ال سی؛ از اعتبار تا اختلاس!

 اختصاصی بصیرت/

رسانه ها در این مدت بیشتر به انتشار مواضع مسئولان مختلف و مجادلات آنها در این زمینه علاقه نشان دادند اما آنچه تاکنون کمتر واکاوی شده چگونگی انجام این اختلاس است. اینکه چگونه شرایط اقتصادی این امکان رو فراهم کرده است که نزدیک به هفت بانک دولتی و خصوصی رقمی معادل سه میلیارد دلار اختلاس شود، موضوع را تا حدودی برای افکار عمومی روشن می کند. البته اختلاس در یک تعریف ساده، تصرف اموال سپرده به کارمند دولت است که به نفع سواستفاده کننده یا دیگری تصاحب شود.

سو استفاده از اعتبار اسنادی

 در ابتدا برخی گمان می کردند که فرد و شرکت متهم به اختلاس با استفاده از روابط ویژه توانسته است مبلغ قابل توجهی از شبکه بانکی ایران وام و تسهیلات بگیرد و آن را به بانک بازنگرداند؛ با توجه به اینکه میزان مطالبات معوقه بانکی در ایران به رقم بی سابقه ای رسیده ، چنین اتفاقی عادی به نظر می رسد. براساس آنچه به طور پراکنده تاکنون مطرح شده این تصور غلط به نظر نمی رسد و گروه «امیر منصور آریا» توانسته اند تسهیلات متفاوت و هنگفتی از شبکه بانکی بگیرند که به دلیل گستردگی و تعداد بالای آنها میزان آن و مقدار بدهی این گروه، هنوز به طور دقیق اعلام نشده است. ولی آنچه که موجب اختلاس سه هزار میلیاردی شد استفاده از «اعتبار اسنادی» غیرمتعارف بود و نه تسهیلات بانکی. اعتبار اسنادی که معادل انگلیسی آن «ال.سی» است و بیشتر هم با این نام میان تجار رایج است، به قراردادی گفته می شود که به طور معمول بین دو بانک، به نمایندگی از دو طرف یک معامله، منعقد می شود. به طور معمول وقتی بازرگانان می خواهند خرید عمده ای انجام دهند در ازای خرید خود، پول نقد به فروشنده نمی دهند، بلکه یک بانک یا موسسه مالی به وکالت از آنها مبلغ مورد معامله را به فروشنده می پردازد.

ساز و کار این مبادله نیز به طور خلاصه این گونه است که خریدار از فروشنده درخواست پیش فاکتور می کند. سپس خریدار پیش فاکتور را به بانک عامل خود می دهد و در ازای آن درخواست گشایش اعتبار از نوع اسنادی می کند. پس از گشایش این اعتبار، بانک خریدار به فروشنده یا بانک عامل او متعهد می شود که به جای خریدار، تعهد مالی او را پرداخت کند. خریدار نیز پس از دریافت کالای خریداری شده، نسبت به تسویه حساب با بانک عامل خودش اقدام می کند. براساس عرف بانکداری مدت و میزان اعتبار اسنادی به اعتبار مالی درخواست کننده و میزان ریسک معامله بستگی دارد. در ایران و در یک نوع دسته بندی، دو نوع اعتبار اسنادی وجود دارد: یکی «ریالی» و دیگری «ارزی» که به طور معمول تقاضا برای اعتبار ارزی بیشتر و گشایش آن سخت تر هستند.

