نتایج معکوس سیاستهای فشار
سیامک باقری
آمریکا و سه کشور اروپایی در خصوص صدور قطعنامههای زنجیرهای علیه ایران دو هدف کلی را دنبال میکنند.
هدف اول وادار کردن ایران «به تعلیق» کلید فعالیتهای هستهای و سپس «برچیدن» برنامههای تولید سوخت هستهای و فنآوریهای هستهای که از نظر آنها «حساس» است مانند نیروگاه آب سنگین یا کارخانه تولید آب سنگین و...
هدف دوم محدودیتسازیهای تدریجی و وادارسازی ایران به الزامات خود ساخته بینالمللی با هدف تخلیه توانمندیهای دفاعی چه بعد سختافزاری و چه از جنبه نرمافزاری ایران.
هدف اول مشترک بین آمریکا و اروپاست. اما هدف دوم جزء انگیزههای پنهان آمریکاست. کاخسفید در ابتدای بحران اولویت خود را بر روی هدف دوم قرار داده بود. اما بواسطه اختلاف با سایر قدرتهای بزرگ اروپایی و آسیایی و بهرهگیری ایران از سیاست موازنه منفی، آن را از برنامههای ظاهری خود خارج ساخته و جهت «اجماعسازی» همه قدرتها و سپس «مقدمهسازی» برای تحقق هدف دوم «سیاست اعلامی» خود را حول هدف اول قرار داد.
آمریکا و غرب برای رسیدن به اهداف فوق در انتظار تحقق دو مسأله بودند: 1- منزوی شدن ایران در عرصه منطقهای و بینالمللی و متعاقباً کاهش مناسبات تجاری اقتصادی و سایر همکاریها 2- پذیرش خواستههای قطعنامهها. با توجه به رویه ثابت آمریکا در سه مسأله عراق دوره رژیم صدام، کره شمالی و لیبی، پذیرش و تن دادن ایران به مفاد قطعنامههای صادره، باب خواستهها با قطعنامههای جدید را برای کاخسفید باز میکرد. این روند همان چیزی است که رهبر معظم انقلاب تصریح داشتهاند مبنی بر اینکه مسأله هستهای برای آمریکا بهانه است و کاخسفید اهداف فراتری را در برنامههای خود دارد.
با این حال، دیپلماسی هوشمندانه ایران با بهرهگیری از فرصتها و ظرفیتها باعث شد که نه تنها دو مسأله موصوف متحقق نگردد بلکه شرایط معکوسی فراهم ساخته که انتظارش را نداشتند زیرا:
1- دولتهایی که با ایران همکاری در زمینه فنآوری صلحآمیز هستهای و دفاعی داشتهاند، همچنان آنرا حفظ کرده و اعتقاد دارند که روابط آنها با تهران در زمینههای فوق در چارچوب مقررات و ضوابط بینالمللی است. چنانچه دبیر شورای امنیت ملی روسیه اعلام کرد «فروش تسلیحات کشورش به ایران تنها شامل تسلیحات دفاعی میشود»
2- طی یکسال اخیر وزن ایران در پیمانهای امنیتی منطقه و اتحادیههای اقتصادی و سازمانهای منطقهای و بینالمللی افزایش یافته است. عضویت ایران در پیمان امنیتی شانکهای، به عضویت درآمدن ایران در اتحادیه «سارک» افزایش موقعیت ایران در پیمان اکو، جایگاه تهران در اوپک، فراهم شدن مقدمات تاسیس اوجک (سازمان تولیدکنندگان گاز) محوریت ایران در کنفرانس اسلامی و جنبش عدم تعهد پیمان تجاری ایران با کشورهای آمریکای لاتین، قراردادها دوجانبه امنیتی با کشورهای همسایه در یکسال و اند اخیر همه بیانگر عدم انزوای ایران و افزایش موقعیت منطقهای و بینالمللی جمهوری اسلامی ایران است.
3- در شرایطی که فشار به منظور محدودیتسازی ایران افزایش یافته، روابط تجاری ایران با دنیای خارج و سرمایهگذاری کشورهای جهان اعم از غربی و آسیایی و... در ایران نیز روند صعودی داشته است.
بر اساس آمار اعلام شده حجم سرمایهگذاریها در ایران نسبت به سال 1384، 39 درصد افزایش نشان میدهد و بر همین اساس رشد اقتصادی ایران 3/5 درصد بوده و طبق اعلام موسسات معتبر جهانی جایگاه ایران، در اقتصاد جهانی به رتبه بیست و یکم رسیده است.
در همین راستا باید این موضع البرایت وزیر خارجه سابق آمریکا را مورد ملاحظه قرار داد که گفته است «فشارهای بینالمللی ایران را ایمن ساخته است.»
4- در عرصه فنآوری هستهای علیرغم تهدیدات و فشارها، تهران مراحل تولید سوخت هستهای را با روندی پرشتاب در حال طی کردن است. معاون البرادعی دبیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد: «تهران در دو ماه گذشته ظرفیت خود را برای غنیسازی اورانیوم دو برابر کرده است.» حقیقت امر این است که ایران اکنون سومین مرحله تولید سوخت هستهای (مرحله اول با استخراج و تولید کیک زرد، مرحله دوم؛ فراوری و تولید هگذار فلوراید اورانیوم. مرحله سوم؛ غنیسازی و تولید میلههای سوخت) را طی کرده و بر تمام ابعاد فنآوری غنیسازی اعم در ساخت و مونتاژ ماشینهای سانتریفیوژ، نصب، راهاندازی و استحصال پایدار و... مسلط شده بدون اینکه نیازی به خارج از کشور داشته باشد.
5- جمهوری اسلامی ایران با توجه به مانعسازی غرب در احداث نیروگاههای هستهای، توانمندی خود را در این عرصه افزایش داده و مقدمات ساخت نیروگاه هستهای آب سبک 360 مگاواتی را فراهم ساخته است. مضافاً اینکه نیروگاه هستهای 40 مگاواتی آب سنگین را که در اراک شروع کرده بود در حال تکمیل شدن میباشد. به موازات چنین رویکردهایی، جمهوری اسلامی ایران بر مبنای سند چشمانداز بیست ساله و قانون برنامه چهارم توسعه و همچنین مصوبه خرداد ماه سال 84 در شورای انرژی کشور و براساس مصوبه نمایندگان مجلس بر ضرورت برخورداری 20 هزار مگاوات برق هستهای تا 20 سال آینده، شرکت تخصصی تولید و توسعه انرژی اتمی ایران اقدام بر برگزاری دو مناقصه بینالمللی برای ساخت دو نیروگاه جدید 1000 و 1600 مگاواتی کرده است. براساس اظهارنظر معاون سازمان انرژی اتمی شرکتهای شرقی و اروپایی برای شرکت در این مناقصه ابراز تمایل کردهاند.
نتیجه: با توجه به عدم تحقیق سیاست انزواسازی و وادار کردن ایران به پذیرش قطعنامههای شورای امنیت، هدفهای اول و دوم مطروحه امری دستنیافتنی است. از همین رو اکنون جریانات متعدد در غرب (آمریکا و اروپا) معتقدند که غرب باید سیاستهای خود را نسبت به ایران تغییر دهد و رویکرد جدید و عادلانهای را اتخاذ نمایند. زیرا به تعبیر هفتهنامه اشپیگل: «ایران را دیگر نمیتوان از غنیسازی منع کرد.»
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
