بصیرت: خبرگزاری فرانسه: بدنبال اجرای هدفمندی یارانه ها قیمت بنزین در ایران 4 برابر می شود
دیلی تایمز: قیمت بنزین ایران 700 درصد افزایش یافت.
بی بی سی و رویترز: این طرح با ناآرامی و اعتصاب همراه است
فایننشال تایمز: سرمایه گذاران بورس تهران اعتراض کرده و سرو صدا به پا می کنند
سایت کلمه: شب تاریک هدفمند شدن یارانه ها آغاز شده است!
عبارات فوق پیش بینی رسانه های خارجی و بعضا فتنه گران داخلی است که در آغاز اجرای طرح هدفمندی یارانه ها سعی داشتند وضعیت ایران را ناآرام جلوه دهند. در حالی که مجریان طرح تحول اقتصادی اعتقادی مغایر با این برداشت ها دارند.
پرداخت یارانه به برخی از کالاها تنها مختص ایران نیست. هدفمندی یارانه ها به عنوان جراحی بزرگ اقتصادی نه تنها در ایران بلکه مدت ها قبل در سایر کشورهای جهان اتفاق افتاده و نتایج مثبتی درپی داشته است.
و اکنون نیز که در آستانه ورود به این انقلاب اقتصادی هستیم غالب کارشناسان اقتصادی بر این باورند که اجرای موفقیت آمیز قانون هدفمندی یارانه ها مسیر توسعه جمهوری اسلامی را از توسعه سرمایه سالارانه به پیشرفت عادلانه تغییر خواهد داد.
البته نباید فراموش کرد این هدف جز با مشارکت مردم میسر نمی شود.
نگاهی به وضعیت بازار در روزهای آغازین هدفمندی یارانه ها بیانگر آن است که علی رغم نظر برخی از کارشناسان که تورم پس از اجرای این طرح را حتی تا 50 درصد پیش بینی می کردند نه تنها اقتصاد کشور را دچار چنین تورمی نکرد بلکه اغلب کالاهای غیر مرتبط با حامل های انرژی ثبات قیمتی خود را حفظ کرده اند ضمن اینکه اصناف و تولید کنندگان هم با توجه به افزایش نقدینگی در جامعه درصددند با کاهش قیمت تولیدات خود به کسب و کار رونق بخشند که این مساله مدیون مشارکت اجتماعی مردم به عنوان یک سرمایه اجتماعی مهم و تاثیر گذار است.
رقابت و رد فرضیه جهش تورمی
در حال حاضر واحدهای تولیدی تلاش دارند سهمی در اجرای موفق هدفمند کردن یارانه ها داشته باشند و برای کاهش قیمت از یکدیگر سبقت می گیرند.
در حالی سخنگوی کارگروه طرح تحول اقتصادی دولت با این عبارات فرضیه جهش تورمی را مردود می داند که مردم نیز بر این موضوع صحه گذارده و شاهد رقابت میان برخی توزیع کنندگان و فروشندگان هستند.
« نان کنجدی امروز پخت می شود»، « نان سبزی به سفارش شما عرضه می شود»، «نان صنعتی دوریز ندارد»، « با یک تلفن نان را در محل دریافت کنید »از جمله تبلیغات پیامکی است که با آغاز هدفمندی
یارانه ها و آزاد شدن قیمت نان رقابت میان نانوایی های آزاد پز و سنتی را در مشهد افزایش داده است به طوری که نانوایی ها با ارسال پیامک و فروش تلفنی نان مشتریان را ترغیب می کنند.
حکایت سی دی فروش ها هم بعد دیگر ماجرا است.
مدت ها است کنار همین خیابان ایستاده و
سی دی فیلم های سینمایی را 1500 تومان
می فروشد اما امروز نرخ جدیدی روی
سی دی هایش نصب کرده است.
حسن آقا که در این هدفمندسازی با سی دی هایش به دنبال مشتری است، به گزارشگر کیهان می گوید: از وقتی یارانه ها هدفمند شده بعضی از مردم نگرانند با خرید سی دی و تماشای فیلم نتوانند از عهده هزینه مخارج زندگی برآیند و به همین خاطر کمتر سی دی می خرند من هم به همین علت قیمت اجناسم را ارزان کرده ام تا از فروش بیشتر سود کسب کنم.
البته اینها جزئی ترین تخفیف هایی است که بر اجناس دیده می شود و در کل می تواند بازار را به نفع مصرف کننده سوق دهد.
و تعجب اینکه هنوز عده ای هستند که همچنان نگرانند.
مصطفی بیرجندی که راننده خودروی بانک است گران شدن بنزین را سخت شدن شرایط برای رانندگان می داند و اینکه ممکن است تعداد رانندگان ادارات دولتی کاهش یابد.
