نذر اهداء خون، زیباترین جلوه نوعدوستی

 بصیرت: یکی از ویژگیهای بارز عزاداریهای ایام تاسوعا و عاشورا تقویت چشمگیر حس نوعدوستی و کمک به همنوعان است تا حدی که اهداء خون در این ایام و حتی روزهای قبل از آن در مقایسه با سایر روزها و ماههای سال به اوج خود می‌رسد که همین باور قبلی و حتی اهدا خون به نیازمندان از زیباترین جلوه‌های انسانی و زندگی‌بخش به دیگران است. این حرکت‌ها یقینا تنها بخشی از ثمرات خون حضرت اباعبدالله الحسین(ع) در هویت بخشی به جامعه اسلامی و به ویژه نزد شیعیان و پیروان ائمه هدی(ع) است.
در یک هفته اخیر ایستگاهها و پایگاههای انتقال خون کشور مملو از انسان‌های عاشقی بوده که آمده بودند تا با بذل خون خود، زندگی دوباره‌ای به بیماران نیازمند ببخشند.
خوشبختانه شکل‌گیری همین فرهنگ ناب نوعدوستی و خدمت در کشور، سالهاست که اعطاء خون به نیازمندان و به ویژه بیماران هموفیلی و مجروحان و مصدومان حوادث رانندگی در بیمارستان‌ها را به صورت رایگان کرده است و درخواست اجباری جذب خون از خانواده‌ها و وابستگان درجه اول بیماران نیازمند به تزریق خون به رخدادی منسوخ در کشور ما تبدیل شده تا حدی که کشور ما ازجمله معدود کشورهایی است که اهداء خون در آن به صورت 100 درصد داوطلبانه و بدون خرید و فروش خون انجام می‌شود و سازمان جهانی بهداشت هم این موفقیت فرهنگی و اجتماعی بزرگ را به ملت ایران تبریک گفت.
البته مشارکت در این کار خیر و خداپسندانه مساله‌ای نیست که بتوان با یک نوشته همه جوانب آن را یادآور شد، اما اینکه چرا ملت ایران با درک شرایط حاد نیازمندان به گروههای مختلف خونی با قراردادن وقت لازم و با حضور در مراکز جذب، خون سالم خود را هدیه می‌کنند یکی از فضایل اخلاقی است که فقط با اعتقاد به شیرینی "اعطاء زندگی به نیازمندان" قابل اندازه‌گیری است که اجر و مزد آن نیز جز از توان خداوندی خارج است.
آقای مهدی ملاحسینی که یکی از اهداءکنندگان مستمر خون محسوب می‌شود درباره معرفی افرادی که همواره در این راه قدم برمی‌دارند می‌گوید: به نظر من این افراد حس مسئولیت بیشتری نسبت به جامعه دارند و چون این حس مسئولیت آنها را به مشکلات مردم هم آگاه می‌کند در نتیجه می‌دانند که نداشتن خون برای بیمار بدحال نیازمند به تزریق خون تا چه حد حیاتی است که اگر همان لحظه خون به او تزریق نشود جان خود را از دست خواهد داد.
وی ادامه می‌دهد: ممکن است من اکنون و حتی آینده هم ندانم خون اهدایی امروز من جان کدام انسان را در کدام نقطه شهر یا کدام بیمارستان نجات خواهد داد. اما آنکه میزان اعمال خوب و بد آدمها را در اختیار دارد یقینا می‌داند خون من به کدام انسان نیازمند زندگی دوباره بخشیده و همین برای دنیا و آخرت من کافی است.
وی می‌افزاید: به نظر من امام حسین(ع) هم‌چنین احساسی را نسبت به همه انسان‌ها در اوج خود داشت زیرا او با اهدای همه خون خود و فرزندان و یارانش و با تحمل سخت‌ترین مصائب همه تاریخ بشر، زندگی حقیقی دوباره به کل بشر بخشید تا هیچگاه هویت انسانی و در خدمت بندگان خدا را فراموش نکنند.
