نمایش دو بازنده در کاخ سفید

على تتماج
آنجلا مرکل، صدر اعظم آلمان 17 خرداد در کاخ سفید با مقامات آمریکایی دیدار داشت. از نکات قابل تأمل در این سفر استقبال از وی در یکی از رستوران های مجلل واشنگتن دی سی و نیز اعطای نشان آزادی به او بوده تا به اصطلاح نشانگر عمق روابط دو کشور باشد.
این روابط را می توان برگرفته از چالش های مشترک و برخی اهداف انحصاری دانست که اجباراً دو کشور را در کنار یکدیگر قرار داده است. مسائل اقتصادی و چگونگی خروج از آن از نکات مهم در تحولات دو کشور است. به رغم اجرای طرح های متعدد اقتصادی طرفین نتوانسته اند چندان دستاوردی در این حوزه داشته باشند به گونه ای که تزلزل پایه های قدرت آنها را به همراه داشته است. یافتن راهکاری برای خروج از این مسائل از جمله اهداف سران دو کشور است. مجموعه تحولاتی مانند تحولات خاورمیانه و چگونگی مصادره قیام های مردمی، جنگ لیبی و نتایج آن، استمرار اشغال افغانستان با وجود رسوایی های پیش آمده برای دو کشور، گسترش دامنه حملات نظامی به پاکستان، حمایت همه جانبه از رژیم صهیونیستی، چگونگی مقابله با ایران، کره شمالی، روسیه، چین، سوریه و... ، تشدید بازیگری در حوزه خاورمیانه از جمله اهداف مشترک دو کشور در صحنه بین الملل است.
در نقطه مقابل هر کدام از طرفین اهدافی انحصاری را نیز پیگیری می کنند. آلمان به دنبال بهره گیری از نام آمریکا برای ارتقای جایگاه جایگاه جهانی خود می باشد. در این حوزه ایجاد اجماع برای عضویت دائم آلمان در جمع اعضای دائم شورای امنیت از اهداف آلمان است. در مقابل واشنگتن نیز که به دلیل سیاست های ناکارآمدش در صحنه جهانی با انزوا مواجه شده تلاش دارد با جمع آوری متحدان جدید به نوعی احیای جایگاه از دست رفته خود را به نمایش گذارد. در این میان جلب رضایت اروپا به عنوان اولین متحد باقی مانده برای آمریکا از اهمیت بسیاری برای واشنگتن برخوردار است. متحدی که در سال های اخیر راه جدایی از این کشور را در پیش گرفته، چنانکه در سفر دوره ای اوباما به ایرلند، انگلیس، فرانسه و لهستان مردم با تظاهرات ضد آمریکایی از وی استقبال کردند. در این میان آمریکا با ایجاد موازنه چند وجهی میان کشورهایی مانند فرانسه، انگلیس، آلمان و ایتالیا تلاش دارد تا از ظرفیت آنها برای هدایت اتحادیه اروپا در مسیر خواسته های خود بهره برداری کند. وعده تبدیل شدن این کشورها به متحد اصلی آمریکا در اروپا از ترفندهای واشنگتن برای همراه ساختن آنها با اهداف خویش است.
در کنار اهداف مشترک و انحصاری این کشورها، نکته بسیار مهم در تعاملات آمریکا و آلمان، اختلافات موجود میان آنها است که عملاً روابط آنها را با چالش های آشکار و پنهان همراه ساخته است.
در حوزه افغانستان، آمریکا بر ادامه نظامی گری و حضور ناتو در این کشور تأکید دارد در حالی که آلمان ها تحت فشار افکار عمومی و بحران اقتصادی به دنبال خروج آبرومندانه از این جنگ می باشند. برلین در حوزه لیبی نیز نگاه مطمئنی به اهداف آمریکا، فرانسه، انگلیس و ایتالیا نداشته و خواستار شفاف سازی مواضع آنها در قبال جنگ است. آلمان ها بر این عقیده اند که سلطه ناتو بر لیبی به منزله سیطره آمریکا بر لیبی و کل آفریقا است در حالی که هزینه آن را سایر کشورها از جمله آلمان پرداخت کرده اند. آلمان در شورای امنیت در به قطعنامه 1973 رأی ممتنع داد که به نوعی دلخوری واشنگتن را به همراه داشته و اکنون نیز بر لزوم راه حل سیاسی برای پایان دادن به بحران لیبی تأکید دارد. در قبال روسیه نیز آلمان نگاهی متفاوت با آمریکا دارد چرا که بخش عمده ای از منابع انرژی خود را از این کشور تأمین می کند. در مقابل واشنگتن همچنان به روسیه به عنوان دشمن می نگرد و بر تقابل با آن تأکید دارد. در مسئله اجرای سیاست های تحریمی آمریکا علیه سایر کشورها نظیر ایران، چین و... آلمان نگاهی تردیدآمیز دارد چرا که قطع روابط با این کشورها را برابر با حذف منافع کلانی می داند که در وضعیت اقتصادی کنونی چندان به نفع آلمان نمی باشد. نکته قابل توجه آنکه آلمان ها بخشی از بحران اقتصادی خود را برگرفته از سیاست های آمریکا در حفظ دلار و تضعیف یورو می دانند. آلمان ها بارها اعلام کرده اند که عملکردهای اقتصادی واشنگتن از دلایل بحران اقتصادی اروپا و آلمان می باشد. در کنار نگاه منفی آلمان ها به آمریکا، سران کاخ سفید نیز از نوع رفتارهای بین المللی آلمان ها ابراز نارضایتی کرده و بعضاً آنها را مغایر با اهداف خود می دانند. امری که تقابل های پنهان و آشکار آنها را به همراه داشته است. به هر تقدیر می توان گفت که سفر مرکل به آمریکا بیش از آنکه نشانگر روابط دوستانه دو کشور باشد بیشتر جنبه یک نمایشنامه سیاسی را داشت تا به اصطلاح ضمن سرپوش نهادن بر اختلاف ها از این دیدار برای رسیدن به اهداف مشترک و کاهش تنش ها بهره برداری کنند. با این وجود نارضایتی شدید مردم آلمان از روابط با آمریکا و نیز بی اعتمادی های ایجاد شده میان دولت های دو کشور به ویژه پس از جنگ لیبی، ابهامات بسیاری در نتیجه بخش بودن سفر مرکل به آمریکا ایجاد کرده به گونه ای که بسیاری این سفر را نمایشنامه دو بازنده می دانند که برای سرپوش نهادن بر شکست های شخصی و اختلاف های دو کشور به برگزاری ضیافت های دیپلماتیک و صدور بیانیه های مشترک در قبال تحولات جهانی پرداخته اند.