زنجیر خشم پاکستان بر پای آمریکا

على موحد
پاکستان به دلیل موقعیت جغرافیایی و نیز وجود طالبان در این کشور، در سال های اخیر کانون توجهات غرب به ویژه آمریکا بوده است. این رویکرد پس از حوادث 11 سپتامبر به شدت اوج گرفت، به‌ویژه اینکه آمریکا در استراتژی شرق گرایانه خود، پاکستان را مهره ای کلیدی می دانست که تسلط بر آن می توانست اهداف آمریکا در شرق به ویژه در قبال ایران و چین را محقق سازد. پس از ورود اوباما به کاخ سفید، نگاه آمریکا به پاکستان ابعاد جدیدتری به خود گرفت. بر اساس راهبرد تعریفی اوباما، سیاست های نظامی گرایانه آمریکا باید به جای عراق به افغانستان و پاکستان متمرکز می گردید. بر اساس همین دیدگاه نیز در کنار رایزنی های گسترده دیپلماتیک، حملات هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا در خاک پاکستان به شدت افزایش یافت که تاکنون به کشته شدن صدها نفر منجر شده است. «بهپاد»های آمریکایی در نظر مردم پاکستان به قاتلان پرنده ای شهرت یافته اند که اهرمی نظامی، برای به زانو در آوردن کشورشان در برابر زیاده طلبی های واشنگتن هستند.
در کنار حملات هواپیماهای بدون سرنشین و نیز تنش هایی که آمریکا در نقاط مرزی پاکستان و افغانستان ایجاد کرده، زنجیره ای از تحرکات در ناامن سازی و نادیده گرفتن استقلال و تمامیت ارضی پاکستان، بر میزان خشم مردم و دولت پاکستان از آمریکا افزوده است. افشای نقش آمریکا در انفجارها و ناآرامی های پاکستان، اتهام زنی واشنگتن به پاکستان مبنی بر آگاهی از محل اختفای بن لادن (سرکرده گروه تروریستی القاعده) با هدف تخریب چهره جهانی پاکستان، نادیده گرفتن استقلال پاکستان در عملیات یگان ویژه آمریکا برای کشتن بن لادن در خاک پاکستان، قتل دو تبعه پاکستانی توسط «ریموند داویس» کارمند سفارت آمریکا در پاکستان، بدرفتاری با اتباع و اندیشمندان پاکستانی در خاک آمریکا، اتهام زنی آمریکا به پاکستان مبنی بر ارتباط با شبکه «حقانی» در حالی که به اعتراف هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا، این شبکه ساخته دست شبکه های اطلاعاتی آمریکا است، تبلیغات گسترده رسانه ای برای تخریب چهره پاکستان و فتنه سازی مذهبی در پاکستان به گونه ای که در نهایت، پاکستان برای مقابله با این فتنه ها تعطیلی شبکه رسانه ای بی بی سی را اعلام کرد، طرح های تفرقه افکنانه آمریکا و اروپا در روابط پاکستان با همسایگانش، نظیر بحران سازی در روابط آن با هند و افغانستان، مداخله آشکار آمریکا در روابط پاکستان با سایر کشورها چنانکه آمریکا همواره خواستار تعلیق روابط اسلام آباد با ایران، چین و روسیه شده و... از جمله این اقدامات است.
حلقه تکمیلی زنجیر خشم پاکستان از آمریکا، کشته شدن 26 نظامی پاکستانی در حملات اشغالگران افغانستان بود. هرچند که آمریکا ادعا دارد این کشتار توسط ناتو صورت گرفته، اما پاکستانی ها و افکار عمومی جهان با تأکید بر این اینکه ناتو از خود اختیاری ندارد و فرمانبر آمریکا است، مسئولیت این جنایت را متوجه واشنگتن می دانند. پاکستانی ها تأکید دارند، هدف قرار دادن نظامیان کشورشان در اصل اعلام جنگ آمریکا و ناتو به پاکستان است؛ لذا هیچ جای بخششی وجود ندارد. شاید در گذشته دولت پاکستان به دلیل برخی ملاحظات امنیتی و سیاسی در برابر اقدامات آمریکا سکوت کرده و یا واکنش تندی نداشته، اما در این مرحله، امنیت و ثبات ملی خویش را هدف آمریکا دانسته، لذا به مقابله جدی با آن روی آورده است. در این چارچوب نیز «سید رضا گیلانی» نخست وزیر پاکستان از بازنگری کامل در روابط با آمریکا سخن گفته و فرماندهان نظامی نیز تأکید کرده اند حاضر به سکوت نیستند و اهرم های فشار بسیاری برای پاسخگویی به حملات آمریکا و ناتو دارند. پاکستان همچنین از عدم حضور در نشست افغانستان در آلمان (بن 2) خبر داد که به دلیل موقعیت جغرافیایی و نقش پاکستان در قبال طالبان، چالشی بزرگ برای غرب و اشغالگران افغانستان به همراه دارد.
دولت پاکستان در کنار اهرم های دیپلماتیک و نظامی از دو مولفه مهم حمایت گسترده مردمی و همراهی کشورهایی مانند چین و روسیه برخوردار است که موجب شده تا با پشتوانه ای قوی در برابر آمریکا قرار گیرد. مردم پاکستان در هفته های اخیر با برپایی تظاهرات ضد آمریکایی بر بازنگری کامل در روابط کشورشان با واشنگتن تأکید کرده اند.
در جمع بندی کلی از تنش های اخیر میان پاکستان و غرب می توان گفت با وحدت داخلی ایجاد شده میان مردم و دولت پاکستان و حمایت های منطقه ای از استقلال و تمامیت ارضی این کشور در برابر تهدیدات غرب، زنجیر خشم پاکستان گلوی آمریکا و ناتو را گرفته، به ویژه اینکه غرب تحت هر شرایطی برای خروج از باتلاق افغانستان به امکانات پاکستان نیاز دارد. با تمام این تفاسیر چنانکه مردم پاکستان نیز تأکید دارند، راهکار اصلی پاکستان برای پایان دادن به دخالت های غرب، رویکرد به همگرایی منطقه ای است؛ رویکردی که ضمن تقویت موقعیت پاکستان، می تواند توطئه های دشمنان این کشور را خنثی سازد. امری که غرب آن را عامل تقویت پاکستان و پایان دخالت خود در امور این کشور و منطقه می داند؛ لذا به شدت از آن هراس دارد و برای عدم تحقق آن به هر ابزاری چنگ می زند.