یوسف کرمی از ورزشکاران مدال‌آور بازیهای آسیایی هم که اخیرا برای اهداء خون به پایگاه انتقال خون تهران مراجعه و بخشی از خون خود را اهدا کرده در دفتر یادبود نوشت: خون هدیه‌ الهی است که در بدن ما جریان پیدا می‌کند با اهدای خون می‌توان به نجات جان سه نفر کمک کرد. قهرمانان و ورزشکاران همانطور که در میادین بین‌المللی افتخارآفرینی می‌کنند، در اهداء خون نیز باید پیشرو باشند. بالاترین ایثار و فداکاری اهداء خون است که بدون چشم داشت انجام می‌شود.
هادی ساعی از ورزشکاران تکواندوکا کشور نیز نظر خود را چنین در دفتر یادبود دفتر مرکزی انتقال خون استان تهران آورده است: ورزشکاران ما همانطور که در عرصه‌های ورزش و بین‌المللی برای کشور افتخارآفرینی می‌کنند باید در عرصه‌های معنوی و اجتماعی هم پیشگام مردم و ورزشکاران باشند. اهداء خون که اهداء زندگی است از همین عرصه‌هاست و همه ما موظف هستیم همیشه به یاد بیماران نیازمند به خون باشیم.
البته به همان میزان که در روزهای تاسوعا و عاشورا اهداء خون در حد وسیع در پایگاههای انتقال خون به ثبت رسیده این آماردر تعطیلات مربوط به آلودگی هوا به شدت کاهش یافت تا حدی که علیرغم نیاز فراوان بیماران و بیمارستان‌ها، پایگاههای انتقال خون به ناچار از ذخیره خونی استفاده کردند در حالیکه اگر 14 هزار واحد خون همواره در بیمارستان‌ها نباشد، سازمان مجبور خواهد بود از ذخیره خونی، به آنها برساند.
دکتر بشیر حاجی‌بیگی مدیرکل اداره انتقال خون استان تهران در این زمینه می‌گوید: روزهای تعطیل قبل از تاسوعا و عاشورا اهداء خون در استان تهران تا 50 درصد کاهش داشت. این درحالی است که بیش از 25 درصد تولید خون و فرآورده‌های خونی کل کشور به عهده اداره کل استان تهران است.
وی بااشاره به اینکه در تاسوعا و عاشورای حسینی چند هیات عزاداری برای اهداء خون مراجعه کرده بودند ادامه می‌دهد: مردم ایثارگر کشورمان طی روزهای عاشورا و تاسوعای حسینی بالغ بر 4 هزار و 663 واحد از خون خود را برای بیماران نیازمند اهداء کردند در حالیکه این رقم در سال قبل 3 هزار و 700 بوده که حدود 1000 واحد بیشتر از سال قبل در پایگاههای استان تهران خون جمع‌آوری شده است.
دکتر حاجی بیگی می‌گوید: سالانه بیش از 415 هزار و 500 واحد خونگیری در استان تهران انجام می‌شود که علاوه بر تحت پوشش قراردادن کلیه مرکز درمانی استان تهران، بیماران اعزامی از سایر استان‌ها را هم تحت پوشش قرار می‌دهد.
وی بااشاره به اینکه نیاز به دریافت خون برای بیماران تالاسمی و هموفیلی، بیماران سرطانی که تحت شیمی درمانی هستند و حادثه‌دیدگان حوادث و سوانح گوناگون نظیر تصادفات رانندگی، سوختگی‌ها و اعمال جراحی، همچنین خانمهای باردار در حین زایمان، نوزادان و بخصوص نوزادان نارسی که به زردی دچار می‌شوند، ازجمله دیگر نیازمندان به خون می‌باشند، می‌افزاید: چون عمر خون و فرآورده‌های خونی محدود (گلبول‌های قرمز 35 روز و پلاکت‌ها 3 تا 5 روز) می‌باشد، همیشه به تجدید ذخایر خونی نیازمندیم.
