جهاد اقتصادی و چند نکته

یدالله جوانى
بر اساس یک سنت حسنه چندین ساله، رهبر معظم انقلاب اسلامی سال ها را با توجه به اولویت ها و ضرورت ها نامگذاری نموده و در همین راستا سال 1390، سال جهاد اقتصادی نامگذاری شد. در خصوص شعار سال جاری از نظر مفهومی، چیستی، چرایی، اهداف، الزامات، راهکارها، عوامل و موانع، جای بحث فراوان وجود دارد که در این نوشتار کوتاه به چند نکته مهم اشاره می شود:
1- چیستی جهاد اقتصادی
جهاد از نظر لغوی به معنای تلاش و کوشش توأم با مبارزه با همه توان برای رسیدن به هدفی مشخص است. از نظر اصطلاحی در فقه اسلامی هر نوع تلاش و مبارزه با همه توان در راه خدا را جهاد گویند و این کار و تلاش در راه خداوند آنچنان دارای پاداش عظیم است که حضرت حق در قرآن کریم می فرماید: «فضل الله المجاهدین علی القاعدین اجراً عظیماً» جهاد از نظر هدف به جهاد نظامی، جهاد فرهنگی، جهاد اقتصادی و ... قابل دسته بندی است. بنابراین می توان گفت جهاد اقتصادی، یعنی کار و تلاش با همه توان در حوزه اقتصادی و مبارزه با موانع در این عرصه برای پیشبرد جامعه اسلامی و توانمند کردن آن از نظر اقتصادی.
2- چرایی جهاد اقتصادی
یکی از اهداف نامگذاری سال ها از سوی مقام معظم رهبری، بیان اولویت ها برای مسئولان و مردم است. مشخص شدن اولویت ها سبب تمرکز منابع بر آنها جهت تحقق اهداف است. نامگذاری سال 1390 به سال جهاد اقتصادی، در بردارنده این پیام است که در شرایط کنونی مسائل اقتصادی در ایران اسلامی باید در کانون توجهات مسئولان و مردم باشد. انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی در وضعیتی قرار دارد که توانمندسازی اقتصاد ایران یک ضرورت اجتناب ناپذیر است. در فرآیند شکل دهی و ساختن امت اسلامی برخوردار از تمدن اسلامی نوین، ایران اسلامی نقش اساسی، محوری و الگویی برای یک و نیم میلیارد مسلمان دارد. ایران برای تبدیل شدن به یک الگو و مدل برای تمامی آزادیخواهان و عدالتخواهان جهان و به ویژه مسلمانان، باید از نظر اقتصادی شکوفا گردد و در جهان کنونی به یک قدرت اقتصادی قابل اطمینان و اتکا برای تمامی محرومین و مستضعفان عالم تبدیل شود. بر همین اساس رهبر فرزانه انقلاب اسلامی، دهه چهارم انقلاب اسلامی را دهه پیشرفت و عدالت نامیده و برای تحقق این شعار راهبردی دهه چهارم، سال 88 را سال حرکت برای اصلاح الگوی مصرف، سال 89 را سال همت مضاعف و کار مضاعف و سال 90 را سال جهاد اقتصادی نامگذاری فرمودند. نامگذاری این سال ها یک هدف واحد را تعقیب می کند و آن تحقق پیشرفت و عدالت در دهه چهارم انقلاب است.
3- تمرکز غرب بر جلوگیری از پیشرفت ایران اسلامی
طی چند سال گذشته، رشد ، توسعه و پیشرفت علمی و اقتصادی ایران اسلامی به دغدغه اصلی غرب تبدیل شده است. غربی ها و به ویژه آمریکایی ها به خوبی دریافته اند که اگر ایران توسعه یابد می تواند به عنوان یک الگو و مدل برای بسیاری از کشورها و جوامع بشری در قرن بیست ویکم ایفای نقش نموده و تحولات این قرن را رهبری نماید. بر همین اساس آنها با تمام توان خود بسیج شده اند تا جلوی پیشرفت های علمی و اقتصادی ایران را بگیرند.
فشار بر ایران برای عقب نشینی هسته ای، تحریم های اقتصادی و مالی، تهدید به اقدام نظامی و تمرکز بر جنگ نرم و عملیات روانی، تقویت جریانهای ضد انقلابی و فتنه گران برای بی ثبات سازی ایران، مجموعه ای از اقدامات آمریکایی ها و صهیونیست ها برای جلوگیری از پیشرفت ایران است. در چنین شرایطی به کار بردن لفظ جهاد برای فعالیت های اقتصادی در ایران در شرایط کنونی از سوی مقام معظم رهبری معنای خاص خود را پیدا می کند. در واقع کار و تلاش اقتصادی در چنین شرایطی در حکم جهاد فی سبیل الله می باشد و در درون این حرکت نوعی مبارزه با دشمنان اسلام و مسلمین قرار دارد.
4- راهکارهای جهاد اقتصادی
برای تحقق امر جهاد اقتصادی و رسیدن به اهداف موردنظر باید راهکارها را جست وجو کرد. گر چه احصاء راهکارها در هر یک از حوزه ها نیاز به تأمل خاص خود دارد لکن موارد زیر می تواند در این راستا به تحقق این امر مهم کمک نماید.
الف- فرهنگ سازی از طریق تبیین، ترویج و تبلیغ درست جهاد اقتصادی.
در این فرهنگ سازی، کار و تلاش و فعالیت اقتصادی برای عمران، آبادانی و پیشرفت کشور اسلامی و رفع نیازمندی ها در هر زمینه ای باید به یک ارزش تبدیل شود. ارزشی که در نزد خداوند پاداشی عظیم دارد. در این فرهنگ سازی باید بیکاری و کم کاری و از دست دادن منابع و فرصت ها به یک ضد ارزش تبدیل گردد. در این فرهنگ سازی باید همگان به نوعی مسئولیت پذیر گردند و بر این اساس فعالیتی را انجام دهند.
ب- توجه به الزامات جهاد اقتصادی از قبیل نظم و انضباط مالی، مبارزه با مفاسد اقتصادی، تشویق ها و ...
ج- هماهنگی قوا و تبدیل جهاد اقتصادی به یک باور در همه مسئولان و مردم
د- مدیریت صحیح در حوزه اقتصاد
ه- اولویت بندی حوزه های فعالیت اقتصادی
و- پرهیز از اختلافات سیاسی با تمرکز بر روی امر جهاد اقتصادی
5- شاخص‌های تحقق امر جهاد اقتصادی
برای ارزیابی میزان موفقیت در پایان سال 90 در این امر مقدس می توان شاخص های زیر را به عنوان ملاک مورد توجه قرار داد.
الف- رشد اقتصادی ب- افزایش نرخ بهره وری
ج- کاهش تورم د- افزایش سرمایه گذاری به ویژه از سوی بخش خصوصی ه- ایجاد اشتغال و کاهش بیکاری
و- افزایش صادرات.