رفع گره نظام اداری به دست قانون دورکاری

بصیرت:
- همین روزها تعداد زیادی از کارمندان دولت اخراج می شوند!
- اخراج؟! حتما شایعه است.
- با اجرای طرح دورکاری دولت می خواهد تعدادی از کارمندانش را خانه نشین و به تدریج اخراج کند. یعنی به نحوی قصد دارد در پرداخت هایش صرفه جویی کند.
- اما اجرای طرح دورکاری و انجام کار در خانه که اخراج از محل کار نیست...
پس از تصویب آیین نامه اجرای قانون دورکاری در هیات دولت و با انتشار متن آن از سوی رسانه ها در بدو امر این شبهه در میان برخی از کارمندانی که گرفتار جریان بی خبری از قوانین و مصوبات دولت هستند، شدت گرفت و هراس از دست دادن کار کابوس این دسته از شاغلانی شد که قرار بود وظایف محوله را در منزل انجام دهند.
دورکاری، چرا و چگونه؟
هر چند گفته می شود آیین نامه مشاغل دورکاری در 30 خرداد ماه امسال و دستورالعمل آن در همایشی در تاریخ اول آذرماه جاری به اطلاع همه دستگاه ها رسیده است و به عنوان نمونه تاکنون 70 درصد کارمندان وزارت کار دورکار شده اند و تعدادی از وزارتخانه ها هم گوی سبقت را در اجرای قانون دورکاری از دیگران ربوده اند اما هنوز عده ای از شاغلانی هم هستند که علی رغم شنیدن نام این قانون هنوز اطلاعات ناقصی از آن دارند و یا نسبت به عواقب آن نگرانند.
البته این ادعا از سوی این عده معدود با اجرایی شدن قانون دورکاری عملا رد شد و شاغلان طی آشنایی با روند مثبت این طرح به واقعیت امر پی بردند اما این بهانه ها تا وقتی که کاستی های طرح رفع نشده و هنوز جنبه آزمایشی دارد برقرار خواهد بود.
پیش از پرداختن به این موضوع و مشخص شدن صحت و سقم چنین ادعایی سری به دیگر کشورهای جهان می زنیم.
مدتی پیش مطالعه ای بر 2600 کارمند حوزه فناوری اطلاعات در 13 کشور جهان انجام شد که نتایج آن نشان می دهد 60درصد کارمندان برای داشتن راندمان بیشتر یا موثر بودن برای شرکت نیازی به حضور در محل کار نمی بینند. این عدد در آسیا و آمریکای لاتین بیشتر هم می شود. برای نمونه 93 درصد کارمندان هندی و 81 درصد کارمندان چینی و برزیلی این گزاره را که نیاز حتمی به بودن در محل کار نیست، انتخاب کرده اند. از هر سه نفر در این پژوهش دو نفر انتظار دارند که بکارگیری ابزار فناوری اطلاعات بتواند شرایطی را برای آن ها فراهم کند که بتوانند هر جا که هستند به اطلاعات مورد نیاز خود در شرکت دسترسی داشته باشند.
چنین استقبالی از طرح دورکاری در سطح جهان بی نظیر است. چرا که دورکاری به کارکنان اجازه می دهد تمام یا قسمتی از کارشان را خارج از محیط کاری انجام دهند یعنی افراد می توانند از خانه یا از یک مرکز ارتباط از راه دور در نزدیکی منزل یا از محل کار دیگری وظایف کاریشان را انجام دهند.
در واقع به واسطه به وجود آمدن کامپیوترها، شبکه های ارتباطی، نرم افزارهای ارتباطی و نرم افزارهای اداری و تخصصی علوم مختلف است که امروزه می توانیم از کار از راه دور صحبت کنیم.
افزایش روز افزون مسافرت های درون شهری، ایجاد آلودگی در شهرها به ویژه
کلان شهرها، اتلاف زمان افراد برای رسیدن به محل کار یا منزل، ترافیک های صبحگاهی و عصرگاهی و از بین رفتن انرژی از معایب اشتغال به سبکی است که کارمندان هر روز راس ساعت معین موظفند در محل کار حاضر شده و در ساعت خاصی اداره را ترک کنند که با دور کار شدن برخی شاغلان این هزینه ها کاهش چشمگیری خواهد داشت.