دکتر حاجی‌‌بیگی ادامه می‌دهد: موقعیت‌های اضطراری غیرقابل پیش‌بینی بوده و ممکن است در هر زمان و مکان اتفاق بیفتد. هدف ما آن است که خون را قبل از بروز خطر آماده نمائیم. لذا اهداءکنندگان می‌توانند از هم‌اکنون به کمک نیازمندان بشتابند، اگر بخواهیم تا لحظه خطر صبر کنیم دیگر زمانی باقی نمی‌ماند که بتوانیم به صورت اورژانس خون کافی جمع‌آوری نمائیم. ادامه زندگی تعدادی از افراد، وابسته به خون است و این افراد برای زندگی عادی خود نیاز به دریافت مکرر خون هستند. شاید در زمان نیاز به خون حتی علاقمندان به اهداء خون هم امکان اهداء خون نداشته باشند.
مدیرکل اداره انتقال خون استان تهران درباره عوامل تهدیدکننده اهداء خون در کشور می‌گوید: متاسفانه اطلاعات غلطی در جامعه تبلیغ می‌شود که می‌گویند ممکن است افراد با اهداء خون به ایدز یا هپاتیت مبتلا شوند، در حالیکه همه وسایل مورد استفاده در جمع‌آوری خون به صورت استریل و یکبار مصرف بوده و تمامی موارد لازم رعایت می‌شود در این شرایط نه‌تنها ایدز و هپاتیت بلکه احتمال ابتلاء به هیچ نوع آلودگی به هنگام اهداء خون وجود ندارد.
وی در پاسخ به افرادی که ادعای غلط ضررداشتن اهداء خون را مطرح می‌سازند هم می‌گوید: اگر این افراد خودشان هنگام بروز تصادف و وقوع جراحت یا اعمال جراحی خود و خانواده‌شان به تزریق خون نیاز داشته باشند، هم‌چنین ادعای را مطرح خواهند ساخت؟‌ براساس آمار در سطح جهان از هر سه نفر یک فرد در عمر خود نیاز به دریافت خون خواهد داشت در حالیکه ممکن است این افراد هم جزء آنها باشند.
دکتر حاجی ‌بیگی می‌افزاید: اگرچه هر یک از گروههای خونی به نوبه خود از اهمیت خاصی برخوردار است، اما گروه خونی پرنیاز نظیر O و به ویژه گروه خونی O منفی بسیار ضروری‌تر است چرا که در صورت عدم تامین چنین گروه خونی در زمان مقتضی مرگ فرد نیازمند حتمی خواهد بود. دکتر حسن ابوالقاسمی مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران هم با قدردانی از همت مضاعف اهداءکنندگان خون به خصوص در ایام عزاداری امام حسین(ع) ادامه می‌دهد: لازم است مردم نوعدوست کشور ما در ایام بعد از تاسوعا و عاشورا و شب‌هایی مانند قدر که اهداءکنندگان خون در مراکز دریافت به اوج می‌رسد، خون خود را اهداء کنند چرا که محدودبودن زمان نگهداری و استفاده از برخی فرآورده‌های خونی مانند پلاکت باعث می‌شود که بخشی از خون‌های اهدایی در زمان‌های افزایش بیش از حد اهداء خون از بین برود.
وی ادامه می‌دهد: خوشبختانه به طور عادی اهداءکنندگان خون در کشور ما این وظیفه را احساس کرده‌اند تا حدی که جمهوری اسلامی ایران به غیر از اینکه در میان کشورهای منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی نخستین کشوری است که اهداء خون در آن به شاخص 25 در هزار رسید، از شرایط مطلوب و پیشرفته‌ای در زمینه انتقال خون هم برخوردار است به این معنی که قادر به تامین خون سالم و کافی است که دو وظیفه منحصر به فرد سازمان انتقال خون در سراسر دنیا محسوب می‌شود.
دکتر ابوالقاسمی می‌گوید: شاخص مناسب اهداء خون در ایران به جز‌انگیزه‌های انسان‌دوستانه که مشترک تمام مردم نوعدوست جهان است، به یک عامل دیگر هم بستگی دارد که خاص همین مرزوبوم است و اگر کسی تا حدودی با فرهنگ اجتماعی مردم ایران آشنایی داشته باشد متوجه جایگاه بسیار باارزش نذر خواهد شد.
