طرح سپر آهنین اولمرت/سعید آقا علیخانى

«دوست دارى به جاى اینکه بیاى اسرائیل و منفجر شى ،برى غزه و واسه خودت حال کنى

- هرگز،من قسم خوردم که کارم را تو اسرائیل انجام بدم.

اگه من به جاى تو این کارو انجام بدم چى

- یعنى تو مى خواى به جاى من خودتو در اشکلون منفجر کنى

دقیقا!

- ولى چه جورى ،مگه تو اسرائیلى نیستى

چرا، ولى ساخته دست اولمرت و رفقاشم.

- نفهمیدم ...یعنى چى

یعنى اینکه از این به بعد، لازم نیست، شما فلسطینى ها خودتونو را به زحمت بندازید، ما خودمون به جاى شما این کارو انجام مى دیم .امروز اشکلون را منفجر مى کنیم، فردا اشدود و پس فردا تل آویو!…».

آنچه که خواندید ،گفت و گوى میان یک فلسطینى و یک اسرائیلى نیست بلکه گفت و گویى خیالى میان یک موشک فلسطینى قسام و یک موشک اسرائیلى از سامانه نظامى موسوم به «سپر آهنین» است که متن کامل آن به قلم «موشه فاگلین»؛ رقیب راستگرا و تندروى بنیامین نتانیاهو (براى تصدى رهبرى حزب لیکود ) در روزنامه «مکور ریشون» (منتشره در یکى ازشهرک هاى یهودى نشین کرانه باخترى) به چاپ رسیده است.

در واقع این مکالمه، یک مکالمه ساده خیالى نیست بلکه نوعى طنز سیاسى در مورد طرح «سپر آهنین» است که دولت اسرائیل هفته گذشته به شکل رسمى از اجراى آن سخن گفت و به ادعاى «ایهود باراک»، وزیر دفاع اسرائیل ،این پرده آهنین طى سه سال آینده قادر به دفع حملات موشک «قسام» فلسطینى و «کاتیوشا»ى حزب الله و پس از پنج سال، قادر به دفع حملات موشک هاى «اسکاد »سوریه و حتى موشک هاى دوربرد دیگر دولت هاى مخالف اسرائیل خواهد بود.

فاگلین به عنوان منتقد تندروى دولت اولمرت در قالب این طنز سیاسى معتقد است که آنچه امنیت اسرائیل را به خطر انداخته است، موشک قسام یا ... نیست، بلکه این سیاست هاى اولمرت در قبال فلسطینى هاست که امنیت اسرائیل را تهدید مى کند و هیچ سامانه موشکى قادر به رفع آثار زیانبار این راهبرد اشتباه نیست.

انتقاد به تمرکز اولمرت بر این سامانه موشکى البته منحصر به فاگلین نمى شود و رابین فیدهاستور از دیگرمنتقدان دولت اسرائیل نیز تبلیغات دولت براى این سامانه موشکى را «فریبکارى مى داند که نظامیان با همراهى سیاستمداران به راه انداخته اند».

اما طرح «سپر آهنین» چیست و آیا این طرح سازوکارى نظامى تلقى مى شود یا آنکه بیشتر کاربردى سیاسى دارد

ماجراى سامانه موشکى سپر آهنین البته به ۱۲ سال پیش یعنى فوریه سال ۱۹۹۶ بازمى گردد.در آن زمان ،ارتش اسرائیل هنوز جنوب لبنان را در اشغال خود داشت و حزب الله لبنان، شهرک مرزى «شیمونه» را هدف موشک هاى کاتیوشاى خود قرار مى داد وشیمون پرز نخست وزیر وقت اسرائیل در واکنش به این اقدام حزب الله ادعا مى کرد که ارتش اسرائیل به زودى سامانه موشکى را راه اندازى خواهد کرد که موشک هاى حزب الله را پیش از رسیدن به اسرائیل هدف قرار مى دهد.این ادعاى پرز به زعم مخالفان، یک ادعاى پوچ و نوعى لفاظى سیاسى براى اقناع شهروندان این رژیم تلقى مى شد با این وجود موافقان این طرح با در نظر داشتن خطر موشک هاى کاتیوشا براى نیروگاه هسته اى دیمونه عملى شدن آن را چندان دور از ذهن نمى دانستند.