 اعتبارات اسنادی غیرمتعارف چگونه مخفی ماند؟

 گروه «امیر منصور آریا» در شگرد منحصر به فرد خودشان توانستند  از یک شعبه بانک صادرات در استان خوزستان، قریب به ۱۳۰ مورد اعتبار اسنادی ریالی دریافت کنند، بدون آنکه صلاحیت اون رو داشته باشند. به این معنا که در بیشتر مواقع به میزان مورد نیاز برای اعتبار اسنادی صادر شده، نه نقدینگی در حساب بانکی خود داشت و نه به ازای دریافت اسناد، وثیقه متناسب ارایه کرده است. نکته ظریف نیز در ریالی بودن اعتبارات گشایش شده برای این گروه است. اول اینکه در روال بانکداری ایران، اعتبار اسنادی ریالی نسبت به نوع ارزی، کمتر مورد حساسیت است و کمتر شامل بازرسی و نظارت می شود دوم آنکه گروه «امیر منصور آریا» با توجه به شرکت ها و کارخانجات متعدد خود، در بیشتر موارد توانسته اعتباراتی را گشایش کند که هم خریدار و هم فروشنده آن از زیر مجموعه این گروه بودند. در نتیجه اختفا و نهان نگه داشتن اعتبار غیر متعارف اسنادی گشایش شده را ممکن می کرد. البته برای مخفی ماندن کامل چیستی این اسناد، لازم به همکاری یک بانک بود. برای همین در وهله اول، برخی کارمندان و مسئولان شعبه بانک صادرات مستقر در «گروه ملی صنعتی فولاد ایران» مشهور به فولاد اهواز و سپس تعدادی از مسولان استانی بانک صادرات در خوزستان، در ازای دریافت رشوه های بسیار بالا چنین اعتباراتی را اعطا کردند. به همین دلیل و به گفته غلامحسین محسنی اژه ای، دادستان کل کشور، تعدادی از مسئولان بانک صادرات در استان خوزستان بازداشت شده اند. آنها نه تنها به صدور اعتبارات - بی اعتنا به اعتبار مالی متقاضی- اقدام کردند، بلکه با عدم ثبت شماره سریال اسناد در دفاتر و حسابهای خود، امکان ردیابی آن را نیز دشوار کردند.

سو استفاده از نظام بانکی یا درآمد غیرقانونی؟

 بر اساس آنچه تاکنون مشخص شده ۱۳۰ مورد اعتبار اسنادی که به گفته وزیر اقتصاد ارزش آن دو هزار و۸۷۰ میلیارد تومان بوده برای این گروه گشایش شده است.حال سوال اینجاست با این اعتبارات که در ظاهر اوراقی بیش نیستند چگونه درآمدی غیرقانونی حاصل شده است؟  نکته این است که این افراد از بانک صادرات اعتبار می گرفتند و آن را نزد بانکهای دیگر تنزیل میکرده اند. وقتی ال سی یا همان اعتبار را دریافت میکرده اند موظف بوده اند که مثلا تا زمان مشخصی مثلا یک سال مبلغ را به بانک بپردازند. مثلا ال سی یک میلیارد تومانی یکساله که توسط بانک صادرات تضمین می شده است را روز بعد به بانک دیگری (مثل بانک سامان) به مبلغ 800میلیون تومان می فروختند. پس بانک سامان هم که دیده است بانک صادرات پشت اعتبار ال سی هاست، ریسک زیادی نمی کرده است و روی 800 میلیون، تومان 200 میلیون سود می کرده که سود خوبی بوده است. گروه «امیر منصور آریا» نیز با تنزیل اعتبارات خود نزد سایر بانک ها مانند شعبه کیش بانک ملی، پول نقد دریافت می کرد. از آنجا که اسناد توسط صادر کننده (بانک صادرات شعبه فولاد اهواز) در سامانه نرم افزای شبکه بانکی ثبت نمی شد تنها با استعلام تلفنی از خود صادرکننده قابل معامله بود.

عایدی گروه امیر منصور آریا

 در یک روایت میزان این عایدی دوهزار و۸۷۰ میلیارد تومان بوده که بیشتر رسانه ها، این رقم را سه هزار میلیارد تومان و یا سه میلیارد دلار عنوان می کنند. در روایتی دیگر این رقم، ارزش اعتبارات اسنادی گشایش شده است که به معنی میزان اختلاس انجام شده نیست. به گفته رئیس کمیسیون اصل نود مجلس، تنها هزار و۷۶۰میلیارد تومان از قِبل این اعتبارات اسنادی اختلاس شده است. در مقابل عده ای نیز معتقد هستند که برای محاسبه دقیق درآمد گروه «امیرمنصور آریا» باید دید عایدی غیرقانونی چه میزان ارزش افزوده داشته است و کل این میزان را باید درآمد غیرقانونی آنها دانست. صادرکننده نیز در ازای رشوه ای که دریافت کرده بود به استعلام ها جواب مساعد می داد. البته به طور غیرسمی عنوان شده که با تکرار تنزیل اسناد، و تردید خریداران اعتبار بر غیرواقعی بودن اسناد، گروه «امیرمنصور آریا» تنزیل کنندگان را نیز به شراکت با خود درآورده است. براساس آنچه تا کنون مشخص شده گروه «امیرمنصور آریا» اسناد خود را در شعب هفت بانک ایرانی از جمله ملی، صادرات، سامان، سپه، رفاه و پارسیان، تنزیل کرده و بیشتر این معاملات نیز در شعب شهرستان های بانک های مذکور صورت گرفته است.

