اتحادیه‌ای از پیش فروپاشیده

على تتماج
هسته های اولیه اتحادیه مدیترانه ای که ریاست مشترک آن را سارکوزی رئیس جمهور فرانسه و حسنی مبارک رئیس جمهور مصر برعهده دارند در سال سال 2008 میلادی بنا نهاده شد. دومین نشست اتحادیه مزبور قرار بود 21 نوامبر سال جاری میلادی در بارسلون اسپانیا برگزار شود که به علت فراهم نبودن سازوکارهای لازم آن به تاریخ اعلام نشده بعدی موکول شد.
این اتحادیه برگرفته از اتحادیه اروپا، کشورهای عربی و آفریقایی می باشد که فعالیت آن در زمینه همکاری های اقتصادی است. از نکات مهم در این طرح، تلاش فرانسه برای وارد ساختن رژیم صهیونیستی به این اتحادیه است که نارضایتی کشورهای عربی و آفریقایی را به همراه داشته است. نیکلا سارکوزی رئیس جمهور فرانسه تلاش های بسیاری داشته تا سازمان اتحادیه مدیترانه ای در حال نابودی را با فراهم ساختن سازوکار بیشتری همچنان زنده نگه دارد، به گونه ای که محور مذاکرات وی با سران آفریقایی و عربی را بررسی این پرونده تشکیل می دهد.
سارکوزی در دیدار چندی پیش خود با برخی از تجار کشورهای عربی گفته است که وی قصد ندارد از این طرح چشم پوشی کند و این امر از سیاست های مهم خارجی فرانسه به حساب می آید.
اهداف فرانسه
اگرچه هدف اصلی از تأسیس آن، فراهم کردن زمینه های گسترش روابط کشورهای اروپایی با کشورهای حوزه مدیترانه اعلام شده است، ولی در عمل به نظر می آید که سارکوزی اهداف دیگری را از تأسیس آن دنبال می کند؛
الف) مهم ترین مسئله برای فرانسه دور زدن اتحادیه اروپا و تشکیل اتحادیه ای جدید به ریاست فرانسه است. سارکوزی همواره ادعا دارد که می تواند به عنوان ناپلئون جدید فرانسه ایفای نقش نماید و این کشور را به قدرتی اروپایی و جهانی مبدل سازد. سارکوزی با همین نگرش به دنبال ایجاد اتحادیه ای با حضور اعراب، کشورهای آفریقایی و اروپایی است تا در نهایت در قالب اتحادی جدید با ریاست خویش بتواند جایگاهی جهانی برای خویش کسب کند. تأمین منافع اقتصادی و سیاسی، مهم ترین هدف سارکوزی را تشکیل می دهد. وی امید دارد با این طرح بر سه منطقه یعنی قاره آفریقا، قاره اروپا و منطقه خاورمیانه تسلط یابد و به عنوان پل ارتباطی آنها منافع خویش را تأمین کند.
ب) سارکوزی در واقع با وارد کردن رژیم صهیونیستی به این سازمان و دادن یکی از پست های معاونت مدیرکلی به این رژیم درصدد است تا به تدریج آن را در جمع این کشورها مشروعیت داده و دوستی خود را به صهیونیست ها نشان دهد. ادعای سارکوزی آن است که این رژیم از همسایگان مدیترانه است و صرفاً در حد یک عضو ساده می باشد، اما در نهایت، سارکوزی به دنبال تأمین منافع اقتصادی و سیاسی صهیونیست ها در این اتحادیه است.
در همین حال به عقیده کارشناسان، رئیس جمهور فرانسه همچنین در نظر دارد تا با اجرای این طرح به نوعی نامزدی ترکیه به اتحادیه اروپا را نیز دور زده باشد. سارکوزی که یکی از مخالفان اصلی ورود ترکیه به این اتحایه به حساب می آید، درصدد است تا با ایجاد سازمان اتحادیه مدیترانه ای و قبول کردن عضویت ترکیه در آن تا حدودی انتظارات این کشور را برآورده سازد و در ازای آن امتیازاتی از آن به ویژه در مورد احیای روابط آنکارا با رژیم صهیونیستی و دوری از مقاومت کسب کند. این امر هدف مشترک صهیونیست ها و فرانسه می باشد.
موانع طرح
الف) به رغم ادعاهای سارکوزی این طرح با موانع بسیاری نیز مواجه است که بحران اقتصادی و اجتماعی حاکم بر فرانسه از دلایل اصلی آن است. شرایط داخلی فرانسه چنان متلاشی است که این کشور توان بازیگری در عرصه جهانی را ندارد، چه رسد به آنکه یک اتحادیه جدید را تأسیس کند.
ب) بی اعتمادی جهانی به فرانسه از جمله از سوی اروپا، اعراب و کشورهای آفریقایی به ویژه به دلیل خوی استعماری این کشور از دیگر چالش های سارکوزی برای حفظ این اتحادیه می باشد. جهانیان فرانسه را کشوری استعمارگر می دانند که اتحاد با آن، دستاوردی برای آنها به همراه ندارد.
ج) ناهمگونی در اعضای این اتحادیه از نکات قابل توجه است. کشورهای عرب حوزه خاورمیانه، دولت های آفریقایی و اروپایی دیدگاه های متفاوتی به عرصه جهانی دارند، لذا قرار گرفتن آنها در کنار یکدیگر امری دور از ذهن بوده به ویژه اینکه ظرفیت های اقتصادی و سیاسی آنها نیز متفاوت می باشد.
د) نارضایتی اکثر اعضا از حضور رژیم صهیونیستی در اتحادیه مذکور از دیگر مسائل مهم در عدم شکل گیری آن است. آنها تأکید دارند که این رژیم هرگز مشروعیت حضور در این اتحادیه را ندارد، در حالی که فرانسه بر این حضور تأکید دارد. کشورهای عربی و آفریقایی این طرح را توطئه ای برای مشروعیت بخشی به این رژیم دانسته و با آن مخالفت می کنند.
نتیجه‌گیری
در جمع بندی کلی از اتحادیه مدیترانه ای می توان گفت که ایجاد این اتحادیه از ابتدا غیر قابل اجرا بوده و سارکوزی صرفاً با بیان آن به دنبال برخی اهداف پنهانی به ویژه برای فریب افکار عمومی جهت معرفی خود به عنوان رئیس جمهوری فعال و مقتدر بوده است که پس از گذشت دو سال با شکست مواجه شده است. این شکست بسیاری از رویاهای سارکوزی به ویژه خوش خدمتی به صهیونیست ها را نابود ساخته که نتیجه آن افشای انزوای جهانی فرانسه و این رژیم می باشد که در قالب پروژه ای به نام اتحادیه مدیترانه ای تبلور یافته است.