غزه ؛ زیان های محاصره

کمیته ملی مقابله با محاصره فلسطین گزارش کاملی را درمورد هفت ماه محاصره نوار غزه و بسته شدن گذرگاه های تجاری و غیرتجاری ارائه کرده و در آن به بررسی پیامدهایی پرداخته که محاصره بر بخش خصوصی، صنعت، کشاورزی و همچنین زندگی یک میلیون و نیم فلسطینی ساکن نوارغزه بر جای گذاشته است.

این گزارش نشان می دهد که میزان ضررها و زیان ها از هفت ماه گذشته، در هر ماه 45میلیون دلار بوده است که سهم بخش صنعت از این زیان 15میلیون دلار (33درصد)، سهم بخش کشاورزی 10میلیون دلار (22درصد) و دیگر بخش ها از جمله تجارت و بازرگانی، تأسیسات، خدمات و ماهیگیری 20میلیون دلار (45درصد) بوده است.

گزارش مذکور همچنین نشان می دهد که میزان بیکاری در نوار غزه از مرز 60درصد نیز گذشته است و میزان زیان های وارده به بخش کشاورزی در هر روز 150هزار دلار اعلام شده است. ضمناً شش هزار شهروند فلسطینی به خاطر بسته ماندن گذرگاه ها بلاتکلیف مانده اند. متن کامل گزارش در ذیل می آید:

روند تشدید محاصره ظالمانه نوار غزه که از تاریخ 2007.6.12 آغاز شده، وارد هفتمین ماه خود می شود و نتایج فاجعه بار آن بخش های اقتصادی و اجتماعی را نیز تحت تأثیر قرار داده و باعث شده است تا نوار غزه به یک منطقه فاجعه زده تبدیل شود که در آن یک و نیم میلیون شهروند با محاصره ای رو به رو هستند که حرکت انتقال کالا و افراد را کاملاً متوقف ساخته و مانع از انجام هرگونه مبادلات تجاری شده است و این امر نقض تمامی تعهداتی است که اشغالگران صهیونیستی- درمورد ایجاد تسهیلات لازم جهت انتقال کالاها و رفت و آمد مسافران فلسطینی- به نهادهای بین المللی داده اند.

اشغالگران برخلاف تعهدات خود به سیاست های تجاوزکارانه و جنایتکارانه خود تداوم بخشیده اند و با اقدامات خود باعث از بین رفتن زیرساخت های زندگی اجتماعی ملت فلسطین در نوار غزه و کرانه باختری شده اند.

اقدامات اشغالگران در نوار غزه هرگونه امیدی که برای رشد اقتصادی در این منطقه وجود داشته، از بین برده و حتی پایه های برجا مانده اقتصاد ضعیف غزه را نیز ویران ساخته است.

حیات اقتصادی در نوار غزه تقریباً وابستگی کامل به کالاهایی دارد که از طریق گذرگاه های صهیونیستی وارد این منطقه می شود؛ ولی رژیم اشغالگر قدس از زمان آغاز محاصره تاکنون اجازه وارد کردن مواد خام به نوار غزه یا صادر کردن تولیدات این منطقه به خارج را نداده است و همین امر باعث شده است تا شمار کسانی که در زیر خط فقر زندگی می کنند- براساس برخی آمارها- به مرز 85درصد برسد؛ البته آمارهای ارائه شده از سوی بانک جهانی نشان می دهد شمار فلسطینیان ساکن نوار غزه که زیر خط فقر به سر می برند، از 35درصد در پایان سال 2006 به بیش از 67درصد در اکتبر سال 2007 رسیده است.

نرخ بیکاری نیز با وجود محاصره به شدت افزایش یافته و به 65درصد رسیده است که این امر کاهش جدی قدرت شهروندان غزه ای در تأمین نیازهای اولیه شان را به دنبال داشته است. ضمناً میزان درآمد شهروندان تا مرز 650دلار در سال کاهش یافته است.