ثبات امنیت شغلی با اجرای دورکاری
با پیشرفت ابزارهای الکترونیکی می توانیم انتظار داشته باشیم که در آینده تعداد مشاغل از راه دور بیشتر و کارهای از راه دور با کیفیت تر شوند.
کارمندان یکی از قطعه های اصلی پازل قانون دورکاری هستند که رضایت خاطر آنها و نداشتن دغدغه شغلی و وجود امنیت شغلی اهمیت بسزایی در کارآیی آنها و موفق شدن این طرح دارد.
بنابراین برای یافتن این پاسخ به برخی از مراکز اداری سری زده ایم تا از چند و چون اجرای این قانون مطلع شویم.
کارمند مخابرات است و صبح وقتی نماز صبحش را می خواند، کیف و موبایلش را برداشته و راه می افتد. چون در کرج زندگی می کند هر روز مجبور است فاصله رفت و برگشت محل زندگی اش تا تهران را با اتوبوس و مترو و هر چه دم دستش می آید طی کند تا ساعت هشت در اداره باشد.
هدایت صمدی که 9 سال است مسیر رفت و برگشت خود را با طلوع و غروب خورشید هماهنگ کرده دل خوشی از این طی مسافت ندارد، درد دلش را با گزارشگر کیهان اینطور شرح می دهد: چند سال پیش آپارتمان کوچکی در کرج خریدم و چون هزینه تهیه مسکن در تهران گران است مجبورم مسیر طولانی محل کار تا خانه ام را هر روز تکرار کنم که همین فاصله همه توان و تحملم را سلب می کند.
وی که به تازگی در جریان اخبار و اطلاعات قانون دورکاری قرار گرفته است، می گوید: اگر شرایطی فراهم شود تا من هم دورکار شوم دیگر مجبور نیستم تا این اندازه زمان و هزینه صرف کنم و به راحتی امور شغلی ام را در خانه انجام می دهم. ضمن اینکه چنین اقدامی باعث خواهد شد کارمندان با اعصاب راحت تری به کارهایشان برسند و ذهنشان را درگیر دیر یا زود رسیدن به اداره نکنند.
سمیه حاجی یکی از کارمندانی است که به تازگی دورکار شده است.
وی که مسئولیت تایپ نامه ها و مکاتبات همچنین بایگانی الکترونیکی آنها را برعهده دارد در طول هفته فقط دو روز به اداره مراجعه می کند و مابقی فعالیت هایش را در منزل انجام می دهد.
خانم حاجی در گفت و گو با گزارشگر کیهان می گوید: طی مدتی که به جمع کارمندان دور کار پیوسته ام وضعیت خوبی دارم. ضمن اینکه دیگر نیازی نیست فرزند 3ساله ام را به مهد کودک بفرستم یا مبالغی صرف هزینه های ایاب و ذهاب شود.
این خانم که با 7 سال سابقه کار در وضعیت استخدامی قرار دارد، تصریح می کند: قبلا که هر روز به محل کار می رفتم به محض اطلاع از اینکه باید دورکار شوم فکر می کردم به زودی کارم را از دست خواهم داد اما وقتی متوجه شدم افراد دیگری هم هستند با سابقه کاری بیشتر از من حاضرند در منزل کارهایشان را انجام دهند من هم مجاب شدم که اینطور بهتر است و حسابی در مخارج و وقتم صرفه جویی می شود.
اما رضا امیری کارمند یکی از ادارات بیمه است که تن دادن به دورکاری را گام نخست از دست دادن شغلش عنوان می کند.
وی در گفت و گو با خبرنگار سرویس گزارش کیهان اظهار می کند: اگر روال کار بر این باشد که کارمندان در منزل همان میزان فعالیت کاری را داشته باشند و دغدغه از دست دادن شغل نباشد دیگر هراسی برای این کار باقی نمی ماند.
اصلاح نظام اداری با دورکاری
با توجه به این میزان اطلاع شاغلان دولت از نحوه اجرای قانون دورکاری، اینکه چه افرادی دورکار می شوند و ماهیت مشاغل دورکار چیست، پرسش دیگری است که باید بدان پاسخ داده شود.
