فرایند اشغال یک سرزمین (بخش بست ‌و سوم)

على صادقى
در اندیشه گاندی از انقلاب، جایی برای جنگ مسلحانه، توطئه و جنگ چریکی و یا ترور وجود نداشت و معتقد بود که هر فعالیتی باید علنی و همراه با حقیقت باشد؛ چون مبارزه انقلابی تنها روبه رو کردن و به راه درست آوردن است. وی با همین عقیده پس از جنگ جهانی اول وارد کنگره هند شد تا مبارزه منفی خود را به شکل دیگری ادامه دهد. با این اقدام گاندی، نوعی عمل و اقدام تازه شکل گرفت که هر چند به طور کامل مسالمت آمیز بود، اما باعث شد که به طور کلی از آنچه به نظر او نادرست بود، اطاعت و تبعیت نشود.
اقدامی که گاندی در پیشبرد مبارزه منفی خود پیشنهاد می کرد، دو جنبه داشت؛ نخست اقدام برای مقابله با حکومت خارجی و براندازی سلطه بیگانگان، دوم مبارزه با مفاسد اجتماعی. وی سرانجام موفق شد با همین روش، خشم و غضب توده های هندی را علیه عوامل استعمار انگلیس برانگیزد و به جنبش گسترده و منظمی تبدیل کند. گاندی با احترام به همه ادیان و مذاهب و پرهیز از هرگونه تعصب دینی کورکورانه و بدون آگاهی، انسجام و اتحاد مردم هند را سرلوحه کار خود قرار داده بود.در لوای منش و روش گاندی، چهره های برجسته و مبارز هندی، همانند «جواهر لعل نهرو»، «والای پاتل» و «ابوالکلام آزاد» به سراسر هند سفر و مردم را به مبارزه منفی دعوت می کردند. در سال 1920 میلادی، نافرمانی مدنی در هند شکل جدی تر و همگانی تری به خود گرفت، زیرا در این سال، گاندی به طور رسمی به مردم اعلام کرد که نهضت نافرمانی مدنی و عدم همکاری با انگلیس آغاز شده است و به آنها توصیه می کرد که در عمل به مقابله با استعمار انگلیس بپردازند. اصول و راهکارهای عملی وی در این روش، بسیار ابتکاری، متنوع و کاربردی بود که به بعضی از آنها اشاره می شود:
1- عدم قبول مشاغل اداری: گاندی از مردم دعوت کرد که از پذیرش هرگونه عناوین اداری، نظامی و افتخاری اجتناب ورزند و در صورت تصدی مقامی آن را ترک کنند. او ابتدا خود در این راه پیشقدم شد و از همه مدال ها و نشان هایی که در گذشته به خاطر خدماتش به دولت انگلستان در جنگ های آفریقای جنوبی به دست آورده بود، چشم پوشید.
2- تحریم کالاهای انگلیسی: گاندی در سال 1920 میلادی اعلام کرد که مردم از پوشیدن لباس های خارجی به خصوص انگلیسی، خودداری کنند و آنها را به نشانه اعتراض، در خیابان ها بسوزانند. به همین دلیل، در سراسر هندوستان جشن های پارچه سوزی آغاز شد. گاندی خود از آن پس تصمیم گرفت تنها با لنگی که با دست خود بافته بود، خود را بپوشاند و این تنها پوششی بود که تا آخر عمر از آن استفاده کرد. او به مردم هند نیز آموخت که با استفاده از چرخ های نخ ریسی، صنعت کهن و دیرپای هند را نجات دهند تا هم درآمدی برای خود آنها باشد و هم به کارخانه های پارچه انگلیس در هند ضرر و زیان وارد کنند. از آن پس چرخ نخ ریسی تبدیل به نمادی از استقلال هند شد و حتی پس از استقلال تصویر آن بر پرچم ملی این کشور، جای گرفت.
3- اعتصاب: اعتصاب یکی از رایج ترین روش های نافرمانی مدنی و مبارزه منفی بود که گاندی از آن استفاده کرد. وی بارها از مردم هندوستان خواست که دست به اعتصاب بزنند و آنها نیز چنین کردند؛ به عنوان مثال: قضات و وکلای دادگستری و کارگران کارخانجات اعتصاب کرده و از گاندی خواستند که رهبری اعتصابات آنها را بپذیرد. او به شرطی که دست به هیچ اقدام خشونت آمیزی نزنند، معترض اعتصاب شکنان نشوند، پولی قبول نکنند و در خواسته های خود ثابت قدم بمانند، رهبری آنها را پذیرفت آنها هم به نتیجه رسیدند.
4- تظاهرات و راه‌پیمایی: نمونه بارز و به یادماندنی این نوع نافرمانی راه پیمایی نمک بود که گاندی به عنوان اعتراض به قوانین ظالمانه، آن را ترتیب داد. یکی از قوانین ظالمانه ای که انگلستان بر مردم هند تحمیل کرده بود، أخذ مالیات در مقابل استخراج نمک از دریا بود. به همین دلیل، مردم ناچار بودند در مقابل هر مقدار نمکی که از دریا به دست می آوردند، مالیات غیرعادلانه ای بپردازند.