 اعتبار اسنادی LC چیست؟

اعتبار اسنادی تعهدی از بانک است که  به خریدار و فروشنده داده می شود. تعهد می شود که میزان پرداختی خریدار به فروشنده بموقع و با مبلغ صحیح به دست فروشنده خواهد رسید. هرگاه که خریدار قادر به پرداخت مبلغ خرید نباشد، بانک موظف است باقیمانده یا تمام مبلغ خرید را بپردازد.اعتبارات اسنادی اغلب در معاملات بین المللی به منظور اطمینان از دریافت مبالغ پرداختی مورد استفاده قرار می گیرد. بدلیل ماهیت معاملات بین المللی که شامل عواملی همچون مسافت و تفاوت قوانین کشورهاو ...، اعتبارات اسنادی یک جنبه بسیار مهم در تجارت بین المللی شده است. بانک همچنین به نیابت از خریدار که نگهدارنده اعتبارات اسنادی است تا زمان در یافت تائیدیه که کالاهای خریداری شده حمل شده اند وجه را پرداخت نخواهد کرد.

مزایای اعتبارات اسنادی:

۱- اطمینان فروشنده از اینکه پس از ارایه اسناد حمل وجه اعتبار را مطابق شرایط اعتبار از بانک کارگزار یا تایید کننده دریافت میکند.

۲-امکان کنترل تاریخ حمل و تحویل نهایی کالا.

۳-تحصیل اسناد حمل مطابق با مفاد موافقت اولیه تحت شرایط قرارداد میان طرفین

۴-اطمینان از اینکه پرداخت وجه اعتبار به فروشنده فقط بعد از انتقال و فک مالکیت کالا از وی صورت میگیرد .

۵-امکان کسب تسهیلات بیشتر برای فروشنده در مقابل اعتبار گشایش یافته برای تهیه کالای سفارش شده

۶- تعهد بانک برای پرداخت بها در معاملات بجای فرد فروشنده

در مورد اعتبارات اسنادی از جهات مختلف، تقسیماتی وجود دارد که مهمترین آنها به شرح زیر میباشد:

در رابطه با اعتبارات اسنادی در ایران باید خاطر نشان کرد که به دلیل محدودیتهای وضع شده توسط بانک مرکزی انواعی از این اعتبارات غیر قابل استفاده در ایران میباشد و یا احتیاج به مجوز بانک مرکزی دارد.

انواع اعتبار اسنادی

۱- اعتبار اسنادی وارداتی یا صادراتی:

به اعتباری که خریدار برای واردات به کشور خود گشایش می کند اعتبار وارداتی و این اعتبار از لحاظ فروشنده کالا که در کشور دیگر قرار دارد اعتبار صادراتی میباشد.

۲- اعتبارات اسنادی قابل برگشت: Revocable L/C

در این نوع اعتبار ، خریدار و یا بانک گشایش کننده اعتبار میتواند بدون اطلاع ذینفع ، هرگونه تغییر یا اصلاحی در شرایط اعتبار بوجود آورد(بدون اجازه فروشنده)

واضح است از این نوع اعتبار استفاده چندانی نمیشود زیرا فروشنده اطمینان لازم را نسبت به پایدار ماندن اعتبار و انجام تعهدات خریدار ندارد.

با کمال تعجب اگر خریدار ایرانی بخواهد اعتبار قابل برگشت گشایش نماید سیستم بانکی از وی مجوز خاص بانک مرکزی را مطالبه مینماید در حالیکه اعتبار غیر قابل برگشت احتیاجی به مجوز ندارد.

۳- اعتبار اسنادی غیر قابل برگشت:Irrevocable L/C

در اعتبار اسنادی غیر قابل برگشت هرگونه تغییر شرایط اعتبار از جانب خریدار یا بانک گشایش کننده اعتبار موکول به موافقت و رضایت فروشنده بوده. فروشندگان معمولا از این گونه اعتبار استقبال بیشتری میکنند.

براساس آخرین مقررات اتاق بازرگانی بین الملل در صورت عدم تصریح و سکوت در اعتبار اسنادی مبنی بر قابل برگشت یا غیر قابل برگشت بودن آن ، اعتبار غیر قابل برگشت خواهد بود.

