شلیک بدون گلوله/ سیامک باقری

گروه 1+5 اولین نشست خود را پس از اعلام سولانا درخصوص نتایج چهار دور مذاکرات خود با لاریجانی به صورت ناقص برگزار کرد. این نشست که عمدتا با تاکید و اصرار آمریکا و انگلیس به منظور جلب توافق اعضا جهت تحریم هایی علیه ایران برگزار شد، نتوانست اجماعی را در این خصوص به دست آورد. مهمترین عامل عدم نتیجه بخشی «نشست لندن» اختلاف بین اعضا بر سر موضع سختگیرانه علیه ایران اعلام شد. سوال اساسی این است که آیا این امکان وجود دارد که اعضای 1+5 بر اختلاف خود فائق آمده و به تعبیر مقامات اروپایی «مسیر دوم» (اعمال سختگیرانه) را علیه ایران اتخاذ نمایند؟
به نظر می رسد گستره اختلافات میان گروه 1+5 به گونه ای است که مانع از برخورد سختگیرانه علیه ایران شود. 1- یکی از اختلافات میان تناسب پرونده هسته ای ایران با اعمال تحریم ها است. روسیه و چین معتقدند که ماهیت فعالیت های هسته ای ایران از یک سو و عدم تعلیق فعالیت های هسته ای مستلزم اعمال تحریم ها نیست.
2- اختلاف دیگر در این خصوص مربوط به اثرگذاری تحریم ها است. به اعتقاد اکثر اعضای گروه 1+5 تحریم ها علیه ایران هیچ گونه تاثیری را نخواهد گذاشت. از نظر آنها موقعیت اقتصادی در ایران که براثر افزایش قیمت انرژی به دست آورده و با عنایت به افزایش نفوذ سیاسی آن در میان جوامع مسلمانان و خصوصا حمایت هایی که از طرف جنبش غیرمتعهد برخوردار است، اثرگذاری تحریم ها را بسیار کاهش داده است.
3- در حالی که آمریکا و انگلیس سیاست تحریم علیه ایران را راه حل عقب نشینی ایران می دانند، روسیه، چین و فرانسه و تاحدودی آلمان معتقدند که اعمال تحریم ها به پیچیده تر شدن مسئله کمک خواهد کرد. چنانچه معاون وزیر خارجه روسیه پس از نشست لندن اعلام کرد که برخورد با ایران با زبان اولتیماتوم و تلاش برای در تنگنا قرار دادن تهران روندی زیانبخش است.
4- پیش بینی درخصوص رفتار ایران پس از اعمال سختگیرانه یکی دیگر از مسائل اختلافی بین گروه 1+5 می باشد.برای اعضا 1+5 این سوال مطرح است که در صورت اعمال سختگیرانه آیا جمهوری اسلامی ایران واکنش تندی از خود نشان خواهد داد. یا نه؟ برخی از اعضا بر این باورند که جمهوری اسلامی با توجه به رویه یک ساله اش نه تنها از موضع خود عقب نشینی نخواهد کرد بلکه بر فعالیت های خود شتاب بخشیده و یک سری موانع بر سر بازرسان آژانس نیز ایجاد خواهد کرد.
5- اختلاف دیگر میان اعضا به آثار و تبعات اعمال سیاست تحریم برمی گردد. روسیه، چین، فرانسه و آلمان بر این باورند که در اعمال تحریم بیشترین ضرر متوجه آنها خواهد شد.
6- بدبینی روس ها و تاحدودی چینی ها درخصوص رفتار سختگیرانه آمریکا علیه ایران بخش دیگری از زوایای اختلاف گروه 1+5 می باشد. روس ها احساس می کنند که آمریکا اهداف فراتری را تحت تحریم ها دنبال می کنند. از همین جهت لاوروف پیش از نشست 1+5 از اقدام یک جانبه آمریکا برای اعمال تحریم علیه شرکت های خارجی که در ایران فعالیت می کنند، انتقاد و آن را موجب پیچیده شدن اقدامات بین المللی در جهت مهار برنامه هسته ای ایران قلمداد کرد.
حداقل نتیجه ای که از اختلافات فوق می توان گرفت این است که دستیابی به توافق پیرامون اعمال سختگیرانه بسیار دشوار است چنان که رایس و سپس سخنگوی کاخ سفید اعتراف کردند که جهت رسیدن به چنین هدفی هدف ها طول خواهد کشید. تردیدی نیست که موقعیت داخلی ایران و برگه هایی که جمهوری اسلامی دارد، هر نوع سیاست سختگیرانه باعث باخت طرف مقابل خواهد شد.