دکتر« عودید عمیحاى»، فیزیکدان و کارشناس امور تسلیحات اسرائیل درشرکت« رافائل» در این زمینه مى گوید:«آمریکایى ها از سال ۱۹۷۸ در این زمینه تحقیق کرده اند وموفقیت هاى چشمگیرى هم به دست آورده اند زیرا با ورود اشعه لیزر به بازارصنایع نظامى، سامانه موشکى آنها دست کم ۴۶ بار به شکل صد درصد موفقیت آمیز در پایگاه تحقیقات نظامى وایت ساندس آزمایش شد ...بنا بر تحقیقات کارشناسان این پایگاه، یک موشک از لحظه شلیک نیاز به ۲۰ثانیه زمان دارد تا به یک هدف اصابت کند ویک سامانه ضد موشکى براى ردیابى موشک مهاجم در وهله اول نیاز به سیستم رادار دارد و پس از شناسایى مهاجم باید موشکى با سرعتى به مراتب بیشتر از سرعت موشک دشمن به پرواز درآید تا آن را در آسمان منهدم کند».

بکارگیرى این سامانه البته به این سادگى نیست و به همین دلیل مورد تمسخر بسیارى از کارشناسان نظامى اسرائیل قرار گرفته است زیرا آنان معتقدند که چنین سامانه اى از نظر اقتصادى مقرون به صرفه نیست بنابراین، شناسایى و انهدام سکوهاى پرتاب موشک کاتیوشا راهکار ارزان ترى است اما همین راهکار نیز عملى نشد زیرا پس از عقب نشینى اسرائیل از لبنان در مه ۲۰۰۰ احتمال شلیک موشک از جانب حزب الله منتفى تلقى مى شد و نیازى به طرح سپر آهنین نبود.

پس از عقب نشینى از لبنان، طرح سپر آهنین به بوته فراموشى سپرده شد تا اینکه موشک هاى فلسطینى قسام از راه رسیدند.کارشناسان نظامى اسرائیل در روزهاى آغازین شلیک این موشک ها چندان توجهى به این تهدید جدید نمى کردند زیرا معتقد بودند که ساختار ابتدایى آن مانع از وارد کردن خسارت ها ى جدى مى شود وخطراین موشک ها براى فلسطینى ها بیشتر از ساکنان مرزى اسرائیل است.این تحلیل در ابتدا تا حدودى پذیرفتنى بود اما شلیک ممتد و پیاپى این موشک ها و آثار پیش بینى نشده آن دوباره باعث مطرح شدن طرح سپر آهنین شد.

