسب سواریش در خارج از ریاض، امتیاز ویژه‌اى را که مخصوص دوستان نزدیک وى است به بوش داد.

اما هنگامى که مخالفتها با عقاید بوش در مورد مسائل مختلف خاورمیانه جنبه عمومى پیدا کرد، مقامات عربستان درنگ نکردند. “سعود الفیصل” وزیر امور خارجه عربستان در دیدار با “کاندولیزا رایس”، درخواست وى براى اتحاد اعراب با اسرائیل را رد کرد و ارزیابى نسبتا خوشبینانه وى درباره صلح سیاسى در عراق را تائید نکرد.

وزیر نفت عربستان نیز در پاسخ به تلاش بوش براى راضى کردن این کشور به افزایش تولید نفت به منظور پایین آوردن قیمت آن گفت: “ما تنها در صورت نیاز بازار تولید نفت را افزایش خواهیم داد.”

یکى دیگر از رسانه هایى که سفر بوش به خاورمیانه را مورد نقد و بررسى قرار داده است،روزنامه عکاظ چاپ عربستان سعودى است.به عقیده این روزنامه،”جرج بوش” رئیس جمهورى آمریکا در ماموریت خود به منطقه خاورمیانه با شکستى مفتضحانه روبرو شد.

از ابتدا کاملا مشخص بود که این ماموریت عبث و بى‌نتیجه خواهد بود و دستاوردى براى رئیس جمهورى آمریکا نخواهد داشت.

تحریک جهان عرب علیه جمهورى اسلامى ایران از مهم‌ترین اهداف رئیس جمهورى آمریکا بود.

رئیس جمهورى آمریکا که هرگونه فشار علیه رژیم صهیونیستى را رد مى‌کند، با این سفر قصد داشت خود را درجهان عرب فردى مصلح و صلح طلب جلوه دهد. کسى که هرگونه گفتگوى منطقى با فلسطینى‌هایى که حقوقشان ضایع شده را رد مى‌کند چگونه مى‌تواند در منطقه‌اى که اکنون به بشکه‌اى از باروت مبدل شده، دم از صلح و امنیت بزند. اکنون مردم فلسطین که همه چیز خود را از دست داده‌اند با استناد به “حق وتوی” آمریکا حتى در سازمان ملل جایى براى احقاق حقوق خود ندارند.

در خصوص جمع بندى سفر بوش به خاورمیانه نیز مى توان به نکات مهمى اشاره نمود.روزنامه فایننشال تایمز در این خصوص نوشته است که بوش در خاورمیانه منفور است.بوش اصرار دارد که یک فرصت نادر براى صلح وجود دارد، چرا که اسرائیلیها و فلسطینیها رهبرانى دارند که خواستار این توافق هستند. همچنین وى اعتراف مى کند که کل منطقه در نتیجه گزارش ماه گذشته سازمانهاى اطلاعاتى آمریکا گیج و سردرگم شده و اینکه هم اکنون واشنگتن باید راهبرد خود را در برابر ایران شفاف کند.

واقعیت امر این است که اکثریت مردم فلسطین صلح مد نظر بوش و تونى بلر را به هیچ عنوان نمى پذیرند و همچنان به حمایت خود از حماس ادامه مى دهند.از سوى دیگر،جمهورى اسلامى ایران به عنوان اصلى ترین قدرت خاورمیانه وجهه مثبتى در بین دیگر کشورهاى منطقه دارد و ایالات متحده قادر به تخریب این وجهه نیست.

در نهایت اینکه سفر اخیر جرج بوش به خاورمیانه را مى توان نقطه اوج استیصال نومحافظه کاران ایالات متحده آمریکا در نظام بین الملل دانست.شاید در پایان این مطلب لازم باشد بر جمله وزیر امور خارجه مصر در خصوص سفر خاورمیانه اى بوش تاکید نماییم:

«اگر بوش مى‌خواست کارى براى روند صلح در خاورمیانه انجام دهد، مى‌بایست خیلى وقت پیش، از ابتداى دوره‌ ریاست جمهورى‌اش به اقداماتى در این زمینه دست مى‌زد.»