آمارها همچنین حکایت از آن دارد که نوار غزه از زمان آغاز تشدید روند محاصره اقتصادی در تاریخ 2007.6.12 تا کنون در هر ماه زیانی بالغ بر 45میلیون دلار متحمل شده است که سهم بخش صنعت در این میان 15میلیون دلار (33درصد)، سهم بخش کشاورزی 10میلیون دلار (22درصد) و دیگر بخش ها از جمله تجارت و بازرگانی، خدمات، ساختمان سازی و ماهیگیری 20میلیون دلار (45درصد) بوده است.

بخش خصوصی

بخش خصوصی در مناطق فلسطینی، به ویژه در نوار غزه عامل اصلی رشد و پیشرفت اقتصادی به شمار می رود و مسئولیت ایجاد 53درصد از فرصت های شغلی را برعهده دارد.

در طول سال های حضور اشغالگران در سرزمین فلسطین، بخش خصوصی هدف اقدامات ویرانگرایانه دشمن قرار گرفته و این امر باعث شده است تا توان بخش خصوصی جهت بالا بردن نرخ رشد اقتصادی در پایین ترین حد ممکن باشد.

قدرت تولیدی بخش خصوصی در نوار غزه از 76درصد پیش از آغاز انتفاضه، به 1،31درصد در چهار ماهه اول سال 2001 رسید. در دوره ای که از ژانویه 2006 آغاز و تا ژوئن 2007 ادامه یافت، میزان قدرت تولیدی بخش خصوصی شاهد رشد اندکی بود و به 46درصد رسید، ولی بعد از بسته شدن کامل گذرگاه های نوار غزه در نیمه ژوئن 2007، این رقم به 11درصد رسید که دلیل این امر را می توان در لغو کد گمرکی نوار غزه جستجو کرد.

گفتنی است که لغو کد گمرکی باعث شد تا شرکت های تولیدی موفق به دریافت مواد خام لازم نشوند و به طور کلی شرکت ها تنها 10درصد مواد لازم برای ادامه کار خود را دریافت می کنند؛ ضمناً دست یابی به این ده درصد نیز با مشکلات فراوانی صورت می گیرد و باعث می شود که هزینه تولید تا حد زیادی افزایش یابد. ضمناً تولیدکنندگان به خاطر بسته بودن گذرگاه ها نمی توانند تولیدات خود بازاریابی نمایند.

پژوهش ها حکایت از آن دارد که بیش از 65درصد از مؤسسات بخش خصوصی فعالیت های تجاری خود را به میزان 75درصد کاهش داده اند و 30درصد نیز به طور کامل از فعالیت باز ایستاده اند.

بخش صنعت

بخش صنعت نیز تا حد زیادی وابسته به مواد خام وارداتی است و 80درصد از دستگاه های صنعتی و لوازم یدکی نیز از خارج وارد می شود. ضمناً بیشتر تولیدات بخش صنعت صادر می شود و در بهترین وضعیت، 748کامیون حامل تولیدات صنعتی در طول یک ماه از نوار غزه خارج شده اند که شامل وسایل خانه، تولیدات غذایی، پوشاک و محصولات زراعی می باشد.

از زمان محاصره نوار غزه، رژیم اشغالگر قدس کد گمرکی نوار غزه را ملغی اعلام کرده و مانع از ورود موادخام به نوار غزه می شود که همین امر توقف فعالیت بخش صنعت را به دنبال داشته است که بیش از 85درصد از موادخام خود را باید از طریق گذرگاه های صهیونیستی وارد کنند.

آمارها نشان می دهد که بیش از 96درصد از تأسیسات صنعتی که تعداد آنها به 3900مورد می رسد، کاملاً بسته شده اند و هیچ کالایی صادر نمی کنند؛ ضمن آنکه تعطیلی تأسیسات صنعتی باعث پیوستن 33000کارگر فلسطینی به جمع بیکاران نوار غزه شده است.

بد نیست بدانید که شمار کل کارگرانی که پیش از بسته شدن گذرگاه ها در بخش صنعت مشغول فعالیت بودند، 35000نفر بوده است و درحال حاضر تعداد کارگرهای بخش صنعت از 2000 نفر تجاوز نمی کند.

آمارهای ارائه شده از سوی اتحادیه کل صنعتگران فلسطینی نشان می دهد که بخش صنعت از تاریخ 2007.6.12 تاکنون، هر ماه ضرری بالغ بر 15میلیون دلار را متحمل شده است و حال آنکه درآمد خالص بخش صنعت غزه در سال گذشته 500000هزار دلار در هر روز بوده است و به عبارت دیگر، از زمان بسته شدن کامل گذرگاه ها تا پایان سال 2007، بخش صنعت فلسطین زیانی بالغ بر 5،97میلیون دلار را متحمل شده است؛ البته برخی آمارها، میزان زیان های وارده را بیش از 120میلیون دلار توصیف کردند.

بعد از بسته شدن کامل گذرگاه در تاریخ فوق الذکر صادرات وسایل خانگی به صفر رسیده است. 95% از کارگاه هایی که در زمینه صنایع چوب فعالیت می کردند، کار خود را متوقف کرده اند و شمار کارگاه های فعال از 600مورد به 30مورد تقلیل یافته است که این امر نیز زیانی بالغ بر 55میلیون دلار را برای این بخش از صنعت نوار غزه به دنبال داشته است (هشت میلیون در جولای، ده میلیون در سپتامبر، 12میلیون در اکتبر، 13میلیون در نوامبر و 12میلیون در دسامبر) ضمناً بیش از 6500کارگر فلسطینی کار خود را از دست داده اند و شمار کامیون هایی که پیش از آغاز روند تشدید محاصره، در هر ماه به صدور تولیدات چوبی می پرداختند، به 400کامیون می رسید که دیگر خبری از آن نیست.

درمورد بخش نساجی و پوشاک باید گفت که گزارش ها نشان می دهد تمامی 960کارخانه ای که در این بخش فعالیت می کردند، دست از کار کشیده اند. کارخانه های مذکور سالیانه 5میلیون قطعه لباس تولید می کردند.

به دنبال تعطیلی بخش نساجی و پوشاک، 25 هزار فلسطینی بیکار شده اند و مجموع خسارت های ناشی از توقف صادرات پوشاک به بیش از 15میلیون دلار رسیده است و شمار کامیون های حامل پوشاک صادره از نوار غزه پیش از آغاز روند تشدید محاصره 245 کامیون بوده است که دیگر امروز از آن خبری نیست.

بخش کشاورزی

زمین های کشاورزی نوار غزه قدرت تولید 280 هزار تا 300 هزار تن محصول کشاورزی در سال را دارد که معمولاً یک سوم آن نیز صادر می شود.

بخش کشاورزی برای 40000 فلسطینی فرصت های شغلی دائم و موقت به وجود می آورد که این تعداد 12.7 درصد از نیروی کار نوار غزه را تشکیل می دهد. بخش کشاورزی غذای موردنیاز یک چهارم ساکنان نوار غزه را تأمین می کند.

از زمان تشدید روند محاصره نوار غزه از تاریخ 2007.6.12 تاکنون، اشغالگران به ساکنان نوار غزه اجازه صادرات هیچ گونه محصولی را به خارج از این منطقه نداده اند. اشغالگران همچنین به فلسطینی ها اجازه واردات بذر، سم و دیگر وسایل کشاورزی را به داخل نوار غزه نمی دهند و همین امر باعث شده است تا بخش کشاورزی خسارت های فراوانی را متحمل شود که براساس آمارهای اولیه این میزان از اواسط ماه ژوئن تا پایان سال 2007، شصت و پنج میلیون دلار بوده است.

براساس گزارش وزارت کشاورزی فلسطین، درنتیجه مخالفت اشغالگران با صادرات محصولات کشاورزی نوارغزه، این بخش در هر روز مبلغی بالغ بر 150هزار دلار زیان می بیند که اگر این عدد را در شش یعنی تعداد ماه هایی که گذرگاه ها در سال 2007 به صورت کامل بسته مانده، ضرب کنیم نتیجه 28میلیون دلار است.

لازم به ذکر است که بسته ماندن گذرگاه ها باعث فاسد شدن حدود 25000تن سیب زمینی و بیش از 10000تن دیگر محصولات کشاورزی شده است؛ البته برخی از این محصولات با قیمت بسیار کمتر از قیمت صادراتی در بازارهای محلی به فروش رسیده است. قیمت تولیدات کشاورزی در بازارهای محلی ده تا پانزده درصد قیمت صادراتی می باشد.

کشاورزان غزه ای نیز به خاطر فروش تولیدات صادراتی خود در بازارهای محلی، متحمل خسارت های سنگین شده اند و شماری از کشاورزان نیز که محصول خود را برای ارائه به بازار محلی تولید می کنند، به خاطر پرشدن بازار محلی با سیل محصولات صادراتی که به علت بسته ماندن گذرگاه صادر نشده اند، متحمل ضرر شده اند.

انتظار می رود که میزان کل محصولات کشاورزی تولید شده در ماه های اخیر نسبت به سال گذشته 20 تا 30درصد کمتر باشد و براین اساس خسارت های وارده در هر ماه به ده میلیون دلار می رسد.

تشدید روند محاصره در هفت ماه گذشته، بر فصل تولید که از 15 نوامبر 2007 آغاز شده و تا نیمه ماه مه سال 2008 ادامه دارد، نیزتأثیر می گذارد.

شمار کارگرانی که در فصل تولید مشغول فعالیت هستند، به بیش از 7500 کشاورز می رسد که تولید 14میلیون دلاری آنها باید به طورکامل صادر شود که این کار صورت نمی گیرد. کشاورزان زمین های کشاورزی را برای کاشت محصولاتی همچون توت فرنگی اختصاص می دهند.

از دیگر نتایج محاصره نوار غزه و اعمال محدودیت از سوی رژیم صهیونیستی برای فعالیت ماهیگیران غزه ای، بیش از سه هزار ماهیگیر کار خود را ازدست داده اند و در طول هفت ماه گذشته، بخش ماهیگیری ماهیانه سه میلیون دلار زیان را متحمل شده است.

بخش بهداشت و درمان

بخش بهداشت و درمان نوار غزه نیز اززمان تشدید روند محاصره ضربه ای سنگین را متحمل شده و همین امر باعث شده است تا توان خود را برای ارائه ساده ترین خدمات بهداشتی و درمانی به شهروندان ازدست بدهد.

از هفت ماه گذشته تاکنون، 92 قلم دارو به اتمام رسیده است و 84 قلم نیز طی روزهای آتی پایان خواهد یافت. ضمناً 134 دستگاه پزشکی نیز به خاطر نبود لوازم یدکی لازم از کار افتاده که 22 مورد آن دستگاه دیالیز است.

به خاطر بسته شدن گذرگاه ها، شهروندان نمی توانند برای درمان از نوار غزه خارج شوند. آمارهای ارائه شده از سوی سازمان بهداشت جهانی نشان می دهد صدها مورد بیماران خاص هستند که به انجام عمل جراحی فوری در ناحیه مغز، اعصاب و استخوان نیاز دارند.برخی ها از ناحیه قلب و کلیه با مشکل مواجه هستند و دسته ای از افراد نیز از سرطان رنج می برند که موفق به خروج از نوار غزه و درمان نشده اند.

سازمان بهداشت جهانی همچنین تأکید کرد که رژیم صهیونیستی از 2007.6.12 تاکنون به 720 مریض فلسطینی که باید به منظور درمان راهی کشورهای خارجی می شدند، اجازه خروج از نوار غزه را نداده است.

وزارت بهداشت فلسطین همچنین اعلام کرده است بیش از 1540 بیمار فلسطینی هستند که باید برای درمان از نوار غزه خارج شوند و از این تعداد 270 نفر در شرایط بسیار وخیمی به سر می برند. وزارتخانه مذکور همچنین خاطرنشان ساخت که بیش از 70 بیمار نیز به خاطر اینکه موفق به خروج از نوار غزه و درمان در کشورهای خارجی نشده اند، فوت کرده اند.

گزارش سازمان صلیب سرخ جهانی که مسئولیت انتقال بیماران فلسطینی به خارج از نوار غزه را دارد، نشان می دهد که پیش از آغاز روند تشدید یافتن محاصره در تاریخ 2007.6.12 شمار بیمارانی که در هر روز برای درمان از نوار غزه خارج می شدند، به 300 تا 400 نفر می رسید؛ ولی بعد از این تاریخ عدد مذکور به شکل چشمگیری کاهش یافته و به 4 بیمار در روز (100بیمار در ماه) رسیده است.

بخش ساختمان سازی و امور زیربنایی

از زمانی که رژیم اشغالگر قدس که گمرکی نوار غزه را ملغی اعلام کرده و مانع از ورود مواد خام ازجمله سیمان و میلگرد به این منطقه شده، بخش ساختمان سازی نیزبا مشکلات بسیاری مواجه گشته است و تمامی کارخانه های مرتبط با تولید مواد ساختمانی نیز فعالیت خود را متوقف کرده اند که از آن جمله می توان به بسته شدن 13 کارخانه موزاییک سازی، 30 کارخانه سیمان سازی، 145 کارخانه تولید سنگ و 250 کارگاه آجرپزی اشاره کرد که این امر به بیکاری 3500 نفر انجامیده است.

درنتیجه محاصره تمامی طرح های ساختمانی نیز متوقف شده و خسارت ناشی از آن بیش از 350میلیون دلار برآورد شده است. ضمناً دفتر برنامه توسعه سازمان ملل نیز اجرای تمامی قراردادهای مربوط به ایجاد تأسیسات زیرساختی ازجمله خیابان کشی و راه اندازی خطوط آب وفاضلاب که ارزش تخمینی آن به 60میلیون دلار می رسد، رامتوقف ساخته است.

ضمناً سازمان بین المللی آنروا از اجرای برنامه های ایجاد فرصت های شغلی خود به ارزش 93 میلیون سر باز زده است که از این رهگذر 16000 جویای کار متحمل ضرر شده اند.

مواد غذایی

رژیم صهیونیستی از زمان تشدید روند محاصره در تاریخ

2007.6.12 تنها اجازه ورود غیرمداوم مواد غذایی اساسی را به نوار غزه داده است؛ ولی بعد از اعلام اینکه غزه یک رژیم متخاصم است، تنها اجازه ورود مواد غذایی اساسی که شمار آنها ازیازده مورد تجاوز نمی کرد، را می داد که این امر باعث کاهش قابل ملاحظه مواد غذایی و حذف اقلام مختلف غذایی از بازار نوار غزه شد؛ ضمن آنکه افزایش شدید قیمت ها را به دنبال داشت.

گزارش فائو نشان می دهد که از تاریخ یک اکتبر تا چهار نوامبر 2007 تنها 41 درصد نیازهای غذایی فلسطینیان وارد نوارغزه شده است و در حال حاضر این منطقه از کمبود گندم، روغن نباتی، محصولات لبنی و شیر خشک رنج می برد.

کمبود مواد غذایی باعث شده است تا قیمت اکثر مواد غذایی از ماه جولای 2007 روبه افزایش بگذارد؛ البته این در حالی بود که قیمت میوه و سبزیجات به خاطر مخالفت رژیم صهیونیستی با صادرات آن به شدت کاهش یافته و بیشتر کشاورزان مجبور شدند تولیدات صادراتی خود را در بازارهای محلی عرضه کنند.

ضمنا این نکته را نیز نباید از یاد برد که فقر، بیکاری، کاهش نقدینگی نیز باعث افزایش بسیاری از قیمت ها حتی قیمت میوه و سبزیجاتی شد که تا حد زیادی کاهش یافته بود به گونه ای که دیگر بخش عمده ای از ساکنان نوار غزه قدرت خرید مواد غذایی را ندارند.

به گزارش فائو، از مجموع 62 درصد خانواده فلسطینی که از کاهش قدرت خرید خود صحبت کردند، 93.5 درصد به کاهش کلی خرید مواد غذایی اشاره کردند و گفتند که میزان خرید گوشت آنها به میزان 98 درصد و میزان خرید مواد لبنی آنها به میزان 86 درصد کاهش یافته است.

آمارها همچنین نشان می دهد نوار غزه در هر روز بیش از 867 تن آرد، 153 تن شکر، 110 تن برنج، 75 تن انواع روغن و 49 تن حبوبات مصرف می کند.

رفت و آمد افراد در گذرگاه ها

نوار غزه از طریق شش گذرگاه با جهان خارج ارتباط دارد که پنج مورد آن نوار غزه را به رژیم اشغالگر قدس متصل می کنند که عبارتند از گذرگاه ابوسالم، صوفا، المنطار، بیت حانون و ناحل آور، گذرگاه رفح نیز نوار غزه را به مصر وصل می کند. کنترل پنج گذرگاه یاد شده به دست صهیونیست ها است و کمتر شاهد رفت و آمد افراد از طریق آنها هستیم؛ زیرا رژیم صهیونیستی اجازه نمی دهد که افراد از این گذرگاه ها برای ورود یا خروج از نوار غزه استفاده کنند، مگر در برخی موارد استثنایی که به برخی کارمندان نهادهای خارجی و همچنین بیمارانی که در وضعیت بسیار سخت به سر می برند، اجازه استفاده از گذرگاه ایرز داده می شود.

برآوردهای انجام شده نشان می دهد که برای تامین مواد غذایی و دارویی مورد نیاز نوار غزه باید روزانه 300 کامیون حامل مواد خام و دیگر کالاها از کرانه باختری و دیگر نقاط وارد این منطقه شود.

رژیم صهیونیستی تا این لحظه تنها اجازه انتقال مقادیر محدودی از نیازهای اساسی و مواد غذایی را به داخل نوار غزه داده و این امر باعث شده است تا ذخیره کالاهای اساسی در نوار غزه از بین برود و مواد غذایی موجود در بازار نیز با کمبود مواجه شود و مجموع کامیون هایی که اجازه عبور از گذرگاه های صهیونیستی را یافته اند، به 1806 مورد در ماه اکتبر و 1813 مورد در ماه نوامبر می رسد یعنی در هر روز تنها 60 کامیون اجازه ورود یافته اند.

گذرگاه رفح

گذرگاه رفح در جنوب نوار غزه قرار دارد و کانال ارتباطی این منطقه با جمهوری عربی مصر است. گذرگاه رفح تنها گذرگاهی است که مسافران فلسطینی برای خروج از نوار غزه استفاده می کنند و طی دو سال گذشته نیز مکررا بسته شده است؛ ولی از 15 ژوئن به بعد گذرگاه به شکل کامل بسته ماند و این امر باعث شد تا بیش از شش هزار شهروندان فلسطینی از جمله آنهایی که برای تحصیل، درمان و کار به خارج از کشور رفته بودند، بلاتکلیف بمانند.