نقطه عطف جدید در انقلاب مصر

حسین امیدى
با کناره گیری مبارک از قدرت، اولین گام پیروزی مردم مصر محقق شد ولی با تصدی قدرت توسط شورای عالی نظامی، نگرانی از حفظ چارچوب ها و ارکان نظام وابسته در مصر همچنان باقی ماند. اگر چه این شورای نظامی با انحلال پارلمان (سنا و مجلس) و دستگیری چهار وزیر و تشکیل کمیته اصلاح چند ماده از قانون اساسی، امتیازات محدودی به جریان انقلابی مصر داد ولی از آنجا که گام های اساسی را منوط به سیر زمان و توقف اعتصابات و حضور در میدان تحریر کرده بود، این تردید که شورای نظامیان مصر، با یک برنامه آمریکایی عمل می کند، افزایش یافت. خصوصاً اینکه در بیانیه رسمی خود، پایبندی به تعهدات بین المللی و خارجی را مورد تأکید قرار داد که این موضوع اعلان رضایت آمریکا و رژیم صهیونیستی را به دنبال داشت.
شورای تشکیل شده از جوانان انقلابی میدان تحریر که نمادی از نمایندگان تمامی استان ها و شهرهای مصر بود و هماهنگی کاملی با دیگر احزاب برجسته سیاسی را به همراه داشت، اگرچه میدان تحریر را ترک کرد ولی استمرار این تظاهرات در روزهای جمعه را برای تحقق مطالبات، به عنوان اهرم اصلی فشار به شورای نظامیان از دست نداد.
یک نکته مهم در مصر این است که هم شورای نظامیان درک می کند که نباید با جریان مردمی و انقلابی درگیر شود و هم شورای انقلابی جوانان و دیگر گروه ها، علاقه ای به مقابله مستقیم با شورای نظامیان را ندارد. علت این است که در صورت تکرار این وضعیت، بی ثباتی بر کشور حاکم شده و مشروعیت فعلی را به همراه نخواهند داشت. به همین دلیل یک بازی هوشمند برای هدایت و یا مجبور کردن شورای نظامیان، به تحقق مطالبات انقلاب مصر در جریان است. شاید شورای نظامیان مصر نیز چنین ارزیابی می کردند که با تخلیه میدان تحریر، گرمای اعتراضات به تدریج فروکش کرده و فشار کمتری به آنها وارد می شود. افزایش مطالبات اصلی از چند روز قبل آغاز شد و با شفافیت بیشتری مطرح گردید. ضرورت بازبینی قوانین و اصلاح آن برای دوره انتقالی، عدم تمکین به حکومت «احمد شفیق» که ادامه حکومت مبارک تلقی می شد، پیشنهاد تشکیل یک شورای انقلاب و دولت انتقالی با حضور چهره های غیر وابسته به نظام مبارک، تأکید بر انحلال ارکان نظام سابق (سیاسی و امنیتی) و محاکمه مفسدین و جنایتکاران نظام مبارک، آزادی زندانیان سیاسی و لغو قانون وضعیت فوق العاده، بخش مهمی از این مطالبات بودند. تظاهرات روز جمعه که با ادای نماز جمعه در میدان تحریر آغاز شد، آزمایشی برای سنجش اقتدار و پایداری به شمار می رفت که با حضور بیش از دو میلیون نفر در میدان تحریر قاهره و میلیون ها نفر دیگر در سایر استان ها و شهرهای مصر، مرحله جدیدی را آغاز کرد.
این تجمع عظیم که جشن پیروزی و پایه ای برای ادامه انقلاب ارزیابی شد، موازنه قوا را نیز تعریف کرد. اولین نماد این موازنه جدید، درخواست شیخ قرضاوی در نماز جمعه از ارتش برای بازنمودن گذرگاه رفح با نوار غزه بود که بلافاصله با دستور شورای نظامیان باز شد. زمان بندی برای اجرای مطالبات اساسی، یکی از دستاوردهای این مرحله است که در خصوص اصلاح قوانین در اولین گام صورت می پذیرد و به نظر می رسد، گام بعدی آن، تشکیل کابینه و شورای انقلاب خواهد بود.
اینکه چه حکومت و با چه ماهیتی دوره انتقالی و دوره پس از آن را به عهده بگیرد، سوال اصلی برای جریان های مختلف مصری و بازیگران خارجی است. همه تلاش می کنند برای آینده مطلوب خود در مصر، اهرم های موثری بکار گیرند.
برای شورای انقلاب، یک نظامی و یک نماینده از شورای جوانان انقلابی و چهره های دیگری مانند، البرادعی و عمرو موسی مطرح شده اند ولی در مورد حکومت و نخست وزیر، رایزنی های وسیعی برای تصدی دوره انتقالی در جریان است که هنوز نهایی نشده و برای سقف زمانی و یا عمر این حکومت نیز دیدگاه های متفاوتی وجود دارد.
تصویر و روند کلی این است که منطق و مشروعیت و اقتدار انقلاب و حضور مردمی، راه را برای تحقق گام های اساسی انقلاب هموار کرده و شورای نظامیان چاره ای برای کنار گذاشتن حکومت «شفیق» ندارد و سستی در اجابت خواسته های مردم، مشروعیت و مقبولیت ارتش را مخدوش خواهد کرد.
به همین دلیل، عربستان و امارات و سرویس های امنیتی آمریکا و رژیم صهیونیستی فعال شده اند تا برای مرحله جدید، دست به اقدامات گوناگون اجتماعی، اقتصادی، جریان سازی، حزب سازی، چهره پردازی، تلاش رسانه ای و امثال آن بزنند تا کاستی های شورای نظامیان را جبران کنند.
سیاست فرسایش اهداف انقلاب مردم مصر از سوی آمریکا، غرب و رژیم صهیونیستی و کشورهای مرتجع عرب، اکنون وارد گام فرسایش لایه ها و جریان های انقلابی و حزبی شده تا در مراحل بعدی انقلاب مصر، امکان اثرگذاری را فراهم کند.
آنچه در جمعه پیروزی با حضور جدید مردم مصر محقق شد، اهرم اصلی و اثرگذار برای تضمین تحقق مطالبات انقلاب و حفظ آن از انحراف و یا مصادره از سوی دشمنان مردم مصر خواهد بود. هوشمندی و استمرار حضور مردم در صحنه و وحدت جریان های گوناگون، ضامن پیروزی و حفظ اصالت انقلاب مردم مصر خواهد بود که غفلت از آن دشمنان مردم مصر را خشنود خواهد کرد.