ناظران اتحادیه عرب و کارکرد معکوس

حسین امیدى
در مدل طراحی غربی که غربی ها برای سوریه پیش بینی کرده بودند، بجز ایجاد یک اجماع عربی ضدسوریه، مقدمه سازی و مستند کردن حقوقی یک اقدام بین المللی برای براندازی در سوریه نیز قرار دادشت. اگر چه از قبل مواضع منفی روسیه و چین راه را برای پیشبرد برنامه های آمریکا، انگلیس و فرانسه در شورای امنیت بسته بود، ولی واگذاری نقش به اتحادیه عرب برای ایجاد یک فشار اقتصادی، سیاسی و امنیتی به حاکمیت سوریه، موجب شد تا بازی های جدید نیز در برنامه قبلی ضرورت یابد. برخی معتقدند اتحادیه عرب که اکنون توسط قطر و عربستان رهبری می شوند، قرار بود تا نقش مستقلی را برای فشار بر سوریه بازی کنند و تعلیق عضویت و تحریم اقتصادی- بازرگانی و بانکی در کنار فشارهای سیاسی- تبلیغاتی را به اجرا درآورند، چرا که راه شورای امنیت مسدود بود و مخالفت روسیه، چین، مانع صدور قطعنامه ضدسوری را موجب می شود. در حالی که عده ای دیگر معتقدند، اساساً اتحادیه عرب فاقد صلاحیت و توانایی لازم برای این کار است و حتی تحریم های تصویب شده، نه تنها امکان اجرایی ندارد، بلکه سوری ها توان مدیریت آن را دارند و می توانند راه های جایگزین و بدیل را برای وارد کردن خسارت به طرح های تحریم کننده دنبال کنند. این بدان معنا است که نقش اتحادیه عرب چنین خواهد بود که با بهانه قراردادن عدم تمکین سوریه به پذیرش ناظران عرب، درخواست از شورای امنیت برای مداخله در سوریه، از مسیر اتحادیه عرب امکان پذیر شود.
به همین دلیل، سوریه با مدیریت هوشمند رویدادهای امنیتی و محاصره شهر «حمص» که اکنون به وضعیت ویژه ای از صف بندی طائفه ای رسیده است، امکان یک برداشت جدید از صحنه را برای سوری ها فراهم می کند. در واقع خبرهای دیگری هم که از «ادلب» و یا «درعا» توسط باند رسانه ای الجزیره و العربیه منتشر شده و حکایت از کشته شدن ده ها تن نظامی ارتش سوریه دارد، مزید بر دلایل موجود قبلی است تا نشان دهد در سوریه یک جریان مسلح سلفی، با اقدامات تروریستی، دستور کارهای غربی را برای براندازی در سوریه دنبال می کند و اصلاحات و تغییرات ملی را دنبال نمی کنند. روس ها در یک حرکت هماهنگ با سوریه، یک طرح پیشنهادی را به شورای امنیت داده که به عنوان پیش نویس قطعنامه، زمینه بحث های بعدی باشد. در این طرح اقدامات خشونت آمیز دو طرف مورد نکوهش قرار گرفت که با مخالفت فرانسه، انگلیس و آمریکا مواجه شد، چرا که اگر این پیش نویس پذیرفته شود، عملاً وجود یک جریان مسلح که اقدامات تروریستی و خشونت بار را دنبال می کند، پذیرفته اند. اگر چه برخی این اقدام روسیه را عقب نشینی از مواضع روسیه تفسیر کرده اند ولی باید تأکید کرد که اقدام روسیه اقدامی هوشمندانه است که هم راه را برای هر پیشنهادی از سوی اتحادیه عرب خواهد بست و هم می تواند در گزارش احتمالی ناظران عرب که تدریجاً به دمشق وارد می شوند، مقدمه خلع سلاح غرب و هم پیمانان منطقه ای آنها را فراهم کند. ناظران اتحادیه عرب که به ریاست یک ژنرال سودانی به سوریه رفته اند، حتی اگر هم بخواهند به شکل های مختلف زمینه محکومیت اقدامات حکومتی را ثبت کنند، ناچارند به واقعیت های صحنه شهر حمص و دلایل فراوان مربوط به ارسال سلاح و افراد مسلح و آموزش دیده در ترکیه،لبنان و اردن و ... اقدامات وحشیانه در سربریدن و قطعه قطعه کردن قربانیان و دست های منطقه ای برای بی ثبات کردن امنیت داخلی سوریه، نیز مهر تأیید بزنند و این دلیل کافی برای اثبات وجود جریان های مسلح وارداتی- سلفی است که سوری ها از ابتدا بر آن تأکید کرده اند.
در واقع اگر ناظران اتحادیه عرب قرار بود در یک پروژه بین المللی، مقدمه مداخله گری و فشاربراندازانه را مهیا کنند، اینک به کارکردی معکوس تبدیل خواهد شد. ضمن اینکه فرایند کاری این ناظران، حداقل چندماهی را شامل خواهد شد که زمینه و زمان کافی برای حکومت سوریه خواهد بود تا در کنار مهار و مدیریت رویدادهای امنیتی، روندهای اصلاحی را نیز به پیش ببرد.
قابل ذکر اینکه، جریان معارض خارجی که خود را تحت عنوان شورای ملی نام گاری کرده در فرایند نظارت اتحادیه عرب، ماهیت ضدملی خود را بیش از پیش نشان خواهد داد و با وجود اختلافات شدید در بین عناصر اصلی خود که طیفی از لیبرال ها، اخوانی ها و لائیک ها را در برمی گیرد و با جدا شدن تیم دکتر «مناع» از «برهان غلیون» و فعال شدن اختلافات بنیادی اخوانی ها با برهان غلیون (به عنوان رئیس شورای ملی)، زمینه های فروپاشی این طیف معارض که ابزار اجرایی سیاست های آمریکایی و صهیونیستی در سوریه هستند. فراهم می شود.
مضافاً اینکه در بین معارج خارجی، چهره ها و مجموعه های موجهی وجود دارد که در حال جدا شدن از پروژه آمریکایی- اسرائیلی بوده، تا در فرایندهای داخلی و انتخاباتی جدید پارلمان سوریه شرکت کنند.
در یک نگاه کلان، می توان چنین گفت: که پروژه براندازی در سوریه با بازگشت سفرای غربی به دمشق و خارج شدن ابتکار عمل های اجرایی و متوقف شدن طرح حمله نظامی، شکست خورده و قابلیت اجرایی ندارد و در راهبرد فرسایش نظام که از طریق اتحادیه عرب و ناظران این اتحادیه دنبال می شد نیز با اقدام هماهنگ سوریه و روسیه، در پذیرش پروتکل اصلاح شده و یا ارائه پیش نویس به شورای امنیت، به خوبی مدیریت شده و کارکرد معکوس در آن مورد انتظار است، به ویژه اینکه تیم های تروریستی و نظامی سلفی که برای فضای جنگ طائفه ای تجهیز شده اند، در دام امنیت قرار گرفته و منحنی وجودی و کارکردی آنها به صفر نزدیک می شود.