اتفاقا احمد بزرگیان معاون نوسازی و تحول اداری ریاست جمهوری که با چنین سوالاتی از سوی خبرنگاران رسانه ها مواجه است دورکاری را تنها مختص افراد کاملا توانمند، خوداتکا و آگاه به مساله می داند و معتقد است: عدم نیاز مکرر به مسئول، عدم پرسشگری و افرادی که کمتر به دستگاه خود مراجعه می کنند و امکانات لازم را در منزل یا محل مورد نظر دارند در این طرح می گنجند.
البته بزرگیان تاکید دارد که میزان کار کارمندان قابلیت اندازه گیری دارد و باید مشخص باشد که چند نفر ساعت برای این کار زمان صرف خواهد شد.
لطف الله فروزنده معاون توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور هم در گفت و گو با گزارشگر کیهان با اشاره به ضرورت تحول اداری و قدمت 80 ساله آن در ایران معتقد است: یکی از الزامات اصلاح نظام اداری، الکترونیکی کردن کارهاست که از سال ها پیش با طرح مسئله، فرهنگ سازی و آموزش آغاز شده و از جمله روشهای آن دورکاری است . البته در جلسه هیئت دولت قرار شد با توجه به وضعیت آلودگی هوای تهران دستگاه های دولتی حداقل 80 درصد از وظایف و کارهای خود را به صورت دورکاری تعریف کنند که در محیط خارج از اداره انجام شود .
در تکمیل سخنان فروزنده باید گفت که این معاونت مسئول پیگیری این مصوبه است و در هر دستگاهی وزیر مربوطه برنامه ها را پیگیری و گزارش آن را به رئیس جمهور ارائه خواهد کرد .
وی در ادامه با برشمردن برتری های
دور کاری آن را موجب تبدیل وقت مزدی به کارمزدی می خواند و می گوید: براساس نظر سنجی از 290 هزار نفر ارباب رجوع هم که انجام دادیم، سطح رضایت و نیز سلامت اداری افزایش یافته است .
سرنوشت دورکاری؛ موفق یا ...
اینکه طرح دورکاری شاغلان تا چه اندازه موفق باشد موضوعی است که در قیاس با دیگر طرح های مشابه دولت در این راستا سنجیده و قضاوت می شود.
به عنوان نمونه می توان به طرح انتقال کارکنان تهرانی به دیگر شهرها اشاره کرد.
فروزنده هم با انتقاد از برخی رسانه ها در مورد ایرادهای جزیی به بحث انتقال کارمندان از تهران می گوید: اگر رسانه ها به صورت مطالبه جدی انتقال را از کارمندان می خواستند، امروز وضع شلوغی و آلودگی اینگونه نبود و باید مردم را تشویق کنند که به صورت داوطلبانه از تهران خارج شوند .
معاون توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور در مورد آخرین اخبار انتقالی از تهران اشاره می کند: افرادی که به صورت داوطلب و با ثبت نام در سایت مربوطه منتقل شده اند 10 هزار نفر و حدود 10 هزار نفر نیز از طریق انتقال شرکت های دولتی و مؤسسات پژوهشی از تهران منتقل شده اند. بنابراین همان عدد 20 هزار نفری که توسط رئیس جمهور اعلام شد، تعداد کارمندانی است که به همراه خانواده خود از تهران منتقل شده اند .
وی در پاسخ به نگرانی کارکنان دورکار به علت از دست دادن شغل یا کم شدن درآمدشان می گوید: برای کارمندان دورکار امتیازاتی قایل شده ایم که نخستین آن بحث اضافه کار، مسایل رفاهی و متفرقه ای است که پس از ارزیابی و تقویم کار انجام شده، به کارمندان پرداخت می شود. علاوه بر این افراد باید تجهیزاتی را برای کار در خانه فراهم کنند که برای تهیه این تجهیزات کمک هایی در نظر گرفته شده است.
این مسئول فعال در اجرای قانون دورکاری با اشاره به آثار دورکاری تصریح می کند: در این روش اولا کار قابل سنجش و احصا خواهد بود؛ نکته دیگر به جای اینکه به فرد بر اساس ساعت فیزیکی دستمزد بدهیم براساس کار دستمزد می دهیم. مساله ای است که بسیار مهم است و در نظام اداری ما اگر بتوانیم کارمزد را جایگزین روزمزد کنیم تحول اساسی خواهد بود.
پریسا جلالی