پیاده نظام های مشارکت در جنگ نرم

اگرچه جین شارپ در آغاز معرفی دویست روش براندازی نرم، از «نامه های مخالفت و حمایت»، «اعلامیه امضاء شده عمومی» و «دادخواست گروهی یا عمومی» در صدر لیست خود به مثابه اولین تکنیک ها یاد

می کند، اما رابرت ل.هلوی در کتاب جنگ استراتژیک نرم، جذب کارمندان دولتی و نیروهای سیاسی نزدیک بـه حاکمیت وجای دادن آنان در ارکان حمایت از جنگ نرم را بسیار با اهمیت می داند:

گروههای اپوزیسیون درگیر در جنگ استراتژیک نرم که خواستار تغییر رژیم و اصلاحات دموکراتیک اند، باید اهمیت جلب حمایت کارمندان دولت را دریابند. مشارکت و درگیر شدن کارمندان دولت در جنبش اپوزیسیون، حتی اگر علنی ابراز نشود، بی تردید در پیشبرد آرمان های جنبش می تواند اثری شایان توجه داشته باشد. (هلوی، ص 21)

بر پایه چنین منطقی است که تا امروز، کوشش های بسیاری برای اخذ امضاء فعالان سیاسی درون حاکمیت، چه در طیف

س عمومی صورت گرفته است. برای نمونه در بیانیه موسوم به 621 امضاء، نام یک نماینده سابق مجلس شورای اسلامی و نام یک روزنامه نگار مدعی ارزشگرایی آمده است. برآیند تمام توان نظریه پردازان و مجریان جنگ نرم، برای ساختن کمپ فشار، در این بیانیه هویداست. نام های همیشه حاضر برای رویارویی با این ملک و ملت را که کنار بگذاریم، تنها دو نام مذکور به این لیست افزوده شده است.

بیانیه های ترغیب نرم به براندازی، نمی توانند همه مفاهیم انتقادی و معارض با آرمان های عمومی جامعه را در خود جای دهند. نیروهایی که در این جنگ استراتژیک، وظیفه نافرمانی مدنی، مداخله روانشناختی، اقدامات سمبلیک و... را برعهده دارند، باید در یک پیکر اعتراضی واحد، اما حسب برآورد راهبردی تقسیم کار عمل کنند. بنابراین فرسوده ترین عناصر سیاسی هم که مرگ سیاسی شان رقم خورده، مأموریت هایی نصیبشان می شود تا به خیال تجدید حیاتی دوباره، در نقشه راه فروپاشی حرکت کنند.

بیانیه جبهه ملی ایران، بر پایه همین مأموریت صادر شده است. در این بیانیه، نخستین بار بازداشت رامین جهانبگلو، محصول «ساختار انحصارگرایانه ایدئولوژیک» در جامعه ایران تلقی شده است:

] ایـن دستگیری[ جامعه بحران زده ایـران را بـه حق، نگران یورشـی گسترده توسـطساختار امنیتی ـ پلیسی تازه به قدرت رسیدگان، کرده است.35

نزدیک به دو هفته از این پیگرد قضایی می گذشت و فضاسازی کمپ فشار رسانه ای، اغلب تاکتیک های نهان خود را نیز عیان کرد، اما کمترین نتیجه پیش بینی شده در نقشه راه جنگ نرم، حاصل نشده بود. یکبار در شانزده اردیبهشت، خبرگزاری سی بی سی کانادا، به نقل از شهرام خلدی که خود را دوست سابق رامین جهانبگلو در دانشگاه تورنتو معرفی کرده بود، سعی در اجرای پروژه «جنگ شایعه» داشت که به سبب شدت اغراق، در نطفه عقیم ماند. بیست وپنج اردیبهشت، باز هم روزنامه اعتماد ملی بود که آن رویه منسوخ را پی گرفت:

خجسته کیا مادر رامین جهانبگلو، روشنفکری که هم اکنون در بازداشت به سر می برد، در بخش CCU بیمارستان بستری شد.36

در برآورد استراتژیک جنگ نرم، هنگامی که مداخله روانشناختی مؤثر نمی افتد، کنشگران باید به مداخله فیزیکال، با رعایت قاعده خشونت گریزی ظاهری، نزدیک شوند. مصادیق این مداخله فیزیکال، دعای دسته جمعی برای یک متهم، روزه سیاسی، تحصن و... است. پیش شرط این مداخله، رخدادی است که زمینه های بروز مصادیق را می سازد؛ همچون: بستری شدن خجسته کیا در بیمارستان. با اینکه کنشگران نرم، پیش بینی می کردند که امضاء کنندگان بیانیه موسوم به 621 نفر، در یک اقدام نمادین (دستورالعمل شماره 20، شارپ، 94)، برای سلامتی مادر متهم به برگزاری مراسم دعا، نیایش و حتی نماز اقدام کنند، اما این پروژه نیز، چون «جنگ شایعه» کانادایی، با شکست مواجه شد.

