توافقات جمعی در باکو

بصیرت: کشورهای حاشیه دریای خزر توانستند در مذاکرات اخیر خود در باکو به توافقاتی با یکدیگر دست پیدا کنند.این توافقات را می توان در حوزه های گوناگون مورد تجزیه و تحلیل و ارزیابی قرار داد .پنج عضو کشورهای حاشیه دریای خزر در سومین اجلاس خود در چند مورد به توافق رسیدند. در زمینه نظامنامه امنیتی دریای خزر، کشورهای حاشیه دریای خزر بر همکاری‌های ارگان‌های امنیتی و انتظامی برای مقابله با قاچاق مواد مخدر، جنایات سازمان یافته و مهاجرت‌های غیر قانونی تاکید کردند. همچنین پنج کشور عضو در زمینه‌های دیگری مانند انرژی، حمل و نقل دریایی و مبادلات فرهنگی به توافقاتی رسیدند. همچنین توافق شده است که اجلاس بعدی 5 عضو کشورهای حاشیه دریای خزر در روسیه یا قزاقستان برگزار شود.‏واقعیت امر این است که همکاری
5 کشور ساحلی در راستای مقابله با قاچاق مواد مخدر کاملا الزامی می باشد و در این خصوص باید تحت چارچوب نظامنامه امنیتی یاد شده به فعالیت بپردازند.به عبارت بهتر تامین امنیت کامل دریای خزر نیاز مند مسئولیت پذیری همه کشورهای ساحلی خزر می باشد.
مسئله دیگری که نسبت به آن اشاره شده است مهاجرت غیر قانونی می باشد.این مهاجرت از طریق دریایی صورت می گیرد.این نوع مهاجرت غیر قانونی که جریمه حقوقی سنگینی بر آن مترتب می باشد معمولا در سایر آبهایی که به چند کشور منتهی می شوند وجود دارد.در هر صورت باید در سایه تلاش و همکاریهای گسترده جمعی این معضل را نیز مهار نمود.‏
در هر صورت سران 5 کشور ساحلی خزر در پایان سومین اجلاس خود در باکو یادداشت تفاهم همکاری‌های امنیتی در 15 بند امضا کردند. امضای این یادداشت تفاهم به خودی خود منجر به
تعهد پذیری سایر اعضا نسبت به یکدیگر خواهد شد.‏این یادداشت تفاهم که در15 بند به امضا رسید کلیه مسائل مربوط به امنیت دریای خزر و بویژه امنیت زیست محیطی آن را مورد توجه قرار داده و در بخشی از آن مقرر شد صید ماهیان خاویاری از این دریا برای پنج سال منوط به آنکه کارشناسان حداکثر ظرف مدت سه ماه راه‌های اجرای این بخش از توافق را بررسی و اعلام نمایند، ممنوع شود.بنابر این کارشناسان مربوطه باید فعالیتهای خود را در خصوص تدوین راههای اجرایی مربوط به این موضوع تشدید نمایند.همچنین در این اجلاس روسای کشورهای ساحلی توافق کردند کارشناسان کشورهای عضو در یک مدت زمان مشخص بررسی‌های کارشناسی لازم برای تعیین عرض جغرافیایی و حدود حق حاکمیت پنج کشور عضو از خزر را انجام دهند.در این میان مشخص شدن مدت زمان بسیار اهمیت دارد.در این خصوص باید دست به نوعی ابهام زدایی از نقاط مبهم موجود در خصوص دریای خزر نمود.از این رو لازم است زمان معین و وظایف شفافی برای سایر اعضا تعریف شود . در پایان این اجلاس همچنین بیانیه مشترکی نیز از سوی روسای جمهور پنج کشور منتشر شده است .احمدی‌نژاد گفت: روند همکاری‌ها از اجلاس اول که در عشق‌آباد برگزار شد، بسیار سازنده بوده است. در اجلاس تهران این همکاری‌ها تقویت شد و در اجلاس باکو بنای عظیم همکاری و دوستی و هم‌گرایی در منطقه پایه‌گذاری شده است. فضا برای تکمیل رژیم حقوقی دریای خزر باز شده است و نشست ما در اجلاس رم موفق بود. سازماندهی بسیار خوب بود و نگاه سازنده و اراده مثبت توسط اعضا در بحث‌ها وجود داشت. در این خصوص 5 رئیس جمهور شرکت کننده در اجلاس خزر کنفرانس مطبوعاتی مشترکی برگزار کردند .در ابتدای این کنفرانس مطبوعاتی الهام علی‌اف ـ رئیس‌جمهور آذربایجان ـ با تشکر از شرکت سران کشورهای حاشیه خزر در این اجلاس تاکید کرده است که در این اجلاس برای اولین‌بار درباره‌ استفاده از منابع زنده دریای خزر و حفاظت محیط زیست آن توافق شد و امیدواریم در اجلاس بعد سایر مسائل نیز حل و فصل شود. ما کشورهای حاشیه خزر مشترکات زیادی در زمینه اقتصادی و سایر زمینه‌ها داریم و در زمینه حمل و نقل و حامل‌های انرژی توافق شد که با هم همکاری‌های بیشتری داشته باشیم و روابط خود را توسعه دهیم. همچنین سند همکاری‌های امنیتی در دریای خزر به توافق رسید. ‏رئیس‌جمهور آذربایجان تاکید کرده است که توافق‌های اخیر موید حسن همجواری کشورهای حاشیه خزر می باشد و امیدواراست روابط بین کشورها هرچه بیشتر تعمیق شود و بتوانند رژیم حقوقی دریای خزر را تعیین کرده و در اجلاس آینده درتمام مسائل باقی مانده به توافق برسند. ‏در نهایت اینکه باید با سرعت عمل همراه با دقت امور مربوط به دریای خزر را مورد بررسی قرار داد و به نتیجه مطلوبی در این خصوص دست پیدا کرد.هنوز تعیین رژیم حقوقی دریای خزر اصلی ترین دغدغه در این خصوص محسوب می شود .در این راستا باید مذاکرات همه طرفها ادامه پیدا کند .
علی بیات