۴- اعتبار اسنادی تایید شده: Confirmed L/C

اعتباری است که خریدار ملزم میشود تا اعتبار صادره از سوی بانک خود را به تایید هر بانک معتبر دیگر کخ مورد نظر فروشنده است، برساند .این نوع اعتبار اسنادی حاکی از اطمینان نداشتن به حیثیت اعتباری بانک صادر کننده و یا وضعیت متزلزل سیاسی یا اقتصادی کشور خریدار است.هم اکنون بسیاری از فروشندگان خارجی تقاضای اعتبارات تایید شده از خریداران ایرانی میکنند که این مسئله به دو دلیل میباشد اولا وضعیت سیاسی و اقتصادی متزلزل ثانیا در سالهای پس از جنگ ایران و عراق بدلیل کمبود ارز در سیستم بانکی کشور ، بانک مرکزی خریداران را به به گشایش اعتبارات یوزانس (نسیه) ترغیب کرد در حالیکه بانک مرکزی در زمان سررسید اعتبارات توانایی پرداخت مبلغ اعتبار را نداشت که باعث تاخیرهای بلند مدت در پرداخت مبلغ اعتبارات به فروشندگان شد که باعث بی اعتمادی فروشندگان به بانکهای ایرانی شد.

۵- اعتبار اسنادی تایید نشده :Unconfirmed L/C

این نوع اعتبار در شرایط متعارف و بدون نیاز به تایید بانک دیگری گشایش می یابد. اگر در شرایط اعتبار کلمه Confirmedذکر نشود آن اعتبار تایید نشده تلقی میشود.

۶- اعتبار اسنادی قابل انتقال:Tranferable L/C

به اعتباری گفته میشود که طبق آن، ذینفع اصلی حق دارد همه یا بخشی از اعتبار گشایش شده را به شخص یا اشخاص انتقال دهد. در واقع این نوع اعتبار یک امتیاز برای فروشنده محسوب میشود.

۷- اعتبار اسنادی غیر قابل انتقال: Untransferable L/C

به اعتباری گفته میشود که ذینفع حق واگذاری کل یا بخشی از آن را به دیگری ندارد. در تجارت بین الملل عرف بر غیر قابل انتقال بودن اعتبار است و همچنین در ایران برای گشایش اعتبار قابل انتقال نیاز به مجوز بانک مرکزی میباشد.

۸- اعتبار اسنادی نسیه یا مدت دار(یوزانس): Usance L/C

اعتباری است که وجه اعتبار بلافاصله پس ز اایه اسناد از سوی ذینفع ، پرداخت نمیشود بلکه پرداخت وجه آن، بعد از مدت تعیین شده صورت میگیرد.در واقع فروشنده به خریدار مهلت میدهد که بهای کالا را پس از دریافت و فروش آن بپردازد. معامله یوزانس معمولا در کشورهایی انجام میگیرد که کمبود ارز دارند.

۹- اعتبار اسنادی دیداری: At Sight L/C

اعتباری است که طبق آن بانک ابلاغ کننده پس از رویت اسناد حمل ارایه شده از طرف ذینفع (فروشنده)، در صورت رعایت تمامی شریط اعتبار از سوی وی ، بلافاصله وجه آن را پرداخت میکند.

۱۰- اعتبار اسنادی پشت به پشت(اتکایی): Back to Back L/C

این نوع اعتبار اسنادی متشکل از دو اعتبار جدا از هم است. اعتبار اول به نفع ذینفع گشایش می یابد که خود به هر دلیلی قادر به تهیه و ارسال کالا نیست. به همین جهت با اتکا بر اعتباری که به نفع وی گشایش یافته است اعتبار دیگری برای فروشنده دوم (ذینفع دوم) که میتواند کالا را تهیه و ارسال کند ، از طرف ذینفع اول گشایش می یابد.

۱۱- اعتبار اسنادی ماده قرمز: Red Clause L/C

در این نوع اعتبار فروشنده میتواند قبل از ارسال کالا، وجوهی را بصورت پیش پرداخت از بانک ابلاغ کننده یا تایید کننده دریافت کند. علت این نام گذاری آن است که اولین بار که این اعتبار گشایش یافت بانک بازکننده اعتبار برای جلب توجه بانک ابلاغ کننده شرایط اعتبار را که به مقداری از وجه اعتبار را به عنوان پیش پرداخت به ذینفع پرداخت میکند را با جوهر قرمز نوشت که از آن به بعد به اعتبار ماده قرمز معروف شد.

12-اعتبار اسنادی گردان: Revolving L/C

اعتباری است که پس از هر بار استفاده ذینفع از اعتبار، همان مبلغ اسناد تا سطح اعتبار اولیه افزایش می یابد در واقع بدون احتیاج به افتتاح یا اصلاح اعتبار جدید ، اعتبار موجود خود به خود تجدید میشود.