پیاده نظام های حزب مشارکت در جنگ نرم

شاخص ها و استدلال های بسیاری در ساختار تحلیلی جنگ نرم حضور دارند که مستند شکست این پروژه است. تا روز 26 اردیبهشت، تمام کنش های فعالان این عرصه خاکستر شده بود. روزها به سرعت سپری می شد و علی رغم به میدان آمدن اغلب بازیگران اصلی، هیچ نمودی از قدرت یک جنبش مردمی و همراه با این پروژه آمریکایی که مستلزم مشارکت فعال شهروندان است، به چشم نیامد.

از سوی دیگر، پندارهای مردم شناسی موهوم از جامعه ایران نیز، محاسبات نظریه پردازان جنگ نرم را بر هم ریخت. حضور آشکار شخصیت های حقوقی و حقیقی خارجی در جنبش های مخملی و شبه دموکراتیک، از نظر استراتژیک، در طیف آلاینده های مقاومت مدنی، طبقه بندی می شود و تنها در مواقع ضرورت توصیه شده است، (هلوی، 136) اما تصویر پیوسته اپوزیسیون داخل و خارج از کشور در عمل مشترک سیاسی، اتکاء به مهندسی فکر بیگانگان و فقدان مطلق پایگاه مردمی در ایران، سبب گشت تا احزاب ایرانی داخلی و خارجی، بیشتر از همیشه روی از مردم برگردانند.

در چنین اوضاع و احوالی، حتی بر سر مصادره کردن عنوان نخستین بیانیه محکومیت بازداشت رامین جهانبگلو، میان حزب مشارکت ایران با نیروهای موسوم به ملی و مذهبی، روشنفکران سکولار و اپوزیسیون خارج از کشور، دعوا به راه افتاده بود. علی رغم آنکه جهانبگلو در فستیوال تابستانی سال 1384 دفتر تحکیم وحدت، اصلاح طلبان داخل کشور را «دروغگویان بزرگ» خطاب کرده بود، اما آنان نمی خواستند افتخار پیشتازی در حمایت از یک جاسوس مدرن را، از دست دهند!37

برای همین، صبح روز 26 اردیبهشت، دومین بیانیه شورای مرکزی حزب مشارکت ایران به همراه سران سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، گروهک نهضت آزادی ایران، اعضاء ارشد مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم و... با ادعای 132 امضاء صادر شد. نویسندگان متن، پس از آنکه کوشیدند بازداشت جهانبگلو را «بدون هرگونه اتهام رسمی» به «محافل پرونده ساز علیه دگراندیشان» نسبت دهند، در این نامه نیز، همان مفاهیم کمپ فشار رسانه ای را به کار بردند:

ما فعالان فرهنگی، سیاسی، دانشگاهی و مطبوعاتی با اعلام نگرانی شدید از این بازداشت که خلاف روند های قانونی و مفاد اعلامیه جهانی حقوق بشر است، خواستار اعلام رسمی اتهام ها از سوی مقام های رسمی قضایی هستیم و درخواست می کنیم تا زمان برگزاری دادگاه علنی، براساس اصل 168 قانون اساسی و با حضور هیأت منصفه و روزنامه نگاران مستقل، آقای جهانبگلو فورا آزاد گردد.38

شگفت آور است که در این بیانیه، وزارت اطلاعات و دادستانی تهران، در زمره ارکان رسمی نظام محسوب نشده اند و اطلاع رسانی مقامات ارشد این دو نهاد، با «اعلام اتهام های غیررسمی و گسترده، توسط محافل و منابع خبری شناخته شده و پرونده ساز علیه دگراندیشان»، برابر دانسته شده است که «حتی نتوانسته مقام های عالی رتبه جمهوری اسلامی را، در جایگاهی قرار دهد که اتهام رسمی قابل استنادی را به افکار عمومی داخلی و خارجی، ارائه کنند.»