در سال ۲۰۰۴ ،«موشه یعلون» رئیس ستاد مشترک ارتش اسرائیل براى رسیدگى به مسئله دفاع موشکى ،کمیسیون ویژه اى به ریاست معاون وقت خود «دان حالوتس » تشکیل داد .دان حالوتس خود از فرماندهان نیروى هوایى بود و همین مسئله باعث شد تا وى با ارائه طرح «تعقیب و انهدام موشک ها بوسیله هواپیماهاى جنگنده »؛ طرح سپر آهنى را یکسره کنار بگذارد اما همین طرح نیز در جریان جنگ ۳۳ روزه لبنان ناکارآمدى خود را نشان داد زیرا در این جنگ بیش از ۴۰۰۰موشک کاتیوشا و مانند آن از سوى حزب الله به سمت شهرک هاى شمال اسرائیل و حتى «حیفا» شلیک شد و فلسطینى ها نیز با پیشرفته ترکردن موشک قسام، حملات جدیدى را علیه اسرائیل آغاز کردند. بنا به گفته مقامات نظامى اسرائیل، تا پایان سال گذشته میلادى ۲۳۸۳ موشک قسام و۴۰۰۰خمپاره از سوى فلسطینى ها به جنوب اسرائیل شلیک شده که این حملات تاکنون به کشته شدن ۲۰ اسرائیلى منجر شده است. تداوم حملات موشکى علیه اسرائیل این امکان را براى راستگرایان اسرائیل فراهم آورده است که از آن علیه کارآمدى راهبردهاى امنیتى دولت اولمرت استفاده کنند. ایهود باراک، وزیر جنگ از جمله کسانى است که علم مخالفت با عقب نشینى از غزه را برافراشته و معتقداست که هرگونه عقب نشینى از غزه و حتى صلح با طرف فلسطینى پیش از راه اندازى سامانه سپر آهنین، «یک اشتباه محض» است ،روى دیگر این رویکرد آن است که نظامیان، مشکلات اولمرت در مواجهه با موشک هاى مهاجم را یک «فرصت استثنایى» تلقى مى کنند زیرا مى دانند که حمله به غزه به کنار نهادن گزینه هاى سیاسى و درنتیجه به حاشیه راندن سیاستمداران منجر خواهد شد.

فشار پشت پرده نظامیان - به عنوان رقباى جدى سیاستمداران - در کنار خشم روز افزون افکار عمومى البته بى تأثیر نبوده است زیرا ایهود اولمرت پس از پایان جنگ ۳۳ روزه؛«عمیر پرتس»، وزیر سابق دفاع اسرائیل را مأمور تشکیل هرچه سریعتر کمیسیونى براى حل مشکل موشک هاى مهاجم کرد.کمیسیون مزبور با ریاست« گابى اشکنازى »مدیر کل وقت وزارت دفاع (و رئیس کنونى ستاد مشترک ارتش) تشکیل وهرچند مقرر شد که اجراى طرح به شرکت« رافائل»- وابسته به ارتش اسرائیل- واگذار شود اما اجراى این طرح به شکل جدى توسط ایهود باراک وزیر دفاع کنونى مدیریت مى شود.باراک براى عملى کردن طرح فشار فزاینده اى را به دولت و وزارت امور اقتصادى آورده و نتیجه تلاش او باعث شده است که طرح سپر آهنین به عنوان «مهمترین طرح نظامى دولت» در اولویت قرار گیرد تا جایى که دولت اسرائیل در جلسه اى که ماه گذشته براى رسیدگى به طرح سپر آهنین تشکیل شد، مبلغ ۲۲۰ میلیون دلار به عنوان سرمایه گذارى اولیه به این طرح و مبالغ دیگرى را براى تأمین هزینه هاى ناشى از رفع مشکلات احتمالى آن اختصاص داد.

دولت اسرائیل اکنون بخوبى مى داند که مرحله اول این طرح دست کم نیازمند دو سال زمان(تا سال ۲۰۱۰) براى آنچه برطرف کردن خطر موشک هاى کوتاه برد قسام مى خواند، است و در مرحله دوم که تا سال ۲۰۱۳ به طول خواهد انجامید، مى توان به هدف قراردادن موشک هاى میان برد و دور برد امیدوار بود اما هیچ تضمینى وجود ندارد که در این مدت تغییر جدیدى در ساختار موشک هاى مهاجم بوجود نیاید.

دکتر «عمیحاى» کارشناس بلندپایه در شرکت اسرائیلى تولید جنگ افزارهاى مدرن رافائل با آنکه شرکت متبوعش، مجرى این طرح است اما از منتقدین آن نیزمحسوب مى شود زیرا معتقد است؛ روى آوردن به سامانه سپر آهنین (بکارگیرى موشک هاى ضد موشک ) در مقایسه با سامانه لیزرى ایالات متحده که هزینه آن یک چهارم هزینه سامانه موشکى اسرائیل است یک طرح بى فایده و ناکارآمد است.