وی ادامه می‌دهد: برخورداری از چنین موهبتی در هیچ جا سابقه ندارد. مردم ما خون خود را برای اهداء به بیماران نذر می‌کنند. افزایش چشمگیر ذخایر خونی در تاسوعا و عاشورا و شب‌های قدر نشان می‌دهد که اکثر مراجعین، نذر اهداء خون داشتند.
رئیس سازمان انتقال خون می‌گوید: تعطیلات غیرقابل پیش‌بینی نظیر آلودگی هوا بر اهدای خون افرادی که وقت اهداء خون آنان به طور مستمر فرامی‌رسد، تاثیر منفی می‌گذارد. چراکه این افراد ممکن است به سفر بروند در نتیجه در روزهای پس از تعطیلی مربوط به آلودگی هوا مجبور به استفاده از ذخایر خونی شده‌ایم. این درحالیست که ذخایر خونی برای استفاده به هنگام حوادث غیرمترقبه و شرایط اضطراری نگهداری می‌شوند و باید تا حد امکان میزان آن ثابت بماند. در این شرایط از مردم خواهشمندیم در تعطیلات و روزهای جمعه به اهداء مستمر خون بیشتر همت نمایند.
* * *
با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در زمینه علم پزشکی هنوز هیچگونه جایگزین مصنوعی برای خون ساخته نشده است و فقط خونی که توسط انسان‌های نیکوکار اهدا می‌شود، می‌تواند جان انسان‌های دیگر را از مرگ نجات دهد.
در این شرایط محدودبودن زمان نگهداری خون و فرآورده‌های خونی، همیشگی‌بودن نیاز به خون و فرآورده‌های آن سبب می‌شود تا اهدای خون به طور مداوم - و نه فقط در مهلت روز اهداء خون، شب‌های قدر و تاسوعا و عاشورا - ادامه داشته باشد.
همچنانکه خون سالم و دارای جریان مداوم نجات‌دهنده زندگی است، اهداء خون با توجه به عدم امکان ذخیره‌سازی طولانی مدت آن هم منبع مطمئنی برای تامین خون و فرآورده‌های خونی در راستای تضمین سلامت نیازمندان به گروههای مختلف خونی خواهد بود.
* علیرغم پیشرفت‌های چشمگیر بشر در علوم پزشکی، هنوز هیچ جایگزین مصنوعی برای خون ساخته نشده و ذخیره طولانی‌مدت آن هم امکانپذیر نیست.
* برخی از مردم کشور ما به مناسبت ایام عزاداری محرم برای اهداء خون نذر می‌کنند، به همین دلیل اهداء خون در این ایام به اوج می‌رسد.
* دکتر حاجی بیگی مدیرکل انتقال خون استان تهران: طی دو روز تاسوعا و عاشورا بالغ بر 4 هزار و 663 واحد خون به بیماران نیازمند اهداء شد در حالیکه در حالت عادی روزانه حدود 1000 واحد خون اهداء می‌شود.
* مردم تهران سالانه 415 هزار و 500 واحد خون اهداء می‌کنند که بالغ بر یک چهارم مجموع خون اهدایی در کل کشور می‌باشد.
* دکتر ابوالقاسمی رئیس سازمان انتقال خون کشور: لازم است مردم نوعدوست کشور به جز مناسبت‌های مذهبی نظیر تاسوعا و عاشورا، در سایر ایام سال هم حضور مستمری برای اهداء خون داشته باشند زیرا محدودبودن زمان نگهداری مانع از ذخیره‌سازی طولانی‌مدت خون و فرآورده‌های خونی می‌شود.
* تعطیلات غیرقابل پیش‌بینی نظیر آلودگی هوا سبب کاهش شدید اهداء خون می‌شود در حالیکه در آن وضعیت با افزایش مراجعه بیماران به بیمارستان‌ها و مراکز درمانی و حتی جراحی، نیاز به خون به شدت افزایش می‌یابد.
مجید زندی