اما و اگرهای کار در خانه

بصیرت: - همکلاسی ام می گوید مشاغلی دورکار می شوند که چندان اهمیتی برای ادارات ندارند. می گوید حتما پدر تو هم شغلش مهم نیست که دورکارش کرده اند؟!
- اتفاقا اینطور نیست و تعداد زیادی از مشاغل را می توان دور از محل کار انجام داد. مثل پروژه تحقیقی که فعلا در دست دارم و باید انجامش دهم.
- اما مامانم نظر مرا دارد و می گوید حتما پدرت را نمی خواستند که اینطوری از سرخودشان باز کرده اند! تازه دیشب دیدی که سرت غر می زد که صبح تا شب گوشه خانه نشستی و سرت را داخل کامپیوتر بردی و هزینه اینترنت را به مخارج اضافه کردی!؟
در باب مزایای دورکاری و کار از راه دور روایت های زیادی است، از جمله اینکه محدودیت های زمانی و مکانی را از سر راه
بر می دارد و می توان در بهترین و خوش
آب و هوا ترین مناطق زندگی کرد،از حاشیه شهرها تا مناطق ییلاقی کوهستان ها؛ البته اگر اینترنت در آن قسمت ها پاسخگو باشد!
یا توصیفات دیگری از کاهش رفت و آمد و هزینه های ناشی از حمل و نقل تا صرفه جویی در زمانی که می شود با خانواده سپری کرد و گسترش حق انتخاب شغل و کار.
اما در این میان هیچ صحبتی از پرستیژ کاری شاغلان نمی شود و اینکه افراد دورکار در شرایطی باید دورکاری را تجربه کنند که هنوز فرهنگ چنین امری در جامعه جا نیفتاده است.
دورکاری با تبدیل خانه به دفتر کار؟!
فرهنگ سازی در هر شرایطی نیاز ابداع و اختراعات و حتی قوانین و مصوباتی است که شامل جمع کثیری از افراد جامعه می شود و قرار است جمع زیادی از فواید آن برخوردار شوند.
حال دورکاری یکی از این مصوبات است که تنها با یک تعریف مختصر و برشمردن مزایای آن در خانه و زندگی خیلی از کارمندان جا خوش کرده است؛ بدون فرهنگ سازی.
اما چرا برخی کارشناسان نسبت به
تبدیل شدن منازل به دفتر کار در طرح دورکاری هشدار می دهند؟
اگرچه مجید ابهری مشاور اجتماعی در این مورد به پیامدهای دورکاری اشاره دارد و دورکاری زنان را فرصت مناسبی برای قرار گرفتن زنان در کنار خانواده و موثر در کاهش آمار طلاق عنوان می کند اما همچنان اعتقاد دارد: در اجرای طرح دورکاری باید دقت کرد تا خانه به دفتر کار تبدیل نشود چون خانواده باید در محیط منزل احساس آرامش داشته باشند و تبدیل شدن محیط منزل به دفتر کار می تواند موجب اختلاف میان خانواده ها شود.
دکتر امان الله قرائی مقدم آسیب شناس اجتماعی هم در این مورد به خبرنگار سرویس گزارش کیهان می گوید: هر اقدامی بدون فرهنگ سازی می تواند آسیب زا باشد. بنابراین دورکاری خود عاملی برای ورود فرد به کارهای خلاف است و ممکن است درون خانواده مسایل و اختلافاتی شکل گیرد.
این عضو هیات علمی دانشگاه در توضیح بیشتر می گوید: فرزندان همیشه به قدرت پدر که بیرون از خانه کار می کند می بالند اما حالا که او را در هر ساعتی مانند دیگر اعضا در منزل می بینند، اعتبار شغلی پدر در نظرشان کاهش می یابد.
وی علت این برداشت شخصی افراد را اینطور توضیح می دهد: در واقع آنها فکر
می کنند که این چه شغل بی ارزشی است که فرد می تواند داخل خانه هم انجامش دهد. البته این فقط مختص پدر نیست بلکه همه مردان و زنان دورکار با چنین احساسی مواجه خواهند شد.
خانه نشینی زنان با دورکاری
در اجرای قانون دورکاری زنان در اولویت قرار گرفته اند به همین علت کارشناسان اجتماعی تا حدودی این طرح را موثر در رفع آسیب های اجتماعی می دانند.
به طور مثال مجید ابهری آسیب شناس اجتماعی با اشاره به انجام دورکاری برای نخستین بار در کشور فنلاند، معتقد است که کاهش آمار طلاق و استحکام روابط عاطفی و خانوادگی در این کشور کوچک اروپایی به عنوان مزایای این طرح ارزیابی شد.