بسیاری از امضاءهای این بیانیه مانند سعید حجاریان، اکبر گنجی، محسن کدیور، فاطمه حقیقت جو، فریبا داوودی مهاجر، نرگس محمدی، محمدعلی دادخواه، عبدالفتاح سلطانی، حسن یوسفی اشکوری و... در نامه های قبلی نیز مندرج بود و این بار نام هایی چون محمدرضا خاتمی، مصطفی معین، ابراهیم یزدی، عبدالله رمضان زاده، مصطفی تاج زاده، اعظم طالقانی، فاطمه راکعی، الهه کولایی، هاشم آغاجری، محمدعلی ابطحی، سعید پورعزیزی، کریم ارغنده پور، عیسی سحرخیز، عباس عبدی، علیرضا علوی تبار، محمد انصاری راد، احمد شیرزاد، فخرالسادات محتشمی پور، محمدحسین بنی اسدی، حسین پایا، علی پایا، مسعود پدرام،

حبیب الله پیمان، مجید تولایی، رضا تهرانی، مصطفی رخ صفت، ماشاءالله شمس الواعظین، حمیدرضا جلایی پور، علی حکمت، جلال جلالی زاده، محمدرضا زهدی، هادی خانیکی، علیرضا رجایی، احمد صدری، محمود صدری، سعید درودی، عبدالعلی رضایی، محمد دادفر، ابوالفضل حکیمی، محمدتقی فاضل میبدی، محمدجواد مظفر، بدرالسادات مفیدی، مصطفی ملکیان، مرتضی کاظمیان، احمد قابل، رضا علیجانی، محمدجواد رجائیان، احمدصدر حاج سیدجوادی، پروین بختیارنژاد، رضا یوسفیان و... به لیست سربازان جنگ استراتژیک نرم علیه جمهوری اسلامی ایران، اضافه شده بود.

بازی اروپایی

رویگردانی احزاب سیاسی از مردم، همواره برابر همراه شدن آنان با اردوگاه صهیونیزم جهانی مترادف بوده است؛ فرآیندی که روز 26 اردیبهشت، با صدور بیانیه حمایتی اتحادیه اروپا از رامین جهانبگلو، فرقه ضاله بهائیت و محکومیت دستاوردهای هسته ای جوانان متخصص ایران، در نشست وزیران امور خارجه کشورهای اروپایی در بروکسل، خود را به رخ کشید. در بند پنجم این بیانیه آمده است:

شورای اتحادیه اروپا نگرانی خود را از محدودیت در آزادی بیان و مذاهب به ویژه در قبال جامعه صوفی ها و بهایی ها و همچنین ارعاب و دردسر برای مدافعان حقوق بشر و به طور کلی گروههای اقلیت اعلام می دارد. شورا همچنین به شدت از بازداشت فیلسوف ایرانی، دکتر رامین جهانبگلو نگران است و از مقامات ایران می خواهد شهروندان خود را به علت ارتباط با اروپایی ها از جمله سفارتخانه ها، دانشگاهها و مؤسسات فرهنگی تنبیه و مجازات نکند.39

بیانیه اتحادیه اروپا، یادآور همان آموزه منسوب به الیزابت اول، ملکه انگلستان، در ذهن ناظران رسانه ای بود: «ملت ها هیچ دوستی ندارند، بلکه فقط منافع دارند.« از این رو برای تحلیلگران جنگ نرم که کنش ها و واکنش های پیرامونی پرونده رامین جهانبگلو را دنبال می کردند، این بیانیه حمایت آمیز، ظهور عینی منافع اروپائیان در منش و روش روشنفکران مخملی بود. پیش از این، برخی ناظران، منافع جنگ نرم را منحصر به ایالات متحده می دانستند، اما ورود اتحادیه اروپا به کمپ فشار رسانه ای، نشانه های حضور ایدئولوژی صهیونیزم جهانی را در پشت صحنه معادلات امنیت بازتاباند.

پانوشت ها:

35. «بیانیه جبهه ملی درباره بازداشت جهانبگلو». ایران امروز، 24 اردیبهشت 1385، از:

http:..wwwiran-emrooznet.indexphp.ahzab.more.8395

36. روزنامه اعتماد ملی، 25 اردیبهشت 1385، شماره 83، صفحه 2

37. سیدآبادی، علی اصغر. «درباره امضای بیانیه ها». وبلاگ هنوز، 26 اردیبهشت 1385، از:

http:..wwwhanouzcom.archives.003349php

38. «نامه ??? تن از فعالان سیاسی و مطبوعاتی در اعتراض به بازداشت دکتر جهانبگلو». امروز، 26 اردیبهشت 1385، بازیابی شده از:

39. «متن کامل بیانیه اتحادیه اروپایی درباره موضوع هسته ای ایران». خبرگزاری مهر، 26 اردیبهشت 1385، از:

http:..mehrnewscom.fa.NewsDetailaspxNewsID=326573

http:..wwwautnewsinfo.archives.138502000553