وی در گفت و گو با گزارشگر کیهان معتقد است: سهم یارانه ها باید عادلانه تقسیم شود و نسبت به اقشار کم درآمد توجه بیشتری شود.
عزم ملی برای فتح خاکریزی دیگر
هدف اصلی مجلس و دولت در اجرای قانون هدفمندی یارانه ها اجرای عدالت و توزیع عادلانه ثروت ملی میان همه قشرهای مردمی است.
علی بروغنی عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی با تاکید بر این ایده به گزارشگر کیهان می گوید: از آنجا که حامل های انرژی جزء بیت المال و منابع عمومی است مردم هم سهم مساوی از استفاده آنها دارند بنابراین دولت می بایست این موازنه را تغییر می داد تا اینکه شیب پلکانی به خود گرفت و
مصرف کنندگان در قبال مصرف مجبورند پول بیشتری هم بپردازند. اما صرفه جویی ناشی از آن بهتر است در بخش های تامین اجتماعی و امور فرهنگی استفاده شود تا موثر باشد.
نماینده سبزوار ادامه می دهد: البته جلوگیری از مصرف بی رویه و نهادینه کردن این فرهنگ در دراز مدت می تواند نقش موثری در تقویت واحدهای اجتماعی و فرهنگی داشته باشد و شکوفایی اقتصادی را رقم بزند.
عضو فراکسیون اصولگرایان مجلس ضمن تاکید بر آینده نگری مصارف ناشی از صرفه جویی تصریح
می کند: آنچه از این به بعد اهمیت دارد آینده نگری در بخش های مختلف است که تولید، صنعت و کشاورزی را هم تحت تاثیر قرار خواهد داد. البته به تاکید رهبر معظم انقلاب هدفمندی یارانه ها عزم ملی را می طلبد و همه از جمله نمایندگان مجلس، دولت، صاحب نظران و مردم که از مراحل سخت جنگ تحمیلی و سازندگی و توطئه ها و شایعات سرافرازانه گذشته اند و خاکریز ها را فتح کرده اند با عزم ملی شرایط فعلی را به تحول و یک انقلاب اقتصادی تبدیل کنند.
نیاز مردم به شفاف سازی
مردم به این باور رسیده اند که اجرای طرح هدفمندسازی یارانه ها گام اساسی برای عادلانه ساختن و رقابتی کردن فضاهای اقتصادی در کشور است و با اجرای این قانون است که می توان به جامعه ای عادل رسید.
اما با وجود اختصاص ساعت ها برنامه در صدا و سیما و حجیم عظیم مطالبی که در رابطه با هدفمندی یارانه ها در جراید منتشر شده برخی هنوز یکی از دغدغه های خود را عدم اطلاع کامل از نتایج هدفمندی یارانه ها و مصارف حاصل از صرفه جویی عنوان می کنند.
عباس سیدی عضو مرکز توسعه هنرهای تجسمی ایران دیگر فردی است که نظر وی را در مورد هدفمندی یارانه ها جویا می شویم.
وی که به فعالیت های فرهنگی و هنری مشغول است در گفت و گو با گزارشگر کیهان اجرای طرح هدفمندی یارانه ها را مانع قاچاق کالا، قاچاق سوخت و پولشویی عنوان می کند که می تواند مقابل مفاسد اقتصادی بایستد.
سیدی در ادامه می گوید: بهتر است نرخ قیمت ها متعادل افزایش یا کاهش داشته باشد اما برخی اجناس گران و برخی ارزان شده اند در حالی که این وضعیت زمینه سوء استفاده را فراهم می کند. البته دولت باید با اطلاع رسانی بیشتر، شفاف سازی کند که مبالغ ناشی از صرفه جویی کجا هزینه می شود. البته مردم آگاه و مطلعی داریم و درک می کنند. خودم پیش از این به چندین کشور سفر کرده ام که هدفمندی یارانه در آنجا اجرا می شد. مثلا در ترکیه گازوئیل لیتری 3000 تومان بود و هزینه حمل ونقل بالا بود اما مردم مطلع بودند که صرفه جویی ناشی از آن در چه مصارفی استفاده می شود. البته مواد غذایی و لوازم ضروری اگر گران نشود بهتر است.
حمید حشمتی راننده تاکسی است که 12 سال است مردم شهر تهران را جابجا می کند، دورنمای هدفمندی یارانه ها را مثبت می داند.
وی نیز به گزارشگر کیهان می گوید: طرح خوبی است اما نوع اجرای آن مهم است. مردم حساسند که بدانند چطور اجرا می شود اما ابهام و سوالات زیادی برای مردم وجود دارد که هنوز به آن پاسخی داده نشده است. در واقع اطلاع رسانی برای هدفمندی کم و نیاز است صفحات زیادی از روزنامه ها و مجلات و برنامه های صدا و سیما به هدفمندی یارانه اختصاص داده شود تا به همه سوالات و ابهامات مردم جواب دهند.