اما به راستی این اتفاق باعث خواهد شد میزان طلاق کاهش یابد و یا همه زنانی که در خانواده برای اشتغال خارج از خانه دچار مشکل هستند، با دورکاری مشکلشان رفع خواهد شد؟
هستند همسرانی که به هر دلیلی تمایلی به استقلال مالی همسر ندارند و علت عمده نارضایتی از اشتغال همسرانشان را همین موضوع عنوان می کنند. بنابراین نمی توان مدعی شد با چنین طرحی بتوان همه زنان علاقه مند به کار را جذب و آمار طلاق را در این مورد به صفر رساند.
گذشته از این انتقاد وارده، زنان کارمند دیگری هم هستند که دل خوشی از قانون دورکاری ندارند و اجرای این طرح را
خانه نشین کردن زنان عنوان می کنند تا به مشاغل مهم دسترسی نداشته باشند.
در حالی که مسئولان موافق با اجرای قانون دورکاری بر این عقیده اند تنها کارکنانی دورکار می شوند که شغل آنها اجازه دورکار شدن را بدهد.
لطف الله فروزنده معاون توسعه نیروی انسانی رییس جمهوری مشاغلی که دورکار
می شوند را دارای ویژگی های خاصی می داند که می تواند چنین فرضیه ای را رد کند.
وی به گزارشگر کیهان می گوید: دستورالعملی مبنی بر اینکه چه مشاغلی
می توانند دورکار شوند و اینکه چه
ویژگی هایی داشته باشند، تدوین و تصویب شده است. همچنین مشاغلی که قابل
اندازه گیری بوده و زمینه انعطاف پذیری را داشته باشد همچنین دارای ارباب رجوع نبوده و نیازی به حضور در محل کار نباشد و تنها ماحصل کار مبنا باشد در اولویت دورکاری هستند.
کارمزدی شدن، گام بعدی دورکاری
یکی از تاکیدات اجرای قانون دورکاری کارمزد شدن افراد است تا هر فردی به میزان فعالیت موثری که انجام می دهد حقوق دریافت کند.
دکتر قرائی مقدم علاوه بر تاکید بر فرهنگ سازی دورکاری، اجرای نظام کارمزدی را از ملزومات این طرح برمی شمارد.
وی به گزارشگر کیهان می گوید: طبق نظریه تیلور صاحبنظر علم مدیریت میزان کار باید ملاک مزد فرد باشد. بنابر همین نظریه کارکنان انگلیس، هلند و ژاپن و دیگر کشورهای صنعتی جهان کارمزدی بارآمده اند. اما در ایران طبق محاسبات انجام شده کار مفید یک کارمند ایرانی در طول روز آن هم در شرایطی که ابزارهای نظارت وکنترل دقیقی باشد فقط یک ساعت و 25 دقیقه است. بنابراین اگر با این شرایط دورکاری انجام شود طرح موفقی خواهد بود که البته معتقدم چنین شرایطی فراهم نمی شود.
این استاد دانشگاه تاکید می کند: نظام اداری ایران نسبت به دیگر کشورها متفاوت است. در کشورهای صنعتی کارمندان افراد خودکاری هستند که بدون نظارت و کنترل مدیران به وظایفشان آگاهند و دغدغه فرزند و بیماری و در کل تمارض وجود ندارد اما در ایران حتما باید سیستم نظارت و کنترل قوی وجود داشته باشد و برخی کارکنان تعهد کاری لازم را ندارند.
دکتر ابوالقاسم حکیم پور عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه نظر مثبتی نسبت به اجرای قانون دورکاری به عنوان حلال مشکلات نظام اداری ندارد.
وی در همین رابطه به گزارشگر کیهان
می گوید: اگرچه در بخش خصوصی وابسته به فعالیت تخصصی افراد دورکاری هم انجام می شود و موفق بوده اما به علت انباشت نیروی انسانی در سازمان ها و ادارات دولتی فکر
نمی کنم طرح موفقی باشد. البته به طور کامل نه بلکه فقط در بخش هایی از وزارت خانه ها می توان این اقدام را داشت.
این اقتصاد دان طرح انتقال کارکنان از تهران را موفق تر از طرح دورکاری می داند و در مورد شرط موفقیت تاکید می کند: در صورتی که ابزارهای مورد نیاز فراهم باشد طرح انتقال کارکنان از تهران موفق تر از اجرای قانون دورکاری خواهد بود. به طور مثال ارتقای شغلی کارکنان و پست سازمانی و ابزارهای خانوادگی مانند هماهنگی مشاغل اعضای خانواده در حین خروج که مغایرتی با وضعیت شغلی همسر و تحصیل فرزند نداشته باشد موفقیت را تضمین می کند.