به عقیده عمیحاى:« بهره بردارى از سامانه لیزرى دوسال بیشتر به طول نمى انجامد اما ارتش بدون درنظر داشتن خطراتى که متوجه اسرائیلى ها مى شود با ارائه گزارش هاى دروغین ،دولت را به راه اندازى سامانه سپر آهنین واداشته است؛ سامانه اى که در آن ادعا مى شود؛ تولید هر موشک ۴۰هزار دلار هزینه دربردارد حال آنکه در حقیقت؛ تولید هر موشک دست کم ۱۰۰هزاردلار آب مى خورد!حالا خودتان بگویید آیا عاقلانه است که براى مقابله با یک موشک پنج دلارى قسام ۱۰۰هزار دلار هزینه کرد !».

عمیحاى مى افزاید :«برنده این جنگ موشکى، فلسطینى ها هستند اما نه بخاطر خسارت هاى موشک قسام بلکه به خاطر ضربه اى که نظامیان اسرائیلى به بهانه مقابله با موشک قسام به اقتصاد اسرائیل وارد مى کنند».

ارتش اسرائیل اما این گونه دیدگاه ها را به ریشخند مى گیرد و معتقد است که راهبرد جنگى خود را به راه اندازى این سامانه محدود نمى کند و نباید به دلیل بار سنگین اقتصادى اجراى طرح سپر آهنین ،خطر موشک هاى قسام را کم اهمیت جلوه داد.

«فیدهاتسور»،از تحلیلگران نظامى اسرائیل از منظرى دیگر به این طرح انتقاد مى کند.او مى گوید:«اولمرت با تصویب اجراى طرح سپر آهنین مرتکب اشتباه بزرگى همچون اشتباه حمله اخیر به لبنان شد و در هر دوى این اشتباهات، رد پاى نظامیان بخوبى آشکار است ...من بخوبى مى دانم که کارشناسان ارتش ؛۱۴ طرح مدون براى رؤیارویى با موشک هاى حماس،حزب الله ،سوریه و ...در دست دارند اما فشار لابى نظامیان باعث شده است که تنها طرح سپر آهنین - که اتفاقاً چندان به مذاق آگاهان امور نظامى خوش نیامده بود - به دولت ارائه شود...آنها در جلسات مشترک با دولت گزارش هاى اغواکننده اى مى دهند و نخست وزیر بخت برگشته و بى اطلاع از امور نظامى هم نمى داند که مثلاً چطور ممکن است یک موشک اسرائیلى ظرف ۲۰ثانیه، موشک مهاجم را ردیابى و سپس منهدم کند ! چه کسى مى خواهد در سایه فشار افکار عمومى که نظامیان به آن دامن مى زنند به سیاستمداران دولت بگوید که شبکه رادار و ردیابى ارتش در خوشبینانه ترین حالت ۸۰ درصد امکان شناسایى دارند و این درصد در ردیابى خمپاره ها به مراتب کمتر است آیا وزرا مى دانند که موشک هاى شلیک شده حزب الله به شهرک اسرائیلى شلومى در صفحه رادار نمایش داده نمى شد و ارتش از طریق تماس هاى تلفنى متوجه اصابت موشک به این نقطه مى شد ! آیا وزرا مى دانند که موشک هاى کوتاه برد به دلیل ارتفاع کم پروازى بندرت قابل ردیابى اند ».

فیدهاتسور سخن خود را با این نتیجه روشن به پایان مى برد که :«عنوان کردن این طرح نشانگر کلاه گشادى است که نظامى ها با عنوان دهن پرکن سپر آهنین بر سر دولت اولمرت گذاشته اند و دولت بى اطلاع و بى تجربه؛ خواسته یا ناخواسته با نظامیان در فریب افکار عمومى اسرائیل همداستان شده است».