روزهای پرالتهاب پیش‌روی آفریقا

قاسم غفورى
قاره آفریقا با برخورداری از منابع انرژی و معدنی و یک میلیارد نفر جمعیت، توانسته جایگاهی مهم در معادلات جهانی داشته باشد. البته این جایگاه بیش از آنکه به توسعه و پیشرفت این قاره منجر شود به عاملی برای استعمار و عقب نگاه داشتن آن توسط نظام سلطه تبدیل شده است. به رغم تلاش های صورت گرفته از سوی اتحادیه آفریقا برای حفظ وحدت و ثبات در سراسر قاره، بسیاری از کشورهای قاره آفریقا در هفته های اخیر با چالش های امنیتی و سیاسی مواجه شده اند.
درگیری در ساحل عاج برای ریاست جمهوری که ده ها هزار آواره برجای گذاشته، اجرای طرح تجزیه سودان به بهانه همه پرسی استقلال مناطق جنوبی، درگیری های خیابانی میان دولت و مردم در الجزایر و تونس و مراکش، بحران کارگری در آفریقای جنوبی، درگیری در موریتانی و نیجر با گروه های وابسته به القاعده، بحران های سیاسی و امنیتی در مصر، بحران امنیتی در نیجریه، جنگ و ناامنی در سومالی و... نشانه هایی از بحران های جدید در قاره آفریقا است که دامنه آن سراسر این قاره را فرا می گیرد.
هر چند که بخشی از چالش های موجود در این قاره برگرفته از مسائل داخلی به ویژه نظام قبیله ای و فقر حاکم بر قاره است، اما بررسی دقیق تر تحولات، حقایق پشت پرده ای را نیز آشکار می سازد.
ترکیب کشورهای بحران زده، موقعیت جغرافیایی این کشورها به ویژه نزدیکی آنها به دریای سرخ، دریای مدیترانه و نیز قرار داشتن در قلب آفریقا، چینش بازیگران مداخله کننده در امور این کشورها شامل فرانسه، انگلیس و آمریکا در کنار مولفه های دیگر نشانگر طرحی خارجی برای اجرای بی ثباتی در کل قاره آفریقا است. این پروژه اهدافی خاص را پیگیری می کند؛
الف) نظام سلطه که با بحران اقتصادی مواجه شده به دنبال دستیابی به منابع اقتصادی آفریقا می باشد. با توجه به بیداری این قاره در سال های اخیر، ایجاد بی ثباتی سیاسی و اجتماعی در کنار تجزیه کشورها، مولفه ای برای نفوذ در این کشورها است در حالی که افکار عمومی به مسائل حاشیه ای معطوف شده اند. این پروژه با طرح حضور نظامی تکمیل می گردد، چنانکه آمریکا پروژه آفریکوم یا همان تأسیس 12 پایگاه نظامی در آفریقا را پیگیری می کند. تکه تکه کردن کشورهای آفریقایی از اصول این طرح است که کلید آن در سودان زده شده و دامنه آن می رود تا مصر و سایر کشورهای آفریقایی را فراگیرد.
ب) آفریقا در سال های اخیر به وحدتی قابل توجه دست یافته به گونه ای که به دنبال طرح ایالات متحده آفریقا است. شکست این اتحاد از اهداف نظام سلطه است که با بحران سازی در کشورها و نیز اختلاف افکنی میان کشورها در زمینه نحوه برخورد با این چالش ها اجرایی می شود. سلطه گران برآنند تا چنان وانمود کنند که آفریقایی ها توان حل مسائل خود را نداشته و اجباراً باید تحت نظارت یکی از کشورهای غربی نظیر فرانسه، انگلیس، آمریکا قرار گیرند.
ج) نکته مهم در کشورهای بحران زده آفریقایی ترکیب جمعیت دینی آنها است. اکثر جمعیت این کشورها را مسلمانان تشکیل می دهند. روند تحولات، نشانگر اسلام ستیزی پنهان در قاره آفریقا توسط نظام سلطه است. جالب توجه آنکه در کشورهایی مانند مصر، سودان، نیجر، نیجریه این اسلام ستیزی به بهانه حمایت از مسیحیان اجرا می شود.
د) مسئله دیگر در کشورهای بحران زده آفریقا نزدیکی اکثر آنها به دریای مدیترانه، دریای سرخ، تنگه باب المندب، خلیج عدن، رود نیل، اقیانوس اطلس و در نهایت آبراه های مهم آفریقا می باشد.
اهمیت این مسئله زمانی بیشتر نمودار می شود که اسناد از تلاش صهیونیست ها برای سلطه بر منابع آبی آفریقا و منطقه در کنار سلطه اقتصادی حکایت دارند.
صهیونیست ها از سال ها پیش، پروژه سلطه بر منابع آبی را در پیش گرفته اند که بخشی از آن در آفریقا اجرا می شود که نمود عینی را در به چالش کشاندن سهم کشورهای منطقه از آب رود نیل، چگونگی فعالیت دریایی در دریای مدیترانه و دریای سرخ و... می توان مشاهده کرد. تجزیه کشورهای حاشیه دریای سرخ، دریای مدیترانه و رود نیل از دیگر پروژه های صهیونیست ها برای رسیدن به منابع آبی است.
ی) تخریب جایگاه جهانی آفریقا از دیگر اهداف بحران سازی در این قاره است. نظام سلطه با این اقدام از یک سو به دنبال حذف کشورهای مستقل و بزرگ نظیر چین، برزیل و... برای سرمایه گذاری در قاره آفریقا است تا مانع پیشرفت این قاره شود و از سوی دیگر با مشغول داشتن این قاره در امور داخلی به دنبال حذف آن از معادلات جهانی است. سلطه گران برآنند تا کشورهای آفریقایی را از بازیگری فعال و مستقل در جهان بازداشته و آنها را به مهره هایی برای تأیید خواسته های خود در مجامع جهانی مبدل سازند.
در نهایت می توان گفت که قاره آفریقا اکنون با فتنه ای جدید مواجه شده که دامنه آن محدود به چند کشور نبوده بلکه سراسر این قاره را فراخواهد گرفت. فتنه ای که وحدت و یکپارچگی این قاره را هدف قرار داده و تنها راه مقابله با آن نیز وحدت این قاره در قالب اتحادیه آفریقا و جلوگیری از مداخله خارجی به بهانه حل چالش های این قاره است. با توجه به جمعیت مسلمان این قاره، حمایت جهان اسلام از وحدت آفریقا در برابر نظام سلطه می تواند مولفه ای در برابر تهدیدات اعمال شده علیه این قاره باشد.