کارکنان ایرانی در قیاس با خارجی ها
افزایش پهنای باند شبکه های کامپیوتری، گسترش اتوماسیون اداری، شناساندن مزایا و کاربردهای کار از راه دور به عموم مدیران و تصمیم گیران، آشنا کردن کارکنان با کامپیوتر، شبکه و نحوه کاربرد آنها برای انجام بهتر امور و کاهش هزینه های ارتباطات بطور کلی و تامین ارتباطات ارزان قیمت برای کار از راه دور به انضمام حرکت به سوی دولت الکترونیک و آشنا سازی عموم مردم با کامپیوتر از جمله روش هایی است که
می توان دورکاری را تقویت و فرهنگ اجرای آن را وسعت بخشید.
علاوه بر پیامدهای مثبت یا احیانا منفی اجرای قانون دورکاری، قیاس وضعیت کارکنان ایرانی با دیگر کشورهای صنعتی قیاسی
مع الفارق است.
این اظهارات حمید حاجی عبدالوهاب معاونت سابق سرمایه انسانی و توسعه اشتغال وزارت کار است که در گفت و گو با خبرنگار سرویس گزارش کیهان بیشتر توضیح می دهد: اشکال سیستم اداری ما در ادارات و
سازمان های دولتی حجیم بودن است اما در کشورهای پیشرفته کارکنان به طریقه سیستماتیک و برنامه عملیاتی جذب می شوند.
وی ادامه می دهد: در ایران کارکنان ممکن است یک روز تعطیل باشند و فقط چند روز در هفته مشغول باشند. آنقدر تعداد کارکنان در ادارات و سازمان های دولتی ایران زیاد است که محاسبات دقیقی نمی توان داشت.
عبدالوهاب دیگر تمایز سیستم جذب اداری ایران با دیگر کشورها را در دخالت دولت عنوان و تصریح می کند: در این کشورها دخالت دولت در امور اداری به اندازه ایران نیست. بلکه مدیریت مجزا دارند و نیروهای محقق و گزارشگر و غیره به صورت کارمزدی فعالیت
می کنند. بنابراین وزیر کار ایده دورکاری را مطرح کرد و ایده آل هم این بود که خود این وزارتخانه پیشگام شود.
با وجود اینکه طرح دورکاری آزمایشی انجام می شود تا نواقص و اشکالات آن آشکار شود، این کارشناس با سابقه در همین رابطه می گوید: در همین دور نخست با کارکنانی که دورکار شده اند صحبت کردیم همگی راضی بودند اگر نواقصی هم باشد رفع خواهد شد.
وی شایعه کاهش بودجه و متعاقب آن
کم شدن حقوق پرسنل دورکار را رد می کند و می گوید: اگر کارمندی در انجام وظایف محوله کوتاهی داشته باشد حتما مجازات خواهد شد اما اخراج آخرین راه است بلکه با سیاست کاهش حقوق یا دیگر رفتارها او را مجاب
می کنند که کارهایش را به موقع باید انجام و تحویل دهد.
معاون سابق سرمایه انسانی و توسعه اشتغال وزارت کار در ادامه می گوید: البته برخی از کارکنان که خرید خدمت هستند چون تعهد استخدامی یا پیمانی ندارند هم در معرض ارزیابی قرار می گیرند، اما نباید نگران از دست دادن شغلشان باشند.
از آنجا که ارزیابی و کنترل دقیق بر کارکنان دورکار نیازمند اینترنت پرسرعت و سیستم ویدئوکنفرانس است اما عبدالوهاب تامین این سیستم را زمان بر می داند و اعتقاد دارد برای ایجاد این توانایی نباید اجرای قانون را به تعویق انداخت.
در نهایت این طرح تحول مثبتی در نظام اداری است که صرفه جویی کلان را بدنبال خواهد داشت.
در میان همه مزایای مثبتی که این روزها از دورکاری به گوش می رسد، گفته می شود فرصت های شغلی برای نیروی کار متخصص ایرانی بیشتر می شود.
کارشناسان در این مورد عقیده دارند با توجه به اینکه سطح دستمزدها در ایران پایین است، شرکت های خارجی تمایل دارند از متخصصان ایران در انجام کارها استفاده کنند.
بنابراین کار از راه دور این امر را تسهیل
می کند بدون اینکه نگران مشکلات ناشی از مهاجرت نیروی کار باشند.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پریسا جلالی