 تنزیل ارزی و گشایش اعتبارات اسنادی بانک صادرات

تنزیل اسناد اعتبارات و بروات صادراتی :

شعب ارزی بانک صادرات ایران آمادگی دارند تا تعهدات اسناد مدت دار اعتبارات اسنادی و بروات ارزی تعهد شده توسط خریدار خارجی و یا بانکهای کارگزار و شعب خارج از کشور را در چارچوب قانون عملیات بانکی بدون ربا و آیین نامه موقت تنزیل اسناد و اوراق تجاری ( خرید دین) تنزیل نموده نسبت به پرداخت وجه آن به فروشندگان ایرانی اقدام نمایند.تنزیل اسناد به دو صورت "با حق رجوع به فروشنده "  و " بدون حق رجوع به فروشنده" با توجه به وضعیت اعتباری مشتری و با استفاده از عقد خرید دین صورت می پذیرد.

شرایط عمومی:

1- اعتبار اسنادی صادراتی می بایست از نوع اعتبار غیر قابل برگشت باشد.

2- ذینفع (‌صادرکننده) جزوه مشتریان خوش نام و اعتباری شعب این بانک باشد.

3- بانک گشاینده اعتبار اسنادی مورد قبول این بانک  و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران باشد.

4- متقاضی دارای شرایط عمومی صادرکنندگان مندرج در دستورالعمل ها و مقررات صادرات و واردات باشد.

5- متقاضی فاقد بدهی سررسید گذشته و معوق باشد.

 شرایط اختصاصی:

 1- اسناد حمل اعتبار اسنادی صادراتی و یا بروات اسنادی وصولی معامله گردیده و مورد قبول بانک گشاینده اعتبار قرار گرفته باشد.

2- تعهد پرداخت وجه اسناد در سررسید مقرر توسط بانک گشاینده ویا تایید کننده صادر گردیده باشد.

3- نرخ سود تسهیلات اعطایی براساس اعتبار بانک گشاینده و مشتری تعیین می گردد.

 مراحل اجرا:

- درخواست متقاضی از شعبه جهت تنزیل اسناد اعتبار مدت دار صادراتی و یا برات اسنادی که مبلغ آن در سررسید معین به شعبه ارزی بانک پرداخت می گردد.

2- کنترل و اطمینان از معامله اسناد و پذیرش بدهی توسط خریداران خارجی و یا بانکهای کارگزار توسط شعب ارزی.

3- ارجاع درخواست متقاضی به ارکان اعتباری و اخذ مصوبه تسهیلاتی

4- تکمیل فرم تعهدنامه خرید دین توسط متقاضی

5- پرداخت وجه اسناد پس از کسر کارمزد تسهیلات به متقاضی.

اعتبار اسنادی اتکایی(BACK TO BACK)

صادرکنندگان کالا و خدمات دربرخی موارد بعد از دریافت اعتبار اسنادی غیر قابل برگشت درخواست افتتاح یک یا چند فقره اعتبار اسنادی اتکایی می نمایند در چنین معامله ای  از دو اعتبار اسنادی جداگانه استفاده می گردد و استفاده از آن وقتی ضروری است که ذینفع اصلی خود قادر به تهیه کالا نبوده و به دلایل متعدد دیگر از جمله عدم تمایل ذینفع اول به افشای نام خریدار خود برای ذینفع ثانوی و یا عدم پذیرش ذینفع به انتقال اعتبار به دلیل بالا بودن ریسک آن و یا هنگامی که نوع ارز اعتبار اصلی با نوع ارز خرید کالا توسط ذینفع اول از تولیدکننده کالا(ذینفع ثانویه) متفاوت باشد و یا ذینفع اول بخواهد کالا را به مبلغی کمتر از مبلغ اعتبار اول از ذینفع دوم تهیه و به قیمت اعتبار اول به خریدار اعتبار اول بفروشد نیاز به اعتبار اسنادی اتکایی بوده و استفاده از اعتبار قابل انتقال در این گونه موارد میسر نخواهد بود بنابراین برای گشایش اعتبار اسنادی  اتکایی ذینفع اول متقاضی افتتاح اعتبار دوم می گردد. شرایط و نکات مهمی که در هنگام افتتاح اعتبار دوم در نظر گرفته و رعایت می گردد به قرار ذیل می باشد.

1- گشایش اعتبار دوم موضوعی است که فقط به ذینفع و بانک گشاینده اعتبار دوم مربوط بوده و لزوم آگاهی و موافقت دیگر عوامل یعنی بانک گشاینده اعتبار اول یا متقاضی اول ندارد.

2- حداکثر سقف مبلغ ارزی و نوع ارز اعتبار دوم تا 90 درصد مبلغ اعتبار اول میتواند باشد.

3- شرایط اعتبار اسنادی اولیه و اعتبار اسنادی اتکایی مانند کالا و اسناد درخواستی و ........ می بایست تناسب لازم را داشته باشد.

4- تاریخ انقضای .اسنادی اتکایی باید حداقل 15 روز مقدم بر تاریخ انقضای اعتبار اسنادی اولیه و حداکثر یک هفته بعد از تاریخ آخرین حمل باشد.

5- بعد از گشایش اعتبار دوم بانک فقط اصلاحیه هایی از اعتبار اسنادی اولیه از کارگزار گشایش کننده را می تواند بپذیرد که مرتبط با شرایط دو اعتبار باشد و درخواست ابطال اعتبار اول نیز منوط به ابطال کامل اعتبار دوم و موافقت ذینفع دوم در خلال سررسید خواهد بود.

6- گشایش اعتبار اسنادی اتکایی با در نظر گرفتن اعتبار مشتری ( ذینفع اعتباراولیه) و اخذ وثایق کافی با طی مراحل اعتباری آن در کمیسیون اعتباری ذیربط و با عنایت به سقف های تعیین شده و مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی در قابل عقد مشارکت مدنی به ارز انجام می پذیرد.

7- درصورتیکه اعتبار اتکایی جهت واردات کالا از خارج از کشور و یا مناطق آزاد به داخل کشور باشد طی کلیه مراحل ثبت سفارش و اخذ مجوزهای ذیربط و رعایت بخشنامه های مرتبط با واردات کالا الزامی است.

  مراحل انجام کار اعتبارات اسنادی اتکایی:

1- دریافت اعتبار اسنادی صادراتی که بانک ابلاغ کننده و معامله کننده آن بانک صادرات ایران باشد.

2- بررسی وضعیت اعتباری بانک گشاینده .

3- ابلاغ اعتبار به ذینفع اول.

4- درخواست ذینفع اول جهت گشایش اعتبار اسنادی  اتکایی بر مبنای اعتبار اسنادی صادراتی .

5- اخذ مجوز جهت صدور اعتبار اسنادی اتکایی از دایره صادرات اداره کل ارز.

6- طی مراحل گشایش اعتبار از جمله اخذ مصوبه کمیسیون اعتباری مربوط با رعایت سقف های تعیین شده و رعایت مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی و تکمیل نمونه 508 و فرم تعهد نامه و سایر مدارک مرتبط با اعتبار اسنادی.

7- دریافت پیش دریافت تعیین شده از متقاضی.

8- افتتاح اعتبار اسنادی اتکایی.

 اعتبار اسنادی وارداتی

 مراحل مختلف اعتبار اسنادی عبارتند از:

 1. گشایش

2. اصلاح

3. ظهرنویسی اسناد و پرداخت

الف) گشایش :

 بانک، با رعایت ضوابط مقرر اقدام به گشایش انواع اعتبار اسنادی اعم از دیداری و یا مدت دار می نمایند.

 نحوه تامین ارز:

 1. ارز توافقی (خرید ارز از بانک با ارائه معادل ریالی توسط متقاضی )

 2. ارز متقاضی که مستقیما" از حساب ارزی متقاضی برداشت می شود.

 3. تسهیلات ارزی از منابع بانک (در صورت داشتن مصوبه اعطای تسهیلات)

 4. حساب ذخیره ارزی

 5. تسهیلات اعطایی از سوی بانکهای خارجی(از جمله بانک توسعه اسلامی)

 صدور ضمانت نامه

 بانک نسبت به صدور دو ضمانت نامه صادراتی و وارداتی اقدام می کند. در ادامه شما ضمن آشنایی با مفهوم ضمانت نامه، با مراحل صدور ضمانت نامه در بانک توسعه صادرات ایران، آشنا خواهید شد.

 تعریف ضمانت نامه:

 یکی از ابزارهایی که در تجارت بین الملل موجب تسهیل امر مبادله کالا و خدمات می گردد ضمانت نامه هایی است که طرفین قرارداد بابت تعهدات خود به کار می گیرند. اصولاً صدور ضمانت نامه هنگامی ضرورت می یابد که طرفین قرارداد به عملکرد یکدیگر اعتماد و اطمینان کافی نداشته باشند لذا برای اینکه طرف قرارداد از اجرای صحیح قرارداد مطمئن گردد درخواست می نماید تا طرف مقابل ضمانت نامه ای به نفع او صادر نماید.

  ترکیب ومیزان وثایق

 میزان و ترکیب وثایق لازم برای ضمانتنامه های که در چاچوب آیین نامه حمایتی دولت از صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی ( قالب صدور خدمات فنی و مهندسی ) صادر می شوند، سه درصد ودیعه نقدی و نود وهفت درصد سفته می باشد.

 میزان و ترکیب وثایق در خصوص سایر ضمانتنامه های ارزی (اعم از صدور کالا، قراردادهای داخل کشور و سایر موارد) مطابق با آیین نامه صدور ضمانتنامه و ظهرنویسی از طرف بانکها و بر اساس توانمندی شرکت و به تشخیص بانک تعیین می گردد.

 کارمزد صدور انواع ضمانتنامه های ارزی

 کارمزد صدور انواع ضمانتنامه های درخواستی در قالب صادرات خدمات فنی و مهندسی نیم درصد در سال است. کارمزد صدور سایر ضمانتنامه های ارزی، بر اساس نوع وثیقه دریافتی از ضمانتخواه و به شرح جدول پیوست تعیین و دریافت می گردد (فرم شماره 3 پیوست).

 توجه: در صورتی که ضمانتنامه درخواستی تحت تضمین متقابل این بانک و توسط بانک دیگر صادر گردد (ضمانتنامه غیر مستقیم) کارمزد بانک صادر کننده ضمانتنامه بصورت جداگانه از ضمانتنامه خواه اخذ خواهد شد.

 آیین نامه اجرایی گشایش و تنزیل اعتبارات اسنادی

(بخشنامه شماره: 52370/12078/61 مورخ: 6/10/1382 وزارت امور اقتصادی و دارایی)

آیین‌نامه اجرایی گشایش اعتبارات اسنادی اتکایی Back to Back و تنزیل اسناد اعتبارات اسنادی صادراتی [موضوع ماده (19) قانون تنظیم بخشی از مقررات تسهیل نوسازی صنایع کشور و اصلاح ماده (113) قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 10/6/82 مجلس شورای اسلامی]

مقدمه - بر اساس مقررات جاری اعتباری و ارزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران از جمله آیین‌نامه تأمین مالی صادرات (کالا و خدمات) مصوب 20/9/1379 شورای پول و اعتبار و اصلاحات بعدی آن که طی بخشنامه‌های منتهی به بخشنامه شماره 1120/60 مورخ 11/8/1382 اداره سیاستها و مقررات ارزی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران ابلاغ گردیده و نیز بخشنامه مربوط به تنزیل اسناد صادراتی به شماره مب / 694 مورخ 18/4/1382 اداره مطالعات و مقررات بانکی این آیین‌نامه به موجب ماده (19) قانون ”تنظیم بخشی از مقررات تسهیل نوسازی صنایع کشور، مصوب 10/6/1382 مجلس شورای اسلامی“ به منظور تعیین و تبیین ضوابط و شرایط گشایش اعتبار اسنادی اتکایی و تنزیل اعتبارات اسنادی صادراتی تهیه شده است.

الف: گشایش اعتبارات اسنادی اتکایی: بانکها مجازند بر اساس بند یک از یکهزار و نهمین صورتجلسه شورای پول و اعتبار مورخ 1/9/1382 با در نظر گرفتن اعتبار مشتری، اعتباری اسنادی اولیه و اخذ وثایق کافی نسبت به گشایش اعتبار اسنادی اتکایی در سقف اعتبار اسنادی اولیه بر اساس مقررات موجود و ملاحظات ذیل اقدام نمایند.

 1- بانک عامل اعتبار اسنادی اولیه غیر قابل برگشت از سوی بانک / مؤسسه خارجی به نفع صادر کننده که ایرانی را دریافت و ابلاغ نموده باشد.

 2- شرایط اعتبار اسنادی اولیه و اعتبار اتکایی مرتبط باشد.

 3- ارز 2 اعتبار حتی‌المقدور یکی باشد، در غیر این صورت ریسک ناشی از نوسانات نرخ ارز به عهده متقاضی خواهد بود.

 4- نرخ سود با توجه به نرخهای متعارف بین‌المللی رأساً توسط بانک عامل تعیین می‌شود.

 5- وجه التزام عدم ایفای تعهدات صادر کننده علاوه بر نرخ فوق (بند 4) معادل شش درصد (6%) در سال نسبت به مطالبات بانک خواهد بود که در قرارداد پیش‌بینی و وصول می‌گردد.

 6- در اعمال هرگونه اصلاحیه در مفاد و شرایط هر دو اعتبار اسنادی بایستی ارتباط و شرایط اجرایی آنها مد نظر قرار گیرد.

 7- مبلغ اعتبار اتکایی نباید بیشتر از مبلغ اعتبار اسنادی اولیه باشد.

 8- تاریخ انقضای اعتبار اتکایی بایستی مقدم بر تاریخ انقضای اعتبار اولیه باشد. فاصله زمانی مناسب از آخرین زمان امکان ارائه‌ی اسناد تحت اعتبار اتکایی تا تهیه و ارائه اسناد تحت اعتبار اولیه به منظور پیشگیری از هرگونه مشکلی بایستی مد نظر قرار گیرد.

 9- کالا / خدمات موضوع اعتبار اسنادی اتکایی، با تشخیص بانک عامل و براساس اسناد و مدارک ارائه شده بایستی با کالا / خدمات اعتبار اسنادی اولیه مرتبط باشد.

 10- در صورتی که ورود کالای اعتبار اسنادی اتکایی به کشور قطعی باشد، انجام ثبت سفارش و رعایت سایر مقررات ورود به کشور الزامی است. چنانچه ورود کالا به شکل ورود موقت صورت پذیرد باید بر اساس مقررات مربوطه اقدام و اگر مبدأ و مقصد آن خارج از کشور باشد نیازی به انجام ثبت سفارش نمی‌باشد.

 11- تعهد متقاضی تحت اعتبار اسنادی اتکایی به تأدیه عین ارز به بانک گشاینده اعتبار خواهد بود.

 12- بانکها به تشخیص خود در قبال گشایش اعتبار اسنادی اتکایی و با توجه به وضعیت اعتباری مشتری، وثایق کافی از صادر کننده اخذ می‌نمایند.

ب: تنزیل اسناد صادراتی:

 1- بانکها می‌توانند اسناد مدت‌دار اعتبارات اسنادی و بروات ارزی مدت‌دار تعهد شده توسط خریدار و بانک خارجی را در چارچوب آیین‌نامه موقت ”تنزیل اسناد و اوراق تجاری (خرید دین) و مقررات اجرایی آن“ به همان ارز، تنزیل نموده و به صادرکننده پرداخت نمایند.

 2- تنزیل اسناد صادراتی بر اساس ماده (4) آیین‌نامه یاد شده می‌تواند با حق رجوع یا بدون حق رجوع با توجه به اعتبار صادر کننده و اعتبار بانک گشایش یا تأیید کننده نزد بانک، انجام شود.

 3- تفاوت قیمت، وفق ماده (6) آیین‌نامه ذی‌ربط در مورد اسناد صادراتی بر مبنای نرخهای متعارف بین‌المللی صورت می‌گیرد.

 4- موارد زیر از رعایت سقفهای فردی تسهیلات اعطایی مصوب شورای پول و اعتبار در مورد خرید دین (موضوع بخشنامه شماره مب /866 مورخ 9/7/81 اداره کل مطالعات و مقررات بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران) مستثنا می‌باشند:

  1-4- اعتبارات اسنادی مدت‌دار صادراتی که اسناد آن معامله شده و بدهی قطعی خریدار به فروشنده ایرانی تلقی می‌گردد مشروط بر اینکه توسط یک بانک یا مؤسسه اعتباری خارجی معتبر، به تشخیص بانک گشایش و یا تأیید شده باشد.

  2-4- بروات اسنادی (وصولیها) که مبلغ آن در سررسید معین پرداخت می‌شود با قبولی خریدار و تأیید و تعهد بروات توسط یکی از بانکهای معتبر خارجی به تخشیص بانک

  3-4- اسناد صادراتی تضمین شده توسط صندوق ضمانت صادرات ایران

ج: اعطای تسهیلات موضوع این آیین‌نامه با رعایت آیین‌نامه‌ها و دستورالعملهای اجرایی قانون عملیات بانکی بدون ربا شامل اخذ تأمین کافی به تشخیص بانک و همچنین مقررات ریالی و ارزی ابلاغی از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران می‌باشد. این آیین‌نامه در جلسه مورخ 23/9/82 مورد موافقت وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت و از تاریخ ابلاغ توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در کلیه بانکهای کشور قابل اجرا می‌باشد.
نمونه ای از فرم تقاضای گشایش اعتبار اسناد ی وارداتی