حسن وجودی هم که به همراه همسرش با حقوق بازنشستگی زندگی متوسطی دارد، واریز یارانه های نقدی را امیدی برای تامین مخارج زندگی به هنگام اصلاح قیمت ها می داند و معتقد است: تا اواسط ماه از حقوق بازنشستگی استفاده می کنیم و پس از آن به یارانه نقدی موجود در حساب بانکی سر می زنیم.
وی تاکید می کند که تا ماه های قبل فقط تا بیستم ماه حقوق بازنشستگی برای مخارج دید و بازدید
بچه ها و نوه هایی که به دیدنشان می آمدند، کافی بود و 10 روز مابقی بدون پول می ماندیم. ضمن اینکه هزینه هایی مثل کرایه خانه و کرایه تاکسی نداریم. اما جوانانی که کرایه خانه می دهند یا هر روز مجبورند از تاکسی و وسایل نقلیه استفاده کنند یا آنهایی که قصد دارند ازدواج کنند مخارج بالایی دارند که شاید با یارانه ها پاسخگوی هزینه ها نباشند. دولت می تواند مبالغی که در نتیجه اصلاح قیمت ها بدست می آید برای جوانان هزینه کند.
مصیب پهلوانی عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان در این راستا به تلاش صاحبنظران در ارایه اطلاعات کامل و جامع به مردم با برگزاری نشست های علمی و با حضور مسئولان دولتی و اقتصاددانان و اساتید دانشگاهی اشاره دارد که نمونه آن در این دانشگاه برگزار شد.
وی در گفت و گو با خبرنگار سرویس گزارش کیهان اظهارمی کند: به لحاظ روانی مردم نیاز دارند تا دولت در مورد این پروژه عظیم اقتصادی شبهات آنها را پاسخ دهد و مردم از این اقدام اساسی که در راستای
عدالت محوری صورت گرفته اطلاعات کاملی بدست بیاورند تا بتوانند همکاری لازم را داشته باشند، همانطور که طی ماه های اخیر اطلاعاتی به مردم داده شد و بسیاری از آنهایی که مخالف هدفمندی بودند به موافقان پیوستند.
این اقتصاد دان براین عقیده است که علاوه بر جلوگیری از اتلاف منابع انرژی قاچاق سوخت مهمترین معضل مردم در مناطق مرزی است که با هدفمندی یارانه ها محدود و قطع خواهد شد. همچنین با این شرایط اقشار آسیب پذیر سهم بیشتری از ثروت ملی بدستشان می رسد که این مفهوم کامل عدالت محوری است.
حمایت از صنعت و کشاورزی
گرچه بخش صنعتی و کشاورزی در راستای اجرایی شدن طرح هدفمندی یارانه ها و الزام به تثبیت قیمت ها معتقد به زیان دیدگی هستند اما دولت در این زمینه هم تدابیری اندیشیده است.
بهمن محمد یاری عضو کمیسیون صنایع مجلس شورای اسلامی به تدبیر دولت در تقویت این دو بخش تاکید دارد و در این زمینه به گزارشگر کیهان می گوید: در طرح هدفمندسازی یارانه ها 30 درصد برای حمایت از صنعت و کشاورزی در نظر گرفته شده و دولت ابلاغ کرده است هزینه ها افزایش نیابد. در حالی که این موضوع امکان پذیر نیست چون نرخ تمام شده بیش از قیمت فروش است. در حالی که هزینه تمام شده باید همزمان با یارانه نقدی خانوارها تعیین تکلیف می شد تا اشتغال را تحت تاثیر قرار ندهد.
وی ادامه می دهد: هزینه سوخت افزایش یافته اما کارخانجات و معادن و صنایع حتی بخش کشاورزی با انواع ماشین های سبک و سنگین به سوخت نیاز دارند اما دولت مجوز افزایش قیمت را نمی دهد. در این حالت واحدهای تولیدی با مشکل مواجه خواهند شد. بخش کشاورزی در حال حاضر بیشترین نگرانی را دارد. همچنین بحث برابری نرخ بنزین و CNG نیازمند بررسی دوباره است تا بخش حمل و نقل دچار آسیب نشود. چرا که به صورت دستوری نمی توان کرایه ها را ثابت نگه داشت و در واقع این بخش ها نیاز به بازنگری دارند.
در پاسخ به نماینده تالش وزیر بازرگانی به ضرورت تعامل میان وزارت بازرگانی و جهاد کشاورزی اشاره و تاکید می کند: دو وزارتخانه بازرگانی و جهاد کشاورزی باید با مدیریت و برنامه ریزی دقیق حلقه های اتصال از مزرعه تا منزل را هدایت کنند که برای برآورده کردن این هدف مهم تعامل لحظه به لحظه نیاز است و باید در این خصوص به یکدیگر کمک کنیم